Pierwszenstwo:.Opublikowano: 15. III. 1966 50799 KI. 42b, 23/01 MKP GJMrb &JZSk *\vo UKD Twórca wynalazku: Antoni Demianiuk Wlasciciel patentu: Zaklady Energetyczne Okregu Dolnoslaskiego Przed¬ siebiorstwo Panstwowe (Zaklad Remontowy Ener¬ getyki), Wroclaw (Polska) Przyrzad do trasowania i Wynalazek dotyczy przyrzadu do trasowania otworów okraglych i wielobocznych, kanalów, wieloklinów, wieloboków w tarczach oraz kolnie¬ rzach w zakresie srednic 240—500 mm.Dotychczas znane narzedzia sluzace do trasowa¬ nia otworów, szczególnie wielobocznych sa klo¬ potliwe w uzyciu i nie zapewniaja dostatecznej dokladnosci. I tak na przyklad trasowanie otwo¬ rów w kolnierzach armatury wymaga wypelnienia srodka kola, wykreslenia cyrklem . traserskim okregu na którym naznacza sie os zadanego otwo¬ ru. Operacja ta jest szczególnie klopotliwa przy naznaczaniu nieparzystej ilosci otworów, kanalów oraz naznaczaniu wieloklinów i wieloboków.Przyrzad wedlug wynalazku nie wymaga kolko¬ wania otworu — bazy, poniewaz te role spelnia sam przyrzad, który moze bazowac na zarysie wewnetrznym jak i zewnetrznym. Trasowanie za pomoca tego przyrzadu odbywa sie wielokrotnie szybciej niz za pomoca znanych narzedzi.Poza tym w czasie trasowania niepotrzebne sa inne narzedzia, poniewaz przyrzad jest tak skon¬ struowany, ze posiada pelny osprzet traserski jak: sruby rozsuwane z koncówkami do bazowania i zarazem automatycznego wyznaczania srodka bazy, tarcze z podzialka do wyznaczania kata, listwe z podzialka do wyznaczania odleglosci od srodka bazy, na której umocowany jest suwak z noniuszem i rysikiem.Istota wynalazku polega na zastosowaniu dwóch polówkowych sworzni srubowych o przekroju pólkolistym stykajacych sie plaskimi powierzch¬ niami. Na jednej polówce naciety jest gwint pra- woskretny, na drugiej gwint lewoskretny o jed¬ nakowym skoku. Natomiast nakretka która laczy obie polówki sworzni posiada gwint prawoskretny i lewoskretny naciety krzyzowo. Obracanie na¬ kretki powoduje zsuwanie lub rozsuwanie sie równoczesnie obydwu polówek sworzni. Poslugi¬ wanie sie przyrzadem jest za tym bardzo proste.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na zala¬ czonym rysunku w widoku perspektywicznym.Przyrzad wedlug wynalazku sklada sie z po¬ lówki sworznia 1 z gwintem prawoskretnym oraz odpowiadajacej jej polówki sworznia 2 z gwintem lewoskretnym, przy czym polów¬ kowe sworznie srubowe 1, 2 polaczone sa za pomoca nakretki 3 z gwintem krzyzowym pra¬ wo i lewoskretnym. Na nakretce 3 osadzony jest pierscien ustawczy 4, polaczony za pomoca nie- uwidocznionego na rysunku czopa z tarcza 5, na której znajduje sie podzialka katowa. Na powierz¬ chni tarczy 5 na wymienionym czopie zamocowany jest obrotowo ustawiak 6, okreslajacy kat polo¬ zenia trasowanego punktu. Za pomoca listwy z podzialka 7 umieszczonej przesuwnie w usta- wiaku 6 okreslona zostaje odleglosc od srodka kola do trasowanego punktu.Na obu koncach polówek sworzni 1, 2 umoco¬ wane sa za pomoca lacznika 12 wymienne parami 50 79950 799 3 prostki 8, które na koncach zaopatrzone sa w oporniki 11. Prostki 8 sluza do uzupelnienia wymiaru przyrzadu, odpowiedniej dlugosci zaleznie od srednicy operowanego detalu. Sworznie srubo¬ we 1, 2 maja okreslona przesuwnosc w nakretce 3, co scisle laczy sie z opisanymi powyzej prostkami 8. Oporniki 11 umozliwiaja mocowanie przyrzadu wewnatrz wzglednie zewnatrz detalu. Na jednym z konców listwy 7 osadzony jest suwak 9 z po- dzialka, wyposazony w rysik 10.Poslugiwanie sie przyrzadem, przy zalozeniu, ze nalezy wytrasowac 9 otworów o srednicy 20 mm kazdy, w równych odstepach od siebie na kolnierzu armatury, odbywa sie w sposób nastepujacy: po zamocowaniu prostek 8 do sworzni srubowych 1, 2 za pomoca lacznika 12 osadza sie oporniki 11 i po zmontowaniu przyrzadu na odpowiedni wymiar mo¬ cuje sie go na detalu i przystepuje do trasowania, odmierzajac listwa 7 promien kola i ramieniem tym naznacza sie kolo na kolnierzu przedmiotu.Nastepnie oznacza sie punkt zerowy listwa 7 na tarczy z podzialka katowa 5, przesuwa suwakiem 9 wzdluz listwy 7, a tym samym naznacza sie punkt przeciecia na okregu z poprzedniej czynno¬ sci, po czym przesuwa sie listwe 7 z ustawiakiem wymiarowym 6 o 40° i zaznacza w analogiczny sposób nastepny punkt. Po naznaczeniu dziewieciu 4 punktów na kolnierzu przedmiotu przyrzad zdej¬ muje sie. Jak wynika z opisu znalezienie srodka rozstawienie otworów, trasowanych przebiega bar¬ dzo sprawnie. W analogiczny sposób nalezy poslu¬ giwac sie przyrzadem do wykonania innych czynnosci jak: trasowanie otworów wielobocznych, kanalów, wieloklinów i wieloboków o dowolnym podziale katowym i dowolnej odleglosci od srodka przedmiotu obrabianego. PL