Pierwszenstwo: 20. VIII. 1962 Francja Opublikowano: 18. II. 1966 50586 KI. 21 c, 29 MKP HLQa< Wlasciciel patentu: La Tslemecaniaut Electriaue, Nanterre (Francja) Przelacznik obrotowy kombinacyjny Wynalazek dotyczy obrotowego przelacznika krzywkowego o kacie obrotu ograniczonym np. do najwyzej 60°, przy czym mozna otrzymac w razie potrzeby rózne katy nastawiania wzgledem polo¬ zenia obojetnego rekojesci nastawczej, z odciaga- 5 niem sprezystym do tego polozenia lub bez od¬ ciagania.Innym celem wynalazku jest umozliwienie lat¬ wej zmiany dzialania krzywek na styki typu ro¬ boczego lub spoczynkowego. Ponadto celem wy- 10 nalazku jest uzyskanie mechanizmu o malym wymiarze grubosci pomiedzy rekojescia nastawcza i urzadzeniem stykowym, zlozonego z bardzo ma¬ lej liczby czesci, przy czym wystarczy zmienic polozenie wzgledne dwóch lub trzech takich czesci 15 aby osiagnac odmienne dzialanie. W ten sposób majac tylko jeden model urzadzenia na skladzie wytwórnia lub detalista moga dostarczac swej klienteli przelaczniki o zadanym dzialaniu. Prze¬ lacznik taki nadaje sie w- szczególnosci do tablic 20 sterowania obrabiarek.W przelaczniku o dzialaniu dajacym sie zmie¬ niac nalezy wziac pod uwage przesuniecie katowe na osi ukladu zapadkowego, który wyznacza po¬ lozenia ustalone i granice odchylenia rekojesci, 25 oraz zmienne ustawienie katowe krzywek wzgle¬ dem osi nastawczej.Znany jest przelacznik z rekojescia i osia na¬ stawcza posiadajacy ruchoma krzywke, wspóldzia¬ lajaca za posrednictwem zapadek z wystepem 30 (krazkiem lub kulka) umocowanym sprezyscie na kadlubie przelacznika.Krzywka posiada nachylone powierzchnie ze¬ wnetrzne lub wystepy przeznaczone do oddzialy¬ wania na przewidziane styki.Przelacznik posiada równiez zderzak przytwier¬ dzony do obudowy, ograniczajacy jednoczesnie wychylenie rekojesci i wychylenie ruchomej krzywki. * Polozenie krzywki wzgledem osi nastawczej jest ustalone za pomoca lacznika osadzonego nieprze- suwnie na osi nastawczej.Lacznik stanowi jedna calosc z krzywka.Znany jest równiez inny przelacznik, w którym zderzak przytwierdzony do obudowy ogranicza tyl¬ ko wychylenie rekojesci nastawczej. Przedluzenie tej rekojesci lub jego osi posiada wywiercone otwory, przez które moze przechodzic zderzak staly.Znany jest wreszcie przelacznik posiadajacy os nastawcza o przekroju kwadratowym, na której moze przesuwac sie ruchoma tarcza posiadajaca wystep, który moze opierac sie na stalych zderza¬ kach obudowy. Tarcza ogranicza w ten sposób wychylenie osi nastawczej, a wiec i rekojesci.W przelaczniku wedlug wynalazku lacznik krzywki ruchomej i osi nastawczej stanowi ele¬ ment ruchomy odwracalny, który ponadto ogra¬ nicza wychylenie osi nastawczej i krzywki ru¬ chomej, przy czym ta czesc ruchoma odwracalna 5058650586 3 4 posiada otwory, z których dowolnie wybrany otwór moze pomiescic staly zderzak obudowy, a ponadto sa przewidziane elementy, które we wzajemnych wzglednych polozeniach lacza ze so¬ ba element do ograniczania wychylenia oraz krzywke ruchoma.Inne cechy i zalety wynalazku omówione sa w dalszym ciagu opisu, na podstawie przykladu ! i ..wykonania przelacznika przedstawionego na ry- V ¦ funku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój po¬ dluzny przelacznika, fig. 2 — widok z przodu przelacznika z pominieciem styków, fig. 3 — wi¬ dok -podotm^l^^a fig. 2, pr^y czym przelacznik j&t^ jeszcze pozbawiony ruchomej krzywki dzia¬ lajacej na styki, i wreszcie fig. 4 przedstawia widok rozlozonej; rekojesci nastawczej (przedsta¬ wiónej:w Uwcldtjiófenych normalnych polozeniach), stalego pierscienia, elementu ruchomego i odwra¬ calnego oraz ruchomej krzywki.. W odmianie wykonania przedstawionej na ry¬ sunku przelacznik obrotowy kombinacyjny wedlug wynalazku posiada zewnetrzna rekojesc nastaw- cza 1 z osia 2. Os posiada czesc cylindryczna 2a, dwa równolegle splaszczenia 2b i 2c oraz czesc gwintowana 2d. Na stalym pierscieniu 3 znajduje sie wystep 4. Element plaski 5, który jest wy¬ mienny i odwracalny posiada prostokatny otwór srodkowy 6, którego obwód odpowiada tej czesci osi, która posiada równolegle splaszczenia 2b i 2c.Ten element, ustalajacy moze byc zmontowany na osi 2 rekojesci w polozeniu prostym lub odwró¬ conym. Element posiada wystep obwodowy 7 oraz cztery otwory promieniowe 8, 9, 10 i 11 o róznych wymiarach i róznych polozeniach katowych. Otwo¬ ry 8, 9, i 10 sa otwarte na zewnatrz, natomiast otwór 11 jest zamkniety.Brzegi tych otworów moga opierac sie na wy¬ stepie cylindrycznym 4 tarczy 3 dla ograniczania przesuniecia katowego rekojesci 1. Ruchoma po¬ dluzna krzywka 12 jest wydrazona z przodu i po¬ siada dziesiec wrebów 13, z którymi moze wspól¬ dzialac wystep 7 elementu 5, co ustala polozenie wzgledne krzywki 12 i elementu 5.Krzywka 12 posiada na jednym ze swych po¬ dluznych boków trzy pólkoliste wglebienia zapad¬ kowe 14, 15 i 16, a na drugim boku trzy wgle¬ bienia 114, 115 i 116.Do tych wyciec i wglebien wpada krazek 18 wypychany sprezyna 19. Zapewniaja one ustale¬ nie polozen i ewentualnie sprezysty powrót reko¬ jesci dzieki powierzchniom pochylym 15a * 16a, stanowiacym przedluzenie wydrazen 15 i 16, po¬ wierzchniom pochylym 114a i 114b, które sa prze¬ dluzeniem wglebienia 114 z jednej i z drugiej strony oraz dzieki innym powierzchniom pochy¬ lym 115a i 116a umieszczonym poza wglebieniami 115 i 116.Krzywka. 12 posiada z przodu pewna liczbe po¬ wierzchni pochylych 20, które wspóldzialaja z po- pychaczami 21 styków 22.Styków jest dwa i moga one byc typu robocze¬ go lub typu spoczynkowego.Na drazku 23 wahliwym na osi 24 sztywno po¬ laczonej z podstawa 25 przelacznika jest osadzony krazek 18. Pomiedzy dzwignia 23 i obrzezem 26 podstawy jest umieszczona sprezyna 19.Krzywka 12 jak równiez krazek 18 sa wyko¬ nane z tworzywa sztucznego formowanego.Nakretka 27 dociska do siebie element 5 i krzywke 12, które sa nasuniete na os 2, przy czym element 5 znajduje sie na tej czesci osi, która posiada splaszczenia 2b i 2c, natomiast krzywka 12 znajduje sie na czesci 2d tejze osi.Nakretka 27 jest nakrecona na te czesc 2d, która jest gwintowana. Docisk dziala pomiedzy nakretka 27 i obrzezem utworzonym na osi przez wyfrezowane splaszczenia 2b i 2c, podczas gdy czesc cylindryczna 2a osi przechodzi przez pod¬ stawe 25, przez otwór 28 wywiercony w tej pod¬ stawie, która jest podtrzymywana przez tuleje posiadajac wystep 3, przy czym pozostaje nie¬ znaczny Juz wzgledem powierzchni zderzaka la i 5a.Urzadzenia te umozliwiaja otrzymanie w prze¬ laczniku róznych kombinacji przelaczania.Kazda kombinacja moze byc oznaczona symbo¬ licznie przez liczbe trzycyfrowa lub litery, wy¬ grawerowane np. na podstawie, co umozliwia lat¬ wy i niezawodny montaz.Pierwsza cyfra moze oznaczac polozenie nor¬ malne rekojesci (badz polozenie A pokazane jed¬ noczesnie na fig. 1—4, czyli na osi podluznej prze¬ lacznika, badz polozenie B prostopadle do tej osi, pokazane tylko na fig. 4).Druga cyfra moze wskazywac polozenie cien¬ kiego elementu ustalajacego 5, który moze byc zalozony ' w osmiu mozliwych polozeniach na splaszczeniach 2b i 2d, a mianowicie: polozenie A, wystep 4 w otworze 9; polozenie A, wystep 4 w otworze 10, uzyskane przez obrót elementu ustalajacego; polozenie A, wystep 4 w otworze 8 — element ustalajacy odwrócony; polozenie A, wy¬ step 4 w wycieciu 11 — element ustalajacy obró¬ cony; polozenie B, wystep 4 w otworze 9; polo¬ zenie B, wystep 4 w otworze 10 — element usta¬ lajacy obrócony; polozenie B, wystep 4 w otwo¬ rze 8 — element ustalajacy odwrócony, oraz po¬ lozenie B, wystep 4 w wycieciu 11 — element ustalajacy obrócony.Trzecia cyfra moze wskazywac-kombinacje z od¬ ciaganiem rekojesci i polozeniem krzywki 12, któ¬ ra moze zajmowac czterdziesci osiem polozen wzgledem elementu ustalajacego 5, a mianowicie polozenia A i B, obroty elementu 5, odwrócenia tego elementu, oraz szesc mozliwych polozen kraz¬ ka 18, a mianowicie we wglebieniach 14, 15 i 16 lub wglebieniach 114, 115, 116. Rózne polozenia otrzymuje sie przez przechylenie krzywki 12 od¬ powiednio do nachylenia a, b lub c wzgledem osi podluznej i poprzecznej urzadzenia i odwrócenie krzywki 12 w ten sposób, zeby z krazkiem 18 wspóldzialala strona 14, 15, 16 lub strona 114, 60 115, 116 Najlepiej jezeli wybór polozen katowych odpo¬ wiadajacych manipulacjom rekojesci albo wgle¬ bieniom 14, 15, 16, lub tez powierzchni nachylo¬ nych 114a, 114b jest ustalany przez dwa rózne 65 ustawienia pod katem 90°. W tym celu dzwignia 10 15 20 25 30 35 40 45 5050586 5 6 z krazkiem 23 moze zajmowac dwa dowolne po¬ lozenia symetryczne C lub D, a sprezyna 19 usta¬ wia sie w polozeniu 30 lub 31. W zwiazku z tym czesc podtrzymujaca krzywki jest obrócona o 90°.Te dwa sposoby montazu odpowiadaja wiec badz trzem polozeniom, badz tez dwóm poloze¬ niom. Kazde polozenie jest oddzielone* od bezpo¬ srednich sasiednich polozen przedzialem kato¬ wym 30°. Kombinacja na trzy polozenia jest zawsze symetryczna wzgledem jednej z osi geo¬ metrycznej urzadzenia, natomiast w kombinacji o dwóch polozeniach mozna dokonac wyboru po¬ miedzy dwoma polozeniami symetrycznym} o od¬ leglosci katowej 15° z jednej i z drugiej strony osi; polozeniem na jednej z osi i drugiej na prawo, oraz polozeniem na jednej z osi i drugiej na lewo.Mozna wiec otrzymac rózne kombinacje polo¬ zen, a mianowicie z wglebieniami 14, 15, 16 i po¬ wierzchniami nachylonymi Ma i 14b dwa lub trzy polozenia stale, przy czym krazek 18 utrzymuje sie we wglebieniach 14, 15 i 16, albo trzy polo¬ zenia, z których dwa sa stale, przy czym krazek utrzymuje sie w dwcch polozeniach, a w jednym polozeniu jest odciagany przez powierzchnie na¬ chylona 15a lub powierzchnie nachylona 16a. Moz¬ na tez uzyskac polozenia z wglebieniami 114, 115L 116 i powierzchniami nachylonymi 114a, 114b, 115a i 116a przez co otrzymuje ^sie dwa lub trzy polozenia odciagane z jednej strony, która moze byc wybrana na prawo lub na lewo, albo trzy polozenia z odciaganiem z jednej i drugiej strony polozenia srodkowego.Powierzchnie nachylone 20 moga byc zreszta wykonane tak, zeby powodowaly jednoczesne pod¬ niesienie popychaczy 21 w kombinacjach o dwóch polozeniach.W kombinacjach o trzech polozeniach popycha- cze 21 moga byc uruchamiane pojedynczo luB" kolejno. PL