Pierwszenstwo: 16.VII.1962 dla zastrz. 1—7 10.V.1963 dla zastrz. 8—10 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 26.IV.1966 51191 MKP B 22 d UKD Wspóltwórcy wynalazku: Vinzenz von Reimer, Miinchen (Niemiecka Re- i publika Federalna), Quirino Gnutti, Ospitaletto wlasciciele patentu: (Brescia) Wlochy) Wtryskowe lub cisnieniowe urzadzenie odlewnicze Przedmiotem wynalazku jest wtryskowe lub cis¬ nieniowe urzadzenie odlewnicze.Wiadomo ogólnie, ze jednym z glównych pro¬ blemów, wystepujacych w zwiazku z wtryskowymi cisnieniowymi maszynami odlewniczymi lub podob¬ nymi urzadzeniami, jest wytworzenie wlasciwego cisnienia do zamykania form odlewniczych, w celu uniemozliwienia wycieku wtryskiwanej masy.W tym celu zamykania i otwierania form znanych maszyn dokonuje sie za pomoca dwustopniowego urzadzenia, skladajacego sie z mechanizmu o du¬ zym suwie, przewidzianego do przesuwów-otwie- rajacych i zamykajacych wspomnianych form, oraz z mechanizmu o malym suwie, przewidzianego do wytworzenia zamykajacego cisnienia.Stwierdzono jednakze, ze urzadzenie to nie po¬ zwala na wytworzenie dostatecznego cisnienia za¬ mykajacego, które powinno utrzymywac sie w gra¬ nicach w poblizu wyznaczonej wartosci stalej.Dzieje sie to dlatego, ze elementy uzyte do prze¬ noszenia sily maja wzgledem siebie pewien luz lub wolna szczeline, której amplituda zmienia sie wraz z temperatura pracy. Odchylki wzdluzne spo¬ wodowane luzem lozysk i róznicami temperatury sa w rzeczywistosci nieznaczne w ich wartosci bez¬ wzglednej, lecz maja duze znaczenie w stosunku do niezmiernie malego suwu mechanizmu zamykaja¬ cego.Suw mechanizmu zamykania zmienia sie zalez¬ nie od temperatury maszyny i od luzów szczelin 10 15 20 25 30 miedzy poszczególnymi elementami, wywolujac w ten sposób cisnienie zamykajace, które czasami jest za duze, a czesto za male.Celem wyeliminowania tego niedociagniecia, urzadzenie wedlug wynalazku, sterujace przesuwy plyt przytrzymujacych formy, jest wyposazone w urzadzenie kompensacyjne, które usuwa luzy poszczególnych elementów, przenoszacych napreze¬ nia, przez ich wyrównywanie. Po skompensowa¬ niu luzów, dzialanie mechanizmu zamykajacego wywrze, przy zakonczeniu kompletnego suwu, wla¬ sciwy nacisk zamykajacy. Dla osiagniecia stalego i wystarczajaco duzego nacisku zamykajacego, po¬ wstaje dalej koniecznosc zastosowania mechaniz¬ mu zamykajacego, zdolnego do wytwarzania sta¬ lego suwu.Wspomniany mechanizm zamykajacy moze byc skonstruowany, na przyklad z ukladu dzwigni.W odniesieniu do systemów hydraulicznych, uzy¬ wanych dotad jako mechanizmy zamykajace, sto¬ sowanie systemu dzwigni jest korzystne, gdyz w tym przypadku nie potrzeba stosowac systemu z czynnikiem, który — ze wzgledu na obecnosc gazów — jest scisliwy.Wynalazek dotyczy wtryskowego lub cisnienio¬ wego urzadzenia odlewniczego, które moze jednak¬ ze byc stosowane równiez do innych celów. Za¬ wiera ono umocowana na stale plyte, przytrzymu¬ jaca czesc formy, oraz ruchoma plyte, przytrzymu¬ jaca pozostala czesc formy, zamontowana suwli- 511913 wie na kolumnach prowadzacych i przystosowana do zamocowania w pozycji odpowiedniej dla zam¬ knietego stempla lub formy, jak równiez — do uruchamiania przez zespól elementów sterujacych, które reguluja przesuwy celem zamykania formy.Przy tym zespól ten zawiera mechanizm duzego suwu do otwierania i zamykania formy oraz me¬ chanizm malego suwu — do wywierania nacisku zamykajacego.Istota urzadzenia wedlug wynalazku jest wypo¬ sazenie zespolu elementów uruchamiajacych prze¬ suw plyty ruchomej w mechaniczne urzadzenie kompensujace, które po ustawieniu ruchomej plyty przytrzymywacza formy w odpowiedniej pozycji i po uprzednim uruchomieniu mechanizmu zamy¬ kajacego malego suwu eliminuje luzy elementów przenoszacych nacisk z plyty ustawiajacej rucho¬ my przytrzymywacz formy na stala umocowana plyte przytrzymywacza formy. Mechanizm zamy¬ kajacy malego suwu jest tak skonstruowany* ze zdolny jest wykonac dokladnie okreslony, nasta¬ wny i staly suw.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia cisnieniowe urzadzenie odlewnicze z otwartymi formami oraz z zespolem elementów roboczych w przekroju wzdluz linii A—B zazna¬ czonej na fig. 2, fig. 2 — rzut poziomy urzadzenia, fig. 3 — przekrój przez urzadzenie wzdluz linii C—C zaznaczonej na fig, % fig* 4 — przekrój wzdluz linii D—D zaznaczonej na fig. 2, fig. 5 — odmiane mechanizmu zamykajacego urzadzenia pokazanego na fig. 1 i 2 w polozeniu otwartym, a fig. 6 — te odmiane w polozeniu zamknietym.Urzadzenie wtryskowe (fig. 1—4) ma stala plyte li przytrzymujaca polowe formy 5, polaczona szty¬ wno za pomoca czterech kolumn 4 ze stala plyta 3. Na kolumnach 4 przesuwa sie ruchoma plyta 2 przytrzymywacza formy, przy czym zawiera ona druga polowe formy 6.Na stalej plycie 1 przytrzymywacza formy jest zamontowana polowa formy 5, przystosowana do przyjecia materialu wtryskiwanego poprzez slimak 7. Do ruchomej plyty 2 przytrzymujacej forme jest przymocowana druga polowa formy 6, która moze sluzyc jako pokrywa lub wyciagacz polowy formy.Ruchoma plyte 2 przytrzymujaca forme mozna zablokowac na czterech kolumnach 4. Do tego celu ruchoma plyta 2, przytrzymujaca forme, jest wy¬ posazona w szczeki 12 przystosowane do slizgowe¬ go suwu w kierunku prostopadlym do czterech kolumn 4. Szczeki te moga zaciskac sie na kolum¬ nach 4 za pomoca hydraulicznego urzadzenia 13, pokonujac przeciwdzialanie sprezyn 25, i równiez tworza czesc belek poprzecznych, przy czym szcze¬ ki 12 moga zaciskac sie mocno na kolumnach 4, ujmujac je w przystosowanych do tego celu row¬ kach lub wycieciach.Dystansowa tuleja 8, opierajaca sie o stala plyte 3, jest ustawiona w takiej pozycji, która ustala na kolumnach 4 polozenie ruchomej plyty 2, przy¬ trzymujacej forme lub jej czesc.Kolumny 4 dostosowane do szczek 12, jak rów¬ niez odpowiednio do przednich czesci tulei dystan¬ sowych 8, uniemozliwiaja cofniecie sie ruchomej 4 plyty 2 przytrzymujacej lorme, co mogloby spowo¬ dowac otwarcie sie formj 5, 6.Przesuwu ruchomej plyty 2, pi$B#zymuJacej for¬ me, dokonuje sie za pomoca zespolu, zawierajacego 5 nastepujace elementy: hydrauliczne urzadzenie cy¬ lindra z tlokiem, tworzace hydrauliczny zespól 21, ulozony w stalej plycie 3^ oraz tlocsysko, opieraja¬ ce sie o ruchoma plyte 2 przytrzymujaca forme.Ten hydrauliczny zespól 21 wykonuje suw otwie- 10 rania i zamykania form, przy czym suw ten do¬ konuje sie stosujac niewielkie cisnienia, a uzysku¬ jac znaczne przemieszczenie.Nacisk zamykania, wywierany na polowy form 5 i 6, uzyskuje sie za pomoca pasy dzwigniowych 15 naciskowych zlacz 19 (fig. 1), uruchamianych przez cylinder 20, celem ustawienia ich w pozycji roz¬ wartej. Wykonywany przesuw jest scisle ograni¬ czony, gdyz kazda para dzwigniowych naciskowych zlacz 19 napotyka w pozycji zalamanej na opór m ogranicznika 22, którego polozenie jest ustawiane wedlug potrzeby.Stosownie do wynalazku przewidziano urzadze¬ nie kompensujace 14, 16, by przed wywarciem zamykajacego nacisku nie powstal jakikolwiek 2« luz w czesciach przenoszacych nacisk ze stalej plyty 1, przytrzymujacej forme 5, na ruchoma plyte 2, przytrzymujaca forme 6, w zamocowanym polozeniu.Na przedstawionym przykladzie urzadzenie kom- 3* pensujace usytuowano miedzy ruchoma plyta 2 przytrzymujaca forme w polozeniu zamocowanym, a polowa tej formy 6, Ruchoma plyta 2, przytrzy¬ mujaca forme 6, dzieli sie na dwie podczesci, a mianowicie: na czesc plyty 2, noszaca polowe 35 formy 6, i na czesc 9 oddzielona od wspomnianej pierwszej czesci, sluzaca do mocowania.Obie czesci plyty 2 i 9 przesuwaja sie wzgledem siebie i sa prowadzone na sworzniach 10, umoco¬ wanych do czesci plyty 2, przytrzymujacej forme 40 6, i moga byc elastycznie sciskane razem za pomo¬ ca sprezyn 11.Czesc plyty 2, przytrzymujaca forme 6, jest za¬ opatrzona w prowadnik 18 odpowiednio na niej usytuowany, posuwajacy sie w kierunku kolumn 4 45 i przystosowany do podtrzymywania urzadzenia kompensujacego 14, 16.Na przedstawionym przykladzie wykonania urza¬ dzenie kompensujace 14, 16 sklada sie z trzech klinów 14, 15 i 16, z których jeden, a mianowicie 50 klin 16, jest zalozony miedzy dwa pozostale kliny za pomoca urzadzenia sterujacego, na przyklad hydraulicznego. Klin 15 opiera sie bokiem o mo¬ cujaca czesc 9 lub o szczeki 12, przytwierdzone do niej w kierunku kolumn 4 za pomoca prowad- 55 ników w ksztalcie jaskólczych ogonów. Klin 16 zas, przeciwnie, opiera sie swoja wolna powierzch¬ nia o prowadnik 18.Celem zapewnienia wzajemnego wlasciwego usta¬ wienia klinów 14 — 16, wyposazono prowadnik 18 go w sprezyne sciskajaca lub podobne urzadzenie, które moze wywierac wymagany nacisk. Pary dzwigniowych naciskowych zlacz 19 zamocowano jednym koncem do prowadników, drugim zas do ruchomej plyty 2 przytrzymujacej forme 6. 65 Praca opisanego urzadzenia odbywa sie naste-5 pujaco. Zamierzajac zamknac forme, obslugujacy uruchamia plyte 2, przytrzymujaca forme 6, prze¬ suwajac omawiana plyte w lewo z polozenia przed¬ stawionego na rysunkach (fig. 1 i 2) do polozenia zamkniecia, tj. az do polozenia, w którym polowy form 5 i 6 wzajemnie sie zetkna. Nastepnie uru¬ chamia sie element sterujacy hydraulicznego urza¬ dzenia 13 celem zacisniecia szczek 12 tak, aby ele¬ ment, sluzacy do umocowania ruchomej plyty 2, przytrzymujacej forme 6 w jej polozeniu, byl na sztywno zlaczony z kolumnami 4. W tym momen¬ cie luz pomiedzy czesciami przenoszacymi nacisk jest wyeliminowany za pomoca elementu steruja¬ cego 17, dzialajacego na klin 16 urzadzenia kom¬ pensujacego dla wprowadzenia go miedzy oba kli¬ ny tegoz urzadzenia 15 i 14. Po wyeliminowaniu luzu, pary dzwigniowych naciskowych zlacz 19 sa uruchamiane za pomoca cylindra 20 dla ustawie¬ nia ich z przedstawionego polozenia zalamanego do polozenia rozwartego w linii prostej, wywiera¬ jac przy tym bardzo duzy nacisk zamykajacy na forme 5 i 6. Zamknieta forma 5 i 6 jest w ten spo¬ sób przygotowana do przyjecia materialu, który wtryskiwany jest za pomoca zasilajacych cylin¬ drów lub slimaków 7.Otwieranie formy odbywa sie w odwrotnym kierunku.Pary dzwigniowych naciskowych zlacz 19 sa za¬ opatrzone w swoich punktach zlaczenia w sworznie lub bolce. Wedlug wynalazku istnieje mozliwosc skonstruowania innej pary dzwigniowych zlacz na¬ ciskowych bez sworzni lub bolców, eliminujac przy tym opory tarcia w omawianych sworzniach lub bolcach. Wspomniane opory sa na ogól przyczyna przedwczesnego zuzycia, wynikajacego z bardzo duzych przenoszonych naprezen i sil.Odmiana urzadzenia jest przedstawiona na rysun¬ ku (fig. 5 i 6), Dzwignie 33, 34 kazdej pary dzwig¬ niowych zlacz naciskowych sa wyposazone na kon¬ cach w wygiete powierzchnie polaczeniowe. Po¬ wyzsze wygiecia zaciskaja sie wzajemnie, jak rów¬ niez naciskaja na swe podstawy w ruchomej ply¬ cie 2 przytrzymujacej forme 6 i w prowadniku 18 bez stosowania czopów lub sworzni.Dzwignie 33 i 34 sa utrzymywane silnym wza¬ jemnym naciskiem, wywieranym na przyklad przez laczaca sprezyne 36, polaczona z dwoma elementa¬ mi: plyta 2 i prowadnikiem 18. Pret 35, tworzacy czesc sterujacego zespolu tlok-cylinder 20, dziala na obie dzwignie 33, 34 w celu ustalenia ruchu laczeniowo-naciskowego tych dzwigni.Promienie krzywizny naciskajacych na siebie wzajemnie powierzchni maja rózna dlugosc. Dla¬ tego tez jest mozliwe, aby omawiane powierzchnie wspólpracowaly bez poslizgu, nie wywierajac zad¬ nego tarcia slizgowego, a jedynie wzajemne tarcie toczne, podobnie jak powierzchnie ewolwentowe zebów kól zebatych.Jedna ze stykajacych sie powierzchni moze miec, na przyklad, nieskonczenie wielki promien, podczas gdy druga bedzie miala odpowiednio promien ogra¬ niczony i dokladnie okreslony.Poniewaz opór tarcia w odmianie urzadzenia przedstawionej na rysunku (fig. 5 i 6) jest duzo mniejszy, niz w dzwigniowym zlaczu naciskowym 6 czopa laczacego urzadzenia wedlug rysunku (fig. 1 i 2), otrzymuje sie w rezultacie bez trudu sile potrzebna do uruchomienia pierwszego ze wspom¬ nianych urzadzen, to jest odmiany (fig. 5 i 6). 5 Sila potrzebna dla sterujacych elementów jest znacznie zredukowana.Mozna zapobiegawczo wyrównac luzy za pomoca urzadzenia kompensujacego 14 — 16, stosujac od¬ miane urzadzenia pakazana na rysunku (fig. 5 i 6) io do zamykania form. W tym przypadku przesunie¬ cie dzwigni 33 i 34 powinno byc zupelnie male, gdyz byloby trudno utrzymac omawiane dzwignie w zlaczonej pozycji, gdyby wspomniane przesu¬ niecie bylo zbyt duze. 15 Wynalazek nie ogranicza sie do przykladów przedstawionych na rysunkach. W szczególnosci strukturalny ksztalt dzwigniowych zlacz nacisko¬ wych, przedstawiony na rysunku (fig. 5 i 6), moze byc wykorzystany nawet wtedy, gdy nie przewidu- 20 je sie stosowania urzadzenia kompensujacego ,14, 15. Hydrauliczne urzadzenie sterujace 13, cylinder 20 i zespól 21 mozna zastapic urzadzeniami pneu¬ matycznymi, mechanicznymi lub elektromagnetycz¬ nymi. Urzadzenie kompensujace 14 — 16 moga sta- 25 nowic zamiast klinów — sruby, mimosrody lub podobne elementy mechaniczne, dzialajace tak, jak klin, tj. wywierajace dzialanie rozszerzajace lub rozstawiajace. Zamocowanie w danym polozeniu ruchomej plyty przytrzymujacej forme równiez 30 moze byc dokonywane innym sposobem. W koncu nalezaloby zaznaczyc, ze stosowania urzadzenia wedlug wynalazku nie nalezy ograniczac jedynie do urzadzen odlewniczych wtryskowych lub cis¬ nieniowych, lecz równiez mozna je stosowac we 85 wszystkich innych maszynach, zawierajacych dwa elementy, których dzialanie polega na wzajemnym silnym dociskaniu. PL