Pierwszenstwo: 19.X.1962 Wielka Brytania Opublikowano: 20.VII.1966 51487 s KI. 63 h, 1/06 MKP B 62 k i 3 UKD Wlasciciel patentu: Moulton Consultants Limited, Londyn (Wielka Brytania) Rower pedalowy lub motorower Wynalazek dotyczy roweru pedalowego lub mo¬ toroweru wedlug patentu nr 47114 o trójkatnym ukladzie ramy (siodelko, kierownica i pedaly). Ra¬ ma roweru zawiera rurowy element wzmacniajacy, który przednim koncem jest przymocowany do elementu glównego ramy w miejscu znajdujacym sie w srodku pomiedzy elementem kierownicy i ele¬ mentem siodelkowym oraz siega do tylu poprzez otwór w elemencie rurowym siodelka az ponad tyl¬ ne kolo. Element ten stanowi znaczne usztywnienie konstrukcji ramy oraz tworzy podstawe dla bagaz¬ nika.Tylne kolo roweru jest zawieszone na ramie prze¬ gubowo i sprezynujaco, mianowicie widelki tego kola sa przymocowane do tylnego konca glównego elementu przegubowo za pomoca sworznia zamoco¬ wanego prostopadle w elemencie glównym oraz sprezyscie za pomoca podkladki gumowej, przymo¬ cowanej do tylnego konca elementu glównego za pomoca elementu lukowego.Przednie kolo roweru jest zawieszone równiez sprezyscie dzieki zastosowaniu dwóch wzajemnie wspólpracujacych sprezyn srubowych i wkladki gu¬ mowej osadzonych w elemencie rurowym kierow¬ nicy.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony, tytu¬ lem przykladu, na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia rower w widoku z boku fig. 2 — czesciowo w przekroju wzdluznym sprezynujacy uklad za¬ wieszenia przedniego kola w widoku z boku, fig. 3 10 15 20 25 30 2 \ — rame pojazdu w widoku z boku, fig. 4 — rame w przekroju poprzecznym wzdluz linii IV—IV na fig. 3, fig. 5 — sprezynujacy uklad zawieszenia kola tylnego w widoku z boku, fig. 6 — uklad za¬ wieszenia kola tylnego w przekroju poprzecznym wzdluz linii VI—VI na fig. 5, a fig. 7 — sposób montazu roweru z pewnej liczby odlaczalnych ele¬ mentów, dajacych sie latwo opakowac oddzielnie przy transporcie.Rama roweru ma glówny element 1, rozciagajacy sie zasadniczo w linii prostej od punktu ponad ko¬ lem przednim 11 ku osi 12 kola tylnego 13.Przy przednim koncu glównego elementu 1, po¬ nad kolem przednim 11, znajduje sie skierowany ku górze pod katem prostym do elementu 1 element rurowy 2 stanowiacy oslone dla drazka 6 kierow¬ nicy osadzonego w lozyskach 9a, 9b. Na górnym koncu drazka 6 osadzona jest kierownica 7 zamo¬ cowana na trzonku 8. W miejscu w poblizu lo¬ zyska 20 osi pedalów zamocowany jest do ele¬ mentu 1, zasadniczo pod katem prostym, skiero¬ wany ku górze element rurowy 3, stanowiacy oslo¬ ne drazka 5 siodelka 4.Korby pedalowe 21, 22 podtrzymujace pedaly 23, 24, oraz obracaja kolo lancuchowe 25, które na¬ pedza tylne kolo lancuchowe 26 za pomoca lan¬ cucha 27. Kolo lancuchowe jest osadzone w oslonie w postaci pierscieniowej tarczy z tworzywa sztucz¬ nego o srednicy wiekszej niz srednica kola lancucho- 514873 wego. Oslona ta daje sie latwo przymocowac do roweru za pomoca nakladanych uchwytów.Rower ma szybkodzialajace urzadzenie zacis¬ kowe zaopatrzone w reczny element 39 dajacy sie zabezpieczyc sruba z nakretka. Sluzy ono do szyb¬ kiego unieruchomienia siodelka 4 po nastawieniu go na zadanej wysokosci. Urzadzenie to dziala tak, aby zaciskac drazek 5 w zadanym polozeniu wewnatrz elementu rurowego 3. Podobny zacisko¬ wy element 40 zastosowano do utrzymywania trzonka 8 kierownicy 7 na zadanej wysokosci i w odpowiednim miejscu drazka 6, osadzonego w elemencie rurowym Z kierownicy.Do dolnego konca drazka 6 przymocowane sa widelki 50 do zamocowania osi 10 przedniego kola 11. Z wienca 51 widelek 50 wystaje ku górze rura 52 osadzona teleskopowo wewnatrz drazka 6 kie¬ rownicy za pomoca tulejki górnej 53 i dolnej 54.Dolna tulejka 54, najlepiej z tworzywa sztucznego, jest zamocowana w takim miejscu w stosunku do drazka 6, ze jest zabezpieczona przed ruchem za¬ równo osiowym, jak i obrotowym. Jest ona po¬ laczona za pomoca wpustów 55 z rura 52. Tulejka 54 sluzy do przekazywania ruchu kierownicy na drazek 6, na rure 52, a stad na przednie kolo 11.Wewnatrz drazka 6 kierownicy zamocowana jest tulejka 56; miedzy ta tulejka a zamocowanym w górnym koncu rury 52 oparciem bocznym jest sciskana sprezyna 57 podczas podskakiwania kola.Sprezyna 57, pracujaca na sciskanie, jest osadzona na wkladce gumowej 58, umieszczonej wewnatrz rury 52. Sprezyna ta jest przystosowana do ugi¬ nania sie podczas ruchów zawieszenia wyniklych ze zderzenia sie miedzy tulejka 56 a opora 59 umieszczona w poblizu wienca 51.Amortyzacja zawieszenia przedniego kola osiaga sie czesciowo wskutek sprezystosci wkladki gumo¬ wej i czesciowo wskutek tarcia spowodowanego sprezyna stalowa opierajaca sie o opore 59 pod¬ czas ruchów zawieszenia.Znane hamulce 56' sa odpowiednio oparte na wiencu 51 widelek i ustawione tak, aby mogly dzialac na kolo w kazdej chwili. Przedni blotnik 100 jest równiez zamocowany na wiencu 51 wi¬ delek 50 za pomoca wsporników 102. Przedni ba¬ gaznik 15 przymocowany jest do elementu ruro¬ wego 2 i do glówengo elementu 1.Przedni koniec glównego elementu 1 ma dwa uchwyty 70, obejmujace rurowy element 2 kierow¬ nicy, do którego jest on przymocowany przez ni¬ towanie oraz lutowanie twarde lub przez spawa¬ nie, lub tez ewentualnie przez odpowiednie przy¬ klejenie.Rower ma wzmacniajacy element 32 stanowiacy lacznik miedzy glównym elementem 1 a rurowym elementem 3 siodelka. Jest on przedluzony poza element 3 i stanowi podstawe dla bagaznika 33 zaopatrzonego w ciegna 34 zawieszone na zacis¬ kowym elemencie 39.Glówny element 1 ma w przekroju poprzecz¬ nym ksztalt owalny o plaskich bokach, z którego mniejsza os jest pozioma. W miejscu polaczenia elementu 1 z lozyskiem 20 osi wykorbienia peda¬ lowego, jak przedstawiono na fig. 4, element 1 ma wglebienie 71, dostosowane na ogól ksztaltem 4 do cylindrycznego lozyska 20, które jest w nim zamocowane przez lutowanie twarde lub przez spawanie na calej szerokosci glównego elementu.Dolny koniec elementu 3 ma ksztalt dwóch na 5 ogól stozkowych uchwytów 72, które obejmuja element 1 i sa przymocowane do niego z oby¬ dwóch jego boków przez lutowanie, spawanie lub przyklejenie. Pjonadto zastosowano wspornikowy element 74 przymocowany do tylu do lozyska 20 10 i do elementu 1, który czesciowo obejmuje.Nalezy zauwazyc, ze elementy roweru sa pola¬ czone ze soba bez nakladek jak równiez zostala wyeliminowana koniecznosc wykonywania otwo¬ rów w glównym elemencie 1. Pozwala to na ob- 15 nizenie kosztów produkcji oraz na zwiekszenie wytrzymalosci konstrukcji roweru. Najlepiej jest, gdy poszczególne elementy roweru sa polaczone wzajemnie przez spawanie lub nitowanie pólauto¬ matyczne i nastepnie przez lutowanie twarde. 20 Sposób zamocowania widelek 62 tylnego kola 13 z glównym elementem 1 jest przedstawione szczególowo na fig. 5 i 6. Widelki 62 sa osadzone obrotowo na sworzniu 61 przymocowanym do ele¬ mentu li w poblizu jego tylnego konca. 25 Widelki 62 sa przymocowane za pomoca wspor¬ nikowego elementu 64 i lukowej plytki 66 do tyl¬ nego konca elementu 1 przy czym miedzy elemen¬ tem 64 i plytka 66 umieszczona jest gumowa pod¬ kladka 65. Elementy 64, 65, 66 sa wszystkie wy- 30 giete ponad sworzniem 61. Ruch obrotowy wide¬ lek 62 okolo sworznia 61 powoduje ugiecie pod¬ kladki gumowej 65 wskutek przesuniecia i sci¬ skania tak, ze uzyskuje sie pewna szybkosc uno¬ szenia. Urzadzenie z amortyzatorem ciernym moz- 35 na polaczyc ze sworzniem 61 w celu regulowania zawieszenia kola.Pozadane jest, aby odstep osi 12 kola tylnego od osi wykorbienia pedalów nie ulegal zmianie podczas jazdy roweru w celu unikniecia niepoza- 40 danych zmian w naciagu lancucha napedowego.Odpowiednio do tego sworzen 61 jest umieszczony tak, aby znajdowal sie w przyblizeniu na linii (patrzac z rzutu bocznego prostej laczacej wyzej wspomniane osie. 45 Takie zawieszenie tylnego kola umozliwia latwe zdjecie lancucha napedowego oraz jest wystarcza¬ jaco wytrzymale przy napedzie roweru silnikiem.Najkorzystniej jest, gdy tylna podstawa bagaz- 50 nika 33 jest konstrukcji rurowej, wówczas mozna na niej umiescic duzy bagaznik. Stojak do pod¬ pierania bagaznika mozna zamocowac wzdluz jed¬ nego boku wzmacniajacego elementu 32, a pompke umiescic odpowiednio w znany sposób po drugiej 55 jego stronie. Konstrukcja roweru wedlug wyna¬ lazku pozwala na przewozenie bagazu o stosun¬ kowo duzej powierzchni. Równiez dzieki stosun¬ kowo malym kolom i wzglednie duzym odstepom miedzy kolem przednim i stopa cyklisty przy pe- B0 datowaniu mozna zabezpieczyc cykliste na przy¬ klad za pomca oslony o ksztalcie oplywowym sie¬ gajacym od poziomu ramion cyklisty prawie do ziemi. Takiej zas oslony nie mozna byloby stoso¬ wac przy wiekszych kolach. Stwierdzono, ze taka 65 oslona zmniejsza opór powietrza cyklisty i roweru. &:5 Jezeli stasuje sie linke do tylnego hamulca i do skrzynki przekladniowej piasty, to mozna ja pro¬ wadzic badz wewnatrz glównego elementu 1, badz tez umiescic na zewnatrz niego, jak to przedsta¬ wiono na rysunku. W przypadku zastosowania lin- 5 ki Bowdena, rurki np. 93, 94 mozna zamocowac na glównym elemencie 1 oraz zewnetrzny kabel mozna przeprowadzic wewnatrz elementu.Na fig. 7 przedstawiono postac wykonania ro¬ weru, umozliwiajaca rozlozenie jego ramy na dwie 10 oddzielne czesci, które mozna zapakowac osobno w postaci dwóch paczek, co jest znacznie wygod¬ niejsze do transportu niz caly rower. W tym przy¬ padku glówny element 1 ramy jest wykonany z dwóch oddzielnych czesci la, Ib. Czesc tylna 15 Ib ma dwudzielny wypust 92, który wystaje ku przodowi i daje sie osadzic w otworze konca przedniej czesci laj.Czesci la i Ib elementu 1 moga byc polaczone ze soba równiez za pomoca gwintowanego sworz- 2o nia, który jest zamocowany jednym koncem w jednej czesci Ib a drugim koncem zamocowany rozlacznie w drugiej czesci la za pomoca srub.Przy opakowaniu roweru linki 93, 94 sterujace hamulec 56' i przekladnie zebata mozna odla- 25 czyc od kierownicy 7 razem z ich sterowniczymi dzwigniami 96, 97. Dzwignie sterownicze zabez¬ piecza sie razem na jednym urzadzeniu mocuja¬ cym, które jest przystosowane do szybkiego od¬ laczenia od kierownicy 7, po czym dzwignie 96, 30 97 przypina sie odpowiednio do wzmacniajacego elementu 32. Urzadzenie to umozliwia odlaczanie dzwigni od kierownicy 7 bez odlaczania dzwigni sterowniczych oraz bez zmiany polozenia hamulca 56 i skrzynkL przekladniowej 95. Po zmontowaniu 35 roweru do jazdy, dzwignie 96, 97 umieszcza sie ponownie na kierownicy i zadne dalsze regulowa¬ nie nie jest potrzebne.W celu nadania przedniej czesci roweru jak najmniejszych wymiarów, mozna odjac kolo prze- 40 dnie, a zaciskowy element 40, przedstawiony na fig. 2, mozna zluzowac, aby umozliwic obrót kie¬ rownicy 7 o kat 90° od jej normalnego polozenia iak, ze przednia czesc roweru uzyskuje plaski ksztalt, dajacy sie latwo zapakowac. 45 W celu nadania tylnej czesci roweru jak naj¬ mniejszych wymiarów mozna zdjac siodelko 4 po zluzowaniu zaciskowego elementu 39, a bagaznik 33 mozna skonstruowac tak, aby byl on przylaczo¬ ny odejmowalnie razem z tylna czescia elementu 50 32 za pomoca szybko rozluzniajacego zacisku 98.Nalezy zaznaczyc, ze zlacze pomiedzy czesciami la i Ib glównego elementu 1 znajduje sie blizej rurowego elementu 2, niz lozysko 20 dlatego, aby zlacze to bylo umieszczone w miejscu ramy pod- 55 stawowej, w którym wystepuja male naprezenia, a nie w obszarze lozyska 20 osi korby pedalowej, gdzie wystepuja duze naprezenia.Trójkatna konstrukcja utworzona z elementów Ib, 3 i 32 zapewnia, ze rama jest dostatecznie wy- 60 trzymala w obszarze lozyska 20, które musi wy¬ trzymywac nacisk wywierany przy pedalowaniu. 6 Z tego wzgledu nie zastosowano zlacza w poblizu tego lozyska w odróznieniu od pewnych znanych rozwiazan konstrukcyjnych.Zlacze miedzy czesciami la i Ib elementu 1 równiez znajduje sie z tylu zlacza miedzy czescia przednia la, a rurowym elementem 2, poniewaz to miejsce roweru jest równiez poddawane na¬ prezeniom w czasie jazdy. Ponadto dzieki trój¬ katnemu rozmieszczeniu elementów 1, 3 i 32 uzys¬ kuje sie znacznie wieksza sztywnosc konstrukcji, co umozliwia stosowanie tych elementów o mniej¬ szym przekroju poprzecznym.Wreszcie ustalenie polozenia zlacz czesci roweru jest takie, aby wymiar A równy byl wymiarowi B tak, iz te dwie polowy roweru maja w przy¬ blizeniu te sama wielkosc. PL