51404 KI. 421, 7/02 MKP G 01 n hA\0O UKD Opublikowano: 3.YL1966 Wspóltwórcy wynalazku: doc. mgr inz. Pawel Sehleifer, dr inz. Zygmunt Czerwinski Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza (Katedra Technologii Szkla), Kraków (Polska) BIBLIOTEKA Urzedu Patentowego fil»iis) tZKZjpupilitil UUMi Urzadzenie do pomiaru punktu miekniecia i lepkosci szkla Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie, sluza¬ ce do pomiaru punktu miekniecia przy lepkosci 107»65 puaza i lepkosci szkla w zakresie od 108 do 1013 puaza.Znane urzadzenia skladaja sie z zestawu kilku aparatów pomiarowych a mianowicie: urzadzenia sluzacego do zawieszenia i obciazenia próbki, au¬ totransformatora, voltomierza, miernika temperatur oraz katetometru. Wszystkie te elementy sa od¬ dzielnie usytuowane, w zwiazku z czym obsluga jest uciazliwa i wymaga montazu poszczególnych elementów osobno do pomiaru punktu miekniecia i osobno do pomiaru lepkosci. Równiez konstruk¬ cja elementu, sluzacego do zawieszenia próbki ma szereg wad, a mianowicie czesto w wyzszych tem¬ peraturach nastepuje przedwczesne zrywanie sie obciazonej próbki, a ponadto czesto nastepuje za¬ cinanie elementu obciazajacego, co uniemozliwia wykonanie pomiaru.Tych wad nie ma urzadzenie do pomiaru punktu miekniecia i lepkosci szkla wedlug wynalazku, które stanowi zespól polaczonych komór grzew¬ czych i pomiarowych wraz z urzadzeniem kon- trolno-pomiarowym, umieszczonych trwale na wspólnej podstawie i wyposazonych zarówno w przyrzady do pomiaru lepkosci szkla jak i do pomiaru punktu miekniecia szkla, dzieki czemu mozliwe jest wykonanie równoczesnie obu pomia¬ rów.Na rysunku fig. 1 przedstawia schematycznie 10 15 20 25 so urzadzenie do pomiaru punktu miekniecia oraz lepkosci szkla wedlug wynalazku, fig. 2 — element urzadzenia, sluzacy do zawieszenia i obciazenia próbki przy pomiarze lepkosci szkla, a fig. 3 — szczegól tego elementu do blokowania dzwigni obciazajacej, w widoku z góry.Urzadzenie wedlug wynalazku (fig. 1) sklada sie z komory 1, dwóch grzewezych komór 2 i 3, mieszczacych sie pod komora 1, nastepnie z po¬ miarowej komory 4, sluzacej do oznaczania lep¬ kosci szkla i pomiarowej komory 5 do oznaczania punktu miekniecia szkla oraz komory 6 z wbu¬ dowanym katetometrem. 2 wymienionymi powy¬ zej elementami jest trwale polaczone kontrolno- pomiarowe, a zarazem sterujace tymi elementami urzadzenie 7.Komora 1, otwierana do góry, sluzaca do umie¬ szczania badanych próbek zawiera przewody kom¬ pensacyjne, laczace poszczególne komory z przy¬ rzadami pomiarowymi urzadzenia 7. Z komora 1 sa polaczone grzewcze komory 2 i 3, zaopatrzone w elementy grzejne i elementy stabilizujace tem¬ perature, dzieki czemu jest utrzymywany wyma¬ gany zakres temperatury, sterowanej przy pomocy autotransformatorów urzadzenia 7. Urzadzenie we¬ dlug wynalazku moze byc wyposazone równiez w standartowy autotransformator, za pomoca któ¬ rego wymagana temperature uzyskuje sie na pod¬ stawie krzywych kalibracyjnych. Urzadzenie kon¬ trolno-pomiarowe umozliwia uzyskanie zadanej 5140451404 predkosci ogrzewania, wynoszacej 5°C lub 10°C na minute w zaleznosci od rodzaju badanego szkla.Z grzewczymi komorami 2 i 3 sa polaczone po¬ miarowe komory 4 i 5, wyposazone w punkty swietlne i okienka, sluzace do obserwacji pomia- 5 ru wydluzania sie próbek za pomoca katetometru.Katetometr jest umieszczony na prowadnicy, znaj¬ dujacej sie na wewnetrznej scianie komory 6, która mozna otwierac. Podczas pomiaru katetometr daje sie przesuwac w kierunku poziomym w za- 10 leznosci od polozenia mierzonych próbek.Zespól wymienionych komór, odpowiednio ze soba polaczonych jest osadzony na wspólnej pod¬ stawie, tworzac calosc wraz z pomiarowo-kontrol¬ nym urzadzeniem 7, wyposazonym w mierniki 15 temperatur, woltomierz, amperomierz, stabilizator napiec, dwa autotransformatory oraz lampki kon¬ trolne.Do pomiaru lepkosci szkla w zakresie 108—1013 puaza sluzy przyrzad (fig. 2), skladajacy sie 20 z trzech zasadniczych czesci a mianowicie: glowicy 8, zawieszenia z pomostem 10 i obciazajacej dzwi¬ gni 11, umieszczonych w komorach w ten sposób, ze glowica 8 miesci sie w komorze 1, pomost 10 w komorze 2 a obciazajaca dzwignia 11 w komo- 25 rze 4.Do glowicy 8 zaopatrzonej w termoelement Ni/Cr-Ni 9 sa przytwierdzone dwa prety, polaczo¬ ne w dolnej czesci pomostem 10, sluzacym do za¬ wieszenia próbki w postaci precika szklanego 30 o dlugosci 10 mm i srednicy 0,4—2 mm, zakonczo¬ nego dwiema kulkami o srednicy 4—5 mm.Próbke zawieszona pionowo w pomoscie 10 ob¬ ciaza sie dzwignia 11, wyposazona w górnej cze¬ sci w mostek 12 a w dolnej obciazona naklada- 35 nymi ciezarkami 13 i zakonczona pomiarowa wska¬ zówka 14. Dzwignia 11 jest unieruchamiana za pomoca blokujacego elementu 15 (fig. 3), który sklada sie ze sruby 16, osadzonej w korpusie 17 i zakonczonej dociskajacym stozkiem 18, przy czym 40 korpus 17 jest przytwierdzony do górnej scianki pomiarowej komory 4. W przedluzeniu osi stozka 18 znajduje sie zaciskajacy uchwyt 19, przymoco¬ wany równiez do górnej scianki komory 4, zaopa¬ trzony w sprezyne 20, która przez docisk rozciaga 45 stozek 18, powodujac w ten sposób blokowanie dzwigni 11, w wyniku czego próbka jest nieobcia- zona. Cofniecie natomiast stozka 18 powoduje od¬ blokowanie dzwigni 11, wskutek czego próbka zo¬ staje obciazona. 50 Do pomiaru punktu miekniecia sluzy urzadze¬ nie skladajace sie ze sprezynowego uchwytu, któ¬ ry jest umieszczony w drugiej czesci komory 1, przy czym zawieszona w nim pionowo próbka jest usytuowana wzdluz komór 3 i 5. Do pomiaru pun- 65 ktu miekniecia przy lepkosci 107,65 puaza stosuje sie próbke w postaci precika szklanego o dlugosci 235 mm i srednicy 0,65^-0,75 mm, zakonczonego kulka o srednicy 1,5 mm.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na rów¬ noczesne przeprowadzenie pomiaru punktu miek¬ niecia szkla oraz jego lepkosci, dzieki zabudowie wszystkich elementów konstrukcyjnych w jedna calosc. Obudowa glowicowej komory chroni przy¬ rzad przed wplywami zewnetrznymi i umozliwia utrzymanie wymaganej stalej temperatury, element zas blokujacy obciazenie próbki, zapobiega przed¬ wczesnemu urywaniu sie próbek przy pomiarze lepkosci szkla, zapewniajac w ten sposób prawi¬ dlowy jego przebieg. Urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku ma równiez te zalete, ze zajmuje niewielka powierzchnie i nie wymaga stalej obslugi. PL