Opublikowano: 20.VI.1966 51053 K] 42 d, 1/01 MKP GOld SUQ, UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Franciszek Bialokoz, mgr inz. Slawo¬ mir Jablczynski, inz. Aleksander Korol Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska (Katedra Budowy Apara¬ tów Elektromedycznych), Warszawa (Polska) Elektryczny przyrzad rejestrujacy skladajacy sie z rejestratora opartego na zasadzie rozwinietego silnika pradu stalego oraz elektronicznego ukladu sterujacego ten rejestrator Elektryczny przyrzad rejestrujacy jest przezna¬ czony do liniowego pomiaru i zapisu przebiegów wielkosci pradu lub napiecia elektrycznego, stano¬ wiacych funkcje wielkosci fizycznych nieelektrycz¬ nych jak np. temperatura, cisnienie, natezenie pro¬ mieniowania jadrowego itp. Elektroniczny uklad polaczen wspólpracujacy z rejestratorem, opartym na zasadzie rozwinietego silnika pradu stalego, wedlug wynalazku, umozliwia uzyskanie wyni¬ ków pomiarów i rejestracji wielkosci elektrycz¬ nych z duza dokladnoscia, w warunkach pracy urzadzenia, gdzie dzialaja przyspieszenia i wibra¬ cje dochodzace do 5 przyspieszen ziemskich.Mota wynalazku polega na tym, ze w obwo¬ dzie magnetycznym rejestratora opartego na za¬ sadzie rozwinietego silnika pradu stalego (fig. 1), sklejone pólpierscieniowe ferrytowe magnesy M, magnesowane promieniscie sa rozlozone wzdluz calej dlugosci jego roboczej szczeliny R, przy czym bieguny N sa umieszczone do zewnetrznej strony, a bieguny S od wewnetrznej strony lub odwrot¬ nie.Magnesy te sa zródlem silnego pola magnetycz¬ nego zamykajacego sie poprzez zewnetrzny plaszcz D, wewnetrzny rdzen T i robocza szczeline R.Sklejone magnesy wytwarzaja w szczelinie ma¬ ksymalnie mozliwa indukcje magnetyczna w wy¬ niku wielokrotnego zwiekszenia pola przekroju poprzecznego magnesów do ich dlugosci oraz op¬ tymalnego dopasowania opornosci magnetycznej magnesów i szczeliny powietrznej. W znanych rozwiazaniach zródlo sily magnetycznej jest umiejscowione poza szczelina robocza.Drugim nowym elementem w konstrukcji reje¬ stratora jest wyprowadzenie sily napedowej z ru¬ chomej cewki C rejestratora na pisak P bez do¬ datkowych przelozen i prowadzen mechanicznych poprzez szczeliny A w bokach rejestratora, co jest mozliwe przy konstrukcji obwodu magnetyczne¬ go wedlug wynalazku. W znanych rozwiazaniach slizgowe styki B oraz pisak P stanowia oddzielny element w rodzaju wózka posiadajacego wlasne ulozyskowanie i prowadzenie, polaczone mecha¬ nicznie z cewka napedowa.Zastosowany rodzaj sprzezenia cewki ruchowej z pisakiem i stykami wedlug wynalazku jest konstrukcyjnie prostszy oraz nie wprowadza do¬ datkowych momentów bezwladnosci, przez co zwieksza sie górna granice czestotliwosci przeno¬ szonych przez rejestrator oraz zwieksza odpor¬ nosc na wstrzasy. Ponadto rozwiazanie wedlug wynalazku nie zwieksza dlugosci rejestratora, jak to ma miejsce w znanych rejestratorach.Do sterowania rejestratora jest przeznaczona elektroniczny uklad, zlozony ze wzmacniacza mag¬ netycznego i wspólpracujacego z nim ukladu lam- ^ powego. Blokowy schemat ukladu polaczen przy- 10 15 20 25 510533 51053 4 rzadu rejestrujacego wedlug wynalazku jest przedstawiony na fig. 2.Elektryczny sygnal rejestrowany jest przylozo¬ ny na wejscie wtórnika katodowego 1 i daje na potencjometrze odniesienie 2 odchylke napiecia od wartosci w stanie równowagi.Potencjometr odniesienia 2 jest wlaczony po¬ miedzy katode wtórnika katodowego 1, a anode lampy 3. Uklad wtórnika katodowego 1, poten¬ cjometr 2 i lampa 3 stanowia uklad umozliwia¬ jacy uzyskanie liniowej charakterystyki pomiaru i zapisu w calym przedziale mierzonych wartosci.Lampa 3 utrzymuje stala wartosc pradu w obwo¬ dzie potencjometru odniesienia.Sygnal odchylki z potencjometru 2 jest poda¬ wany na wzmacniacz lampowy 4, który steruje dwa dwurdzeniowe amplistaty 5 i 6.Amplistaty 5 i 6 steruja w zaleznosci od znaku sygnalu odchylki, jedno z dwu uzwojen cewki re¬ jestratora 7, powodujac jej przesuw wraz z reszta systemu ruchomego w jedna lub w druga strone.Potencjometr 2 jest sprzezony mechanicznie z cewka rejestratora 7 i po przekazaniu sygnalu odchylki na wzmacniacz sterujacy cewke kory¬ guje te odchylke, zmniejszajac ja w kierunku ze¬ ra. Zespoly 2, 4, 5, 6, 7 stanowia uklad nadazny.Przyrzad rejestrujacy wedlug wynalazku znaj¬ duje zastosowanie w lotniczej aparaturze radio¬ metrycznej oraz w przewoznej polowej aparatu¬ rze geologicznej. W obu przypadkach wymagana jest odpornos na wstrzasy do 5 przyspieszen ziem¬ skich oraz duza szybkosc reakcji rejestratora, niemozliwa do uzyskania w znanych rozwiaza¬ niach. PL