Pierwszenstwo: Opublikowano: 29.111.1966 50602 KI. 42g, 8/08 MKP Ho** $(m UKD biblioteka] Un^du Patentowego I \jmui flmzypospjitgj Udom I Wspóltwórcy wynalazku: inz. Sergiusz Borochowski, Witomierz Cholinskil' ¦^\'<] Wlasciciel patentu: Lódzkie Zaklady Radiowe Przedsiebiorstwo Panstwo- *':_ we, Lódz(Polska) -i.Sposób uzyskiwania pseudostereofonii dwukanalowej z monofonicznego nagrania Przedmiotem wynalazku jest sposób uzyskiwania pseudostereofonii dwukanalowej z monofonicznego nagrania.Pseudostereofonie dwukanalowa z monofonicznego nagrania uzyskuje sie w znany sposób przez podzie¬ lenie calego pasma akustycznego ma dwa odrebne pasma doprowadzane do dwóch glosników dwoma oddzielnymi kanalami, przy czym cale pasmo zo¬ staje dzielone na pasmo przenoszace czestotliwosci niskie od 20 do 1000 Hz oraz na pasmo przenoszace czestotliwosci wysokie od 1000 do 15 000 Hz. Przy nalezytym wzajemnym ustawieniu glosników z mo¬ nofonicznego nagrania otrzymuje sie dwa zródla dzwieków o róznych zakresach czestotliwosci, dzieki czemu uzyskuje sie efekt przestrzennego odtworze¬ nia nagrania.Przy stosowaniu wyzej opisanego podzialu pasma akustycznego jest rzecza niemozliwa wyodrebnienie srodkowej czesci pasma akustycznego, w którego zakresie odtwarzane sa partie solowe, poniewaz podczas odtwarzania nagrania monofonicznego srodkowa czesc pasma akustycznego zostaje podzie¬ lona miedzy oba kanaly, tak ze przy regulacji na¬ tezenia dzwieków w poszczególnych kanalach wraz ze zmiana natezenia dzwieków partii solowej na¬ stepuje równiez zmiana natezenia partii orkiestro¬ wej.Przewodnia mysla wynalazku jest uzyskiwanie pseudostereofonii dwukanalowej z monofonicznego 15 25 nagrania przez wyodrebnienie z calego pasma aku¬ stycznego jego czesci srodkowej.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze sy¬ gnal monofoniczny z przetwornika doprowadza sie do dwóch kanalów poprzez potencjometryczny uklad rozdzielczy, tak ze w jednym z kanalów wy¬ odrebnia sie sygnaly srodkowej czesci pasma aku¬ stycznego, a w drugim kanale sygnaly pozostalych czesci pasma akustycznego, przy czym punkty cha¬ rakterystyczne wspólne dla obydwóch kanalów, przy tlumieniu wynoszacym 3 dB w stosunku do wartosci maksymalnych, mieszcza sie w granicach dolnej czestotliwosci 200—400 Hz i górnej czesto¬ tliwosci 2 000—4 000 Hz, a w ekstremalnych punk¬ tach charakterystyk przenoszenia obydwóch kana¬ lów róznice poziomów mocy wyjsciowej wynosza wiecej niz 10 dB.W celu lepszego zrozumienia istoty wymalazku, w dalszym ciagu opisu zostanie on omówiony, nie ograniczajac przy tym zakresu, w przykladzie jego zastosowania z powolaniem sie na rysunek, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia schemat elektryczny do uzy¬ skiwania pseudostereofonii dwukanalowej z mono¬ fonicznego nagrania w gramofonach, a fig. 2 — ze¬ stawienie charakterystyk przenoszenia w obydwóch kanalach.Monofoniczne nagranie na plycie gramofonowej 1 jest odbierane za pomoca przetwornika 2, który przekazuje sygnal elektryczny na siatki sterujace przedwzmaciniacza symetryzujacego 3. Sygnaly wyj- 5060250602 3 4 sciowe z tego przedwzmacniacza sa doprowadzone do potencjometrycznego ukladu rozdzielczego 4 skladajacego sie z potencjometru balansowego Pj oraz dwóch potencjometrów P2, P3 sprzezonych ze soba mechanicznie. Potencjometry P2 i P3 sluza do jednoczesnego regulowania wzmocnienia w obu ka¬ nalach, a potencjometr Pi sluzy do zróznicowania wzmocnienia w poszczególnych kanalach.Sygnal z potencjometru P2 jest przekazywany na siatke sterujaca pierwszego stopnia wzmacniacza 5 kanalu przepuszczajacego srodkowa czesc pasma akustycznego. Napiecie wyjsciowe wzmacniacza 5 jest doprowadzane do glosnika 6 i jednoczesnie po¬ przez filtr sprzezenia zwrotnego 7 do obwodu kato¬ dowego pierwszego stopnia wzmacniacza 5. Filtr sprzezenia zwrotnego 7 jest filtrem srodkowo za¬ porowym i sklada sie z oporników R2 i R3, opornika Ri i dwóch kondensatorów Ci, C2, dobranych tak, ze filtr 7 przepuszcza tylko skrajne czesci pasma akustycznego, dzieki czemu przez wzmacniacz 5 do glosnika 6 zostaja doprowadzone tylko sygnaly srodkowej czesci pasma akustycznego.Sygnal z potencjometru P3 jest przekazywany na siatke sterujaca pierwszego stopnia wzmacniacza 8 kanalu przepuszczajacego skrajne czesci pasma akustycznego. Napiecie wyjsciowe wzmacniacza 8 jest doprowadzane do glosnika 9 i jednoczesnie po¬ przez filtr sprzezenia zwrotnego 10 do obwodu ka¬ todowego pierwszego stopnia wzmacniacza 8. Filtr sprzezenia zwrotnego 10 jest filtrem srodkowo prze¬ pustowym i sklada sie z oporników R4 i R5, dwóch kondensatorów C3 i C4 dobranych tak, ze filtr 10 przepuszcza tylko srodkowa czesc pasma akustycz¬ nego, dzieki czemu przez wzmacniacz 8 do glosnika 9 zostaja doprowadzone tylko sygnaly skrajnych czesci pasma akustycznego. Zamiast jednego glos¬ nika 9 moze byc zastosowany zespól glosników wy- sokotonowego i niskotonowego.Na fig. 2 przedstawione sa charakterystyki prze¬ noszenia obu kanalów, przy czym charakterystyka przenoszenia wzmacniacza 5 jest przedstawiona li¬ nia przerywana, a charakterystyka przenoszenia wzmacniacza 8 linia ciagla.Stopien wzmocnienia srodkowej czesci badz skrajnych czesci pasma akustycznego uzyskuje sie przez reczne regulowanie potencjometrem balanso¬ wym Pi. PL