Pierwszenstwo.Opublikowano. 16.V.1964(P104 556) 28.V. 1963 Niemiecka Republika Demokratyczna 31.111.1966 50875 KI 20 d, 25 MKP B61f 9/oo Wspóltwórcy wynalazku: Ing. Franz Moeschler, Dipl. Ing. Roland Phi- lipp Wlasciciel patentu: Institut fiir Schienenfahrzeuge, RerTin-Adlershof (Niemiecka Republika Demokratyczna) Sprezynujace kolo pojazdu szynowego Wynalazek niniejszy dotyczy sprezynujacego ko¬ la pojazdu szynowego, zwlaszcza tramwaju, w któ¬ rym to kole bezposrednio pomiedzy jego obrecza a tarcza osadzona jest sporzadzona z podatnego materialu przekladka o nieregularnym katowym przekroju poprzecznym.Znane sa sprezynujace kola pojazdów szyno¬ wych, w których to kolach, w celu tlumienia drgan i halasu, umieszczane sa podatne materialy pomiedzy obrecza i tarcza. A wiec znane jest na przyklad wpraisowywanie przekladki, która sklada sie z poszczególnych czesci, majacych ksztalt blo¬ ków o symetrycznym przekroju poprzecznym, bez¬ posrednio pomiedzy obrecz i tarcze kola do odpo¬ wiadajacego ksztaltowi tej przekladki wybrania, zaopatrzonego w boczne obrzeza. Wykonanie takie ma te wade, ze sztywnosc na boki i zwiazane z tym trzymanie sie toru nie jest wystarczajace, co spe¬ cjalnie daje sie zauwazac przy jezdzie po lukach i przy przejezdzaniu przez zwrotnice. Równiez wieksze wstepne naprezanie podatnego materialu lub stosowanie twardych gatunków gumy pomaga wprawdzie, ale w stopniu niewystarczajacym. Po¬ nadto przy tego rodzaju wykonaniu wymiana obre¬ czy kola jest bardzo kosztowna i zabiera wiele czasu.Przy tego rodzaju kolach pojazdów szynowych jest ponadto znane umieszczanie w plaszczyznie tarczy kola warstw gumy o okreslonej grubosci, pomiedzy dwiema polaczonymi z piasta kola tar¬ czami i srodkowa tarcza pierscieniowa o teowym przekroju poprzecznym, na która ze skurczem osa¬ dza sie obrecz kola. Równiez jest juz znane umiesz¬ czanie elementów gumowych w ksztalcie litery V pomiedzy tarcza, która jest sztywno polaczona z piasta kola i która na swym zewnetrznym ob¬ wodzie rozczepiona jest w ksztalcie litery V, a dzielona tarcza pierscieniowa, które to elementy gumowe sa zawul/kanizowywane na tarczy kola.Do wulkanizowania elementów gumowych w ot¬ worze o ksztalcie litery V tarczy kola wymagane sa specjalne naklady finansowe; równiez do za¬ kladania ze skurczem obreczy kola konieczne sa specjalne przygotowania, azeby przy przeprowa¬ dzaniu tej cieplnej operacji zakladania obreczy nie uszkadzac elementów gumowych. Wskutek po¬ dzialu tarczy pierscieniowej zachodzi mozliwosc nierównomiernego osadzenia obreczy kola. Znane sa takze kola pojazdów szynowych, w których to kolach sprezynowanie uzyskiwane zostaje za po¬ moca elementów gumowych w postaci wspólosio¬ wo umieszczonych bloków w postaci tarcz. Wsku¬ tek stosowania przy tym znacznej liczby elementów konstrukcyjnych równiez te kola sa kosztowne i uzyskuje sie za pomoca nich tylko niewystarcza¬ jace tlumienie halasów powstajacych w czasie jazdy.Przedmiotem wynalazku jest sprezynujace kolo pojazdu szynowego, które optymalnie tlumi pro¬ mieniowe uderzenia i drgania i przy jak najlep- 5087550875 4 szym trzymaniu sie toru zmniejsza bedace wyni¬ kiem jazdy halasy, oraz które podatnosc na boki utrzymuje w okreslonym stosunku do promienio¬ wego sprezynowania i umozliwia wymiennosc obre¬ czy kola za pomoca zastosowania nieskomplikowa¬ nych elementów konstrukcyjnych.Zadanie to zostalo wedlug wynalazku w ten sposób rozwiazane, ze bezposrednio. pomiedzy ob¬ recza kola a jego tarcza umieszczona zostaje pier¬ scieniowa przekladka, majaca asymetryczny kato¬ wy zarys przekroju poprzecznego, która jest spo¬ rzadzona z podatnego materialu, najkorzystniej z gumy, i której ramiona maja rozmaite pochyle¬ nia i.rozmaita grubosc w przekroju poprzecznym, przy r£zym, wierzcholek przekladki o zarysie ka¬ towym przechodzi w wystajacy wystep. Rozmaite pochylenia i grubosci przekroju poprzecznego, ra¬ mion* 'przekladki sa tak wzajemnie dobrane, ze cfeaxak^rys^$Ka ...sprezynowania na boki jest asy¬ metryczna i wzrastajaca, a w polaczeniu z tlumie¬ niem które daje material w znacznym stopniu zo¬ staja wyeliminowane oddzialywania rezonansowe.Dalsza osobliwoscia wykonania wedlug wynalaz¬ ku jest to, ze wierzcholek ramion przekladki o za¬ rysie katowym najkorzystniej znajduje sie w ob¬ szarze srodka bieznika obreczy kola, wskutek czego ramie, które znajduje sie po przeciwnej stronie niz obrzeze obreczy ma bardziej strome pochylenie i w stosunku do przylegajacego don drugiego ra¬ mienia ma mniejsza grubosc. Ten niesymetryczny uklad wedlug wynalazku sluzy przede wszystkim do polepszenia trzymania sie toru, gdyz na przy¬ klad przy nabieganiu obrzeza kola na glówke szy¬ ny obciazony przy tym przekrój poprzeczny gumy ma bardziej strome ulozenie i mniejsza grubosc, a zatem ogranicza sprezynowanie w tym kierunku.Wieksza czesc promieniowych sil przenosi la¬ godniej pochylone ramie przekladki, które równiez bezposrednio przylega do tarczy kola. Pierscien mocujacy, który najkorzystniej zaopatrzony jest w wytoczenie dla przyjecia wystepu przekladki, jest zamocowany ze srodkowaniem na tarczy kola za pomoca znanych srubowych elementów mocu¬ jacych, przy czym podatna przekladka zostaje wówczas odpowiednio wstepnie naprezona. Za po¬ moca ukladu wedlug wynalazku umozliwiona zosta¬ la latwa wymiana zuzywajacych sie elementów, na przyklad obreczy kola.Wynalazek zostanie szczególowiej wyjasniony na podstawie przykladu jego wykonania, przedstawio¬ nego na rysunku, na którym fig. 1 pokazuje czes¬ ciowy widok z boku kola pojazdu szynowego, fig, 2 — przekrój tego kola.Zgodnie z wynalazkiem sprezynujace kolo po¬ jazdu szynowego tak jak to jest widoczne z ry¬ sunku, sklada sie z tarczy 1 wraz z pierscieniem mocujacym 4, z obreczy 6 oraz z bezposrednio mie¬ dzy obrecza 6 i tarcza 1 za pomoca pierscienia mo¬ cujacego 4 osadzonej pierscieniowej przekladki 7, której przekrój poprzeczny ma asymetryczny kato¬ wy zarys, przy czym wierzcholek ramion katowej przekladki 7 przechodzi najkorzystniej w wystep 8, na przyklad o prostokatnym przekroju.Wyposazona w piaste tarcza 1 jest na swym ob¬ wodzie zaopatrzona w wywiniete obrzeze 2, któ¬ rego pierscieniowa powierzchnia tworzy sciety sto¬ zek oraz w wspólosiowo umieszczony pierscien srodkujacy 3, w którym osadzony zostaje wspól- srodkowo pierscien .mocujacy 4 zaopatrzony rów¬ niez na swym obwodzie w wywiniete obrzeze 5.Pierscien mocujacy 4 jest w znany sposób mocno polaczony z tarcza 1 za pomoca sprezynujacych srub 10 lub elementów podobnych, przy czym powierzch¬ nie pierscieniowe obydwóch obrzezy 2, 5 maja róz¬ niace sie wzajemnie pochylenia i tworza asyme¬ tryczne katowe wglebienie, w którym uklada sie pierscieniowa podatna przekladka, sporzadzona najkorzystniej z gumy. Wierzcholek '¦ pierscienio¬ wych powierzchni katowego wglebienia jest za¬ opatrzony w dowolnego ksztaltu wybranie 9, któ¬ re otacza identycznie uksztaltowany wystep 8 po¬ datnej przekladki 7. , ' Obrecz 6 ma w przekroju poprzecznym zarys, któ¬ ry odpowiada katowemu wybraniu tarczy 1 kola i pierscienia mocujacego 4, przy czym wierzcho¬ lek rozmaicie wzajemnie pochylonych i asyme¬ trycznie rozmieszczonych powierzchni pierscienio¬ wych najkorzystniej jest zaokraglony.Utworzona w ten sposób pomiedzy tarcza 1 kola wraz z pierscieniem mocujacym 4 a obrecza 6 wolna przestrzen sluzy do osadzenia podatnej prze¬ kladki 7, 8, przy czym wierzcholek ramion kato¬ wej wolnej przestrzeni najkorzystniej znajduje sie w obszarze srodka bieznika obreczy 6 kola, a ra¬ mie, które znajduje sie po przeciwnej stronie niz obrzeze obreczy 6 jest bardziej stromo pochylone i w stosunku do przylegajacego do niego drugiego ramienia jest mniej oddalone. Podatna przekladka 7 ma ksztalt odpowiadajacej wolnej przestrzeni utworzonej pomiedzy tarcza 1 kola wraz z pierscie¬ niem mocujacym 4 a obrecza 6 kola, przy czym równiez krótsze ramie katowego zarysu ma bar¬ dziej strome pochylenie i mniejsza grubosc w prze¬ kroju niz lagodniej pochylone sasiadujace ramie.Asymetryczny katowy przekrój poprzeczny prze¬ kladki 7 umozliwia korzystniejsze promieniowe tlumienie uderzen i drgan przy jednoczesnej stop¬ niowo zwiekszajacej sie sztywnosci w kierunku osiowym. Ta sztywnosc w kierunku osiowym, przy jednoczesnie wieikszym promieniowym tlumieniu i sprezystosci, zapewnia niezawodne dobre trzy¬ manie sie toru. PL