Opublikowano: 10. V. 1966 50889 KI. 5c, 10/01 MKP E 21 d */* ;2YILLNIA Urzedu Patentowego Twórca wynalazku: mgr Ludwik Rzempiel Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Urzadzenie do ustawiania klinowej obudowy górniczej w cienkich i o duzym nachyleniu pokladach Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do usta¬ wiania klinowej obudowy górniczej w cienkich i o duzym nachyleniu pokladach.Cienkie i strome poklady zwlaszcza wegla kok¬ sujacego, jak wykazaly badania, pomiary i prak¬ tyka, mozna eksploatowac poczawszy juz od 30 cm grubosci. Urabianie tak cienkich i stromych po¬ kladów udalo sie juz rozwiazac przez zastosowa¬ nie strugo-tarana bez udzialu ludzi w przodku, lecz obudowe zapobiegajaca przedwczesnemu la¬ maniu sie otaczajacych skal wykonuja dotychczas bezposrednio w przodku ludzie. Wykonywanie w taki sposób, w cienkich i stromych pokladach obudowy, bylo bardzo niedogodne dla ludzi, nie¬ bezpieczne i malo wydajne. Dotychczas obudowe wykonuje sie w tradycyjny sposób przez reczne zakladanie stropnic podpartych co najmniej dwo¬ ma stojakami w odstepach co okolo jednego me¬ tra. Znana jest równiez z literatury obudowa klinowa skladajaca sie z dwóch nasuwanych na siebie klinów, jednak nie znalazla ona praktycz¬ nego i powszechnego zastosowania w górnictwie, poniewaz istirmiy trudnosci z jej ustawianiem.Znane jest ustawianie obudowy klinowej dla nadania jej wstepnej podpornosci za pomoca urzadzenia skladajacego sie z silowników hydrau¬ licznych lub pneumatycznych lub na przyklad za pomoca urzadzenia skladajacego sie z odpowied¬ nich przekladni zebatych. Urzadzenia te, jak na warunki górnicze sa nie wygodne w stosowaniu 10 15 20 30 i nadaja sie tylko do przesuwania klinów prosto¬ padle do frontu urabianej sciany weglowej i w stosunkowo wysokich pokladach. W niskicji i stro¬ mych pokladach o grubosci 30—50 cm, w których czlowiek sie nie miesci albo ma bardzo utrud¬ nione poruszanie sie, powyzsze urzadzenia nie nadaja sie do zastosowania.Znane jest równiez urzadzenie skladajace sie ze stalowej zerdzi z dwoma zaczepami na które nasadza sie kliny skomplikowanej i specjalnej obudowy klinowej. Do klinów sa wbite haki o któ¬ re zaczepiona jest lina. Wstepna podpornosc tej obudowy jaka uzyskuje sie tym urzadzeniem rów¬ na sie sile wyrwania klinów lina pociagowa. Uzy¬ skana w ten sposób wstepna podpornosc jest niewielka i czesto przypadkowa, zalezna od miej¬ scowych nierównosci stropu i spagu wyrobiska, co jest nie do przyjecia wada urzadzenia tym bardziej, ze przy niskich i niedostepnych pokla¬ dach po wyrwaniu haka nie ma zadnych mozli¬ wosci usuniecia tej wady. Oprócz tych niedoklad¬ nosci w uzyskaniu wymaganej wstepnej podpor¬ nosci, podstawowa wada urzadzenia sa niedoklad¬ nosci i mogace z tego wyniknac awarie w 'trans- porcie obudowy na miejsce jej, zabudowania. Za¬ stosowanie jednej zerdzi z zaczepami na których jest osadzona transportowana obudowa klinowa oraz jednej liny pociagowej moze powodowac przechylanie sie klinów, spadanie klina górnego lub niedopuszczalne przesuwanie tej obudowy 508893 50889 4 w linii krzywej i nie równoleglej do frontu eks¬ ploatowanej sciany. Nie wlasciwy transport, do¬ prowadza do niedokladnosci w zdalnym ustawia¬ niu obudowy i do nierównomiernego podparcia i zabezpieczenia stropu, co moze spowodowac miejscowe zapadniecie sie wyrobiska i uniemozli¬ wienie dalszej eksploatacji.Urzadzenie wedlug wynalazku usuwa wszystkie dotychczasowe wady i niedomagania opisanych V S^Jyzej znanych urzadzen do ustawiania obudowy ', klinowej. Udalo sie to osiagnac dzieki zastosowa¬ niu urzadzenia wewnatrz którego jest umiesz¬ czona bezpiecznie obudowa klinowa i które prze¬ nosi te obudowe prostolinijnie, równolegle do frontu eksploatowanej sciany oraz dokladnie do wyznaczonego miejsca wyrobiska. Urzadzenie to sklada sie z dwóch polaczonych ze soba prowadnic zaopatrzonych w przegubowo zamocowane zastaw¬ ki oraz w suwak, pomiedzy które to elementy wklada sie luzno obudowe klinowa. Po przetrans¬ portowaniu obudowy na miejsce przeznaczenia, nadanie wstepnej podpornosci odbywa sie za po¬ moca suwaka pociaganego linami z wymagana sila, az do uzyskania maksymalnej podpornosci.Uzyskanie maksymalnej podpornosci ograniczone jest tylko wytrzymaloscia stalowej liny i wcia¬ garki. Po ustawieniu obudowy, wyciagniecie urza¬ dzenia z wyrobiska jest latwe i nie nastrecza zadnych trudnosci, aby zaraz powtórzyc nastepny cykl roboczy i wprowadzic kolejna obudowe kli¬ nowa w dokladnie wyznaczone miejsce.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny wyrobiska górni¬ czego wykonany równolegle do chodników od- stawczych, gdzie w wyrobisku tym jest zabudo¬ wana obudowa klinowa widoczna w widoku z gó¬ ry, fig." 2 — poprzeczny przekrój wyrobiska gór¬ niczego z obudowa klinowa w widoku z boku, fig. 3 — urzadzenie do wykonania obudowy w wi¬ doku z boku, fig. 4 — urzadzenie w widoku z gó¬ ry, fig. 5 — w przekroju wzdluz lini A—A za¬ znaczonej na fig. 3, fig. 6 — w przekroju wzdluz linii B—B zaznaczonej na fig. 3, a fig. 7—14 — przyklady dzialania urzadzenia w róznych fazach cyklu roboczego, przy czym fig. 7 i 8 przedsta¬ wiaja polozenie wyjsciowe urzadzenia, fig. 9 i 10 — po zabudowaniu klinów, fig. 11 i 12 — przed wy¬ ciaganiem urzadzenia z wyrobiska, a fig. 13 i 14 — polozenie urzadzenia przy wyciaganiu z wy¬ robiska.Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2 wzdluz eksploa¬ towanej sciany 1 wyrobiska, w odstepach co okolo 100 cm, rozmieszcza sie obudowe wykonana z dwóch klinów 2 i 3 scietych pod katem okolo 20°, które przesuniete wzgledem siebie na plasz¬ czyznach scietych rozpiera sie pomiedzy stropem 4 i spagiem 5 wyrobiska. Kliny moga byc wyko¬ nane z drewnianych belek przecietych pod katem 20°. Kat ten zapewnia, ze na plaszczyznach prze¬ ciecia nie ma poslizgu przy nacisku stropu 4 wy¬ robiska.Zgodnie z wynalazkiem, urzadzenie do ustawia¬ nia obudowy w wyrobisku górniczym sklada sie z dwóch polaczonych poprzeczka 7 prowadnic 6 zaopatrzonych w dwie przegubowo zamocowane na, sworzniu 8 zastawki 9, z suwaka 10 osadzone¬ go przesuwnie w (prowadnicach 6, przy czym pro- 5 wadnice 6 z suwakiem 10 sa dodatkowo polaczone sprezyna 11 umieszczona w teleskopowej ochron¬ nej obudowie 12. Suwak 10 z jednej strony jest polaczony poprzeczna belka 13 przy której jest ulozyskowany obrotowo walek 14, a z drugiej stro- 10 ny jest zaopatrzony w klinowe zakonczenia lOa do podnoszenia zastawek 9 oraz w katowe zapad¬ ki 15 osadzone na sworzniu 16. Jedno ramie za¬ padki 15 jest zaopatrzone w zaczep 15a który wsuwa sie do otworu 17 wykonanego w prowad- 15 nicy 6 -w celu ustalenia polozenia wyjsciowego suwaka 10 wzgledem prowadnicy 6, a drugie ra¬ mie jest zaopatrzone w otwór 15b do którego przywiazuje sie line 18 uruchamiajaca zapadke 15.W polozeniu wyjsciowym, ustalonym zapadka 15, 20 pomiedzy prowadnice 6 i pomiedzy walek 14 su¬ waka 10 a przegubowe zastawki 9 prowadnic 6, wklada sie nalozone na siebie dwa kliny 2 i 3 obudowy zczepione gwozdziami 19. 2g Prowadnice 6 sa polaczone lina 20 z kolowro¬ tem 21 umieszczonym w górnym wentylacyjnym chodniku 22, a suwak 10 dwoma linami 25 z ko¬ lowrotem 23 umieszczonym w dolnym odstawczym chodniku 24, przy czym obydwa kolowroty maja so te same srednice bebnów linowych i predkosci obrotowe. Liny 25 sa zamocowane do suwaka 15 poprzez sprezyny 26 oraz poprzez luzne liny 18 z zapadkami 15. Uruchomienie zapadek 15 naste¬ puje dopiero wówczas, gdy liny 25 pokonaja sile 35 sprezyn 26 i rozciagna je na tyle, ze liny 18 zosta¬ na naciagniete. Ma to miejsce wówczas, gdy urza¬ dzenie wraz z klinami 2 i 3 zostanie wprowadzo¬ ne na ustalone miejsce w wyrobisku i dokonuje sie zaklinowania tych klinów pomiedzy stropem 4 40 a spagiem 5.Wyzej opisane urzadzenie stosuje sie w naste¬ pujacy sposób przy ustawianiu obudowy klinowej.Urzadzenie ustawia sie najpierw w polozenie wyjsciowe uwidocznione na fig. 7 i 8 oraz zabez- 45 piecza sie zapadkami 15, których zaczepy I5a wklada sie do otworów 17 prowadnic 6. Pomiedzy prowadnice 6 oraz pomiedzy walek 14 suwaka 10 a opuszczone do dolu zastawki 9 wklada sie nalo¬ zone na siebie scietymi plaszczyznami kliny 2 i 3 50 obudowy i zczepia sie je gwozdziami 19. Tak przy¬ gotowane urzadzenie z klinami 2 i 3 wprowadza sie do wyrobiska i uruchamia sie kolowroty 21 i 23. Urzadzenie zawieszone na linie 20 przesuwa sie grawitacyjnie po pochylym spagu 5 do dolu, 55 az do miejsca gdzie maja byc zaklinowane kliny.W czasie przesuwania sie do dolu, liny 25 jedno¬ czesnie zwijaja sie na kolowrocie 23 i tylko w przypadku zatrzymania sie urzadzenia o nierów¬ nosci spagu 5 liny te przeciagaja go do dolu. 60 Oczywiscie sila tego pociagniecia linami 25 nigdy nie bedzie wieksza od sily sprezyn 26, dlatego podczas transportu urzadzenia wraz z obudowa klinowa nigdy nie zostana uruchomione zapadki 15 uniemozliwiajace przesuniecie w prowadnicach 65 6 suwaka 10.50889 5 6 Gdy urzadzenie zostalo wprowadzone na wyzna¬ czone miejsce w wyrobisku, zatrzymuje sie kolo¬ wrót 21, przy czym dolny kolowrót 23 obracajac sie w dalszym ciagu zwija line 25 która pokonu¬ jac sile sprezyny 26, rozciaga ja i napinajac line 18 uruchamia zapadke 15 odblokowujac stale po¬ lozenie suwaka 10 wzgledem prowadnic 6 zawie¬ szonych nieruchomo na linie 20. Przy dalszym obrocie kolowrotu 23 nastepuje przesuniecie lina 25 samego suwaka 10 do dolu, który walkiem 15 przesuwa w kierunku strzalki 27 zaznaczonej na fig. 3 górny klin 2 po klinie 3 i zaklinowuje je pomiedzy stropem 4 a spagiem 5 wyrobiska az do uzyskania wymaganej wstepnej podpornosci obudowy, zgodnie z polozeniem uwidocznionym na fig. 9 i 10. Dolny klin 4 umieszczony przy spa¬ gu 5 jest w tym czasie unieruchomiony, ponie¬ waz opiera sie o zastawki 9 osadzone przegubowo do zawieszonych na linie prowadnic 6.Po uzyskaniu silnego zaklinowania obudowy w wyrobisku, przystepuje sie do wyciagniecia urza¬ dzenia z powrotem do wentylacyjnego chodnika 22, aby powtórzyc cykl i wprowadzic nastepna klinowa obudowe. Najpierw kolowrotem 21 roz¬ luznia sie line 20, zatrzymuje sie dolny kolowrót 23 i zwalnia luzno liny 25, tak ze sila sprezyn 11 prowadnice 6 przesuwaja sie do dolu w kierunku strzalki 28 oznaczonej na rysunku. Wówczas przy tym przesuwaniu, klinowe zakonczenie lOa su¬ waka 10 podnosi do góry przegubowe zastawki 9 zgodnie z polozeniem uwidocznionym na fig. 11 i 12. W tym polozeniu przy zluzowanych linach 25 uruchamia sie górny kolowrót 21 który przesuwa do wentylacyjnego chodnika 22 cale urzadzenie.Kliny 2 i 3 rozpierajace spag 5 i strop 4 pozosta¬ ja nienaruszone w wyrobisku jak zaznaczono na fig. 13 i 14, a prowadnice 6 wraz z suwakiem 10 przesuwaja sie przy nich bez zadnych przeszkód, poniewaz zastawki 9 sa odchylone do góry klino¬ wym zakonczeniem lOa suwaka 10. Po wyciagnie¬ ciu urzadzenia do wentylacyjnego chodnika 22 do¬ prowadza sie go do polozenia wyjsciowego opisa¬ nego wyzej i cykl zakladania nastepnego zestawu klinowego obudowy mozna powtórzyc. Zakladanie jednego zestawu obudowy klinowej urzadzeniem wedlug wynalazku trwa przecietnie okolo trzech minut.Obudowe klinowa mozna zakladac w odstepach okolo jednego metra, równolegle do sciany 1 wy¬ robiska, przy czym obudowe te w zaleznosci od potrzeby mozna ustawiac w odleglosciach wiek¬ szych lub mniejszych. W celu utrzymania jedna¬ kowej odleglosci pomiedzy obudowa klinowa, moz¬ na albo line 20 odpowiednio oznaczyc, albo na kolowrocie umiescic glebokosciomierz wskazujacy dokladne polozenie opuszczonego urzadzenia do wyrobiska. Urzadzenie wedlug wynalazku pozwa¬ la na jednoczesna eksploatacje sciany 1 strugo- taranem 29 przesuwanym wzdluz wyrobiska kolo¬ wrotami 30 i 31. PL