Pierwszenstwo: 12.VI.1961 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 15.IV.1966 51254 ki. 4B-cr277in wo, nfa MKPB23dW|w Wspóltwórcy wynalazku: Winfried Taubner, Giinther Fuhrman, Werner Maier, Horst Lippmann # Wlasciciel patentu: VEB Werkzeugmaschinenfabrik Vogtland, Plauen/VógtL, (Niemiecka Republika Demokra¬ tyczna) Narzedzie do obróbki walcowych otworów Wynalazek niniejszy dotyczy narzedzia do obróbki walcowych otworów, przeznaczonego do polepszenia dokladnosci wymiarowej i gladkosci powierzchni uprzednio obrobionych otworów.Do dokladnej obróbki walcowych otworów, w ce¬ lu uzyskania wymaganego wymiaru i. wymaganej gladkosci powierzchni, sa stosowane rozwiertaki.Wykonywany za pomoca takich narzedzi zabieg obróbkowy, tak zwane rozwiercanie, nalezy rozu¬ miec jako sposób obróbki wiórowej, przy stosowa¬ niu którego sa skrawane tylko bardzo male wióry.Przeznaczony do rozwiercania otwór musi byc uprzednio dokladnie wywiercony, gdyz za pomoca rozwiertaka nie mozna oddzialywac na dokladnosc ustawienia otworu, ale tylko na jakosc powierzchni scianki tego otworu i dokladnosc wymiarowa jego srednicy. Przy fachowo wykonanym zabiegu roz¬ wiercania, rozwiertak musi sam sie prowadzic w otworze. Wymagane proste prowadzenie rozwierta¬ ka w otworze, zostaje uzyskiwane przez prowa¬ dzaca czesc rozwiertaka, która przy wieloostrzo¬ wych rozwiertakach utworzona jest normalnie przez zaszlifowana walcowo faze, przewidziana na zebach obwodowych. W celu umozliwienia wlasci¬ wego zabiegu skrawania, zeby rozwiertaka sa na swej stronie czolowej zaopatrzone w naciecia.W znanych natomiast jednozebowych rozwierta¬ kach musza byc stosowane specjalne listwy w ce¬ lu zapewnienia prostoliniowego prowadzenia tego narzedzia. Istnieje wiele mozliwosci umieszczenia 15 20 25 30 tego rodzaju listew. W znanym' wykonaniu jedno- ostrzowego rozwiertaka,' ostrze jego jest umiesz¬ czone we wzdluznym rowku kadluba glównego, z moznoscia nastawiania. Jedna z dwóch istnieja¬ cych listew prowadzacych znajduje sie w bezpo¬ srednim sasiedztwie ostrza, natomiast druga listwa prowadzaca jest umieszczona mniej wiecej na sred¬ nicy naprzeciwko ostrza. Wada takiego prowadze¬ nia narzedzia jest stosowanie krawedzi tnacej ostrza jako trzeciej linii prowadzacej.Przy obróbce róznych materialów o rózniacej sie wytrzymalosci wynikaja z tego równiez niejed¬ nakowe wyniki obróbki, które spowodowane sa rózna zdolnoscia przenikania krawedzi tnacej wglab róznych materialów skrawanych. Pomijajac sta¬ tecznosc prowadzenia narzedzia, która zwlaszcza przy jednoostrzowych rozwiertakach nie jest wy¬ starczajaco zadowalajaca, wspólna wada wszyst¬ kich rozwiertaków jest to, ze przeprowadzany za pomoca nich zabieg skrawania pociaga za soba roz¬ luznienie czastek obrabianej powierzchni. Rozluz¬ niona struktura obrabianego materialu odbija sie niekorzystnie na odpornosc na zuzywanie sie obra¬ bianego otworu. Dobre wyniki odnosnie gladzenia powierzchni obrabianego przedmiotu, przy czym równiez korzystne oddzialywanie na ujemne wlas¬ ciwosci powierzchni rozluznionej przez zabieg skrawania, uzyskac mozna za pomoca polerowania pod naciskiem. Na obrabianej powierzchni zacho¬ dzi plastyczne odksztalcenie istniejacych wierzchol- 5125451254 3 ków chropowatosci, które w czasie wygladzania zo¬ staja wcisniete wglab materialu.Poprzedzajaca normalne polerowanie pod nacis¬ kiem obróbka wiórowa musi wskutek tego byc mozliwie dokladna i gladka, zeby powiazanie struk¬ turalne pomiedzy warstewka podpowierzchniowa i lezacym pod nia materialem nie zostalo na. skutek polerowania zniszczone. Przeprowadzanie zabiegu dokladnej obróbki wiórowej przed polerowaniem pod naciskiem jest nieekonomiczne, gdyz wyma¬ gany do jej wykonania czas jest stosunkowo dlugi.Przy obróbce otworów za pomoca sztywnych narze¬ dzi do polerowania pod naciskiem, nalezy wycho¬ dzic z mozliwie bardzo gladkiej i dokladnej obrób¬ ki wstepnej, aby uniknac duzych obciazen narze¬ dzia i aby mozna bylo utrzymywac w korzystnym obszarze wywolany stopien odksztalcenia materia¬ lu na powierzchni scianki otworu.Zadaniem wynalazku jest opracowanie narzedzia, które nadawaloby sie do poprawienia dokladnosci wymiarowej i gladkosci powierzchni wstepnie obro¬ bionych otworów w stosunku#do wyników obróbki znanymi narzedziami, przy krótszym przy tym cza¬ sie tej obróbki. Zadanie to zostalo rozwiazane w ten sposób, ze w poglebiacz lub rozwiertak wbudo¬ wano dodatkowo elementy polerujace pod nacis¬ kiem. Wskazane jest przy tym, aby poglebiacz lub rozwiertak skonstruowany byl jako narzedzie jed- noostrzowe, a wbudowane elementy stanowily trzy polerujace pod- naciskiem listwy, które umieszczo¬ ne bylyby na obwodzie tego narzedzia, przy czym najwieksza zataczana srednica ostrza jest równa lub mniejsza od zewnetrznej srednicy zakreslanej przez listwy polerujace pod naciskiem. W celu zwiekszenia czasu uzytkowania narzedzia wedlug wynalazku wskazane jest aby ostrze i listwy do po¬ lerowania pod naciskiem byly umieszczone na ka¬ dlubie narzedzia z moznoscia nastawienia ich na srednice przez nie zataczane. 10 15 20 30 35 Na rysunku jest przedstawiony przyklad wyko¬ nania przedmiotu wynalazku, przy czym fig. 1 po¬ kazuje rzut z przodu kombinowanego narzedzia rozwierajacego i gladzacego, fig. 2 — przekrój plaszczyzna oznaczona linia A—B na fig. 1.Przedstawione tytulem przykladu wykonania na¬ rzedzie stanowi polaczenie jednoostrzowego roz- wiertaka z elementami polerujacymi pod nacis¬ kiem. Kadlub glówny l kombinowanego narzedzia rozwierajacego i wygladzajacego jest zaopatrzony w rowek 2, w którym jest osadzone ostrze skrawa¬ jace noza 3. Promieniowe polozenie ostrza skrawa¬ jacego jest uzyskiwane za pomoca srub 4. Zaciska¬ nie ostrza skrawajacego odbywa sie za pomoca srub 5. Krawedz tnaca 6 ostrza noza 3 jak równiez przednie krawedzie polerujacych pod naciskiem li¬ stew 7, 8 19 sa ustawione pod pewnym katem wzgledem wzdluznej osi narzedzia. Najwieksza srednica zataczana przez krawedz tnaca 6 na przed¬ stawionym na rysunku narzedziu jest o okolo 0,02—0,03 mm mniejsza niz zewnetrzna sredfiica zataczana przez polerujace pod naciskiem listwy 7, 8 i 9. PL