Pierwszenstwo: 50556 ki. zper-a&m^ MKP ff^^V HOaV 2% Opublikowano: 18. II. 1966 Oj^TELNIA ' ' A\) P^iento- Wspóltwórcy wynalazku: inz. Wlodzimierz Baczkowski, inz. Henryk De- minet, Zygmunt Grzeda, inz. Stanislaw Nie¬ wiarowski, Zbigniew Szczepanik-Dzikowski Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Automatyki Przemyslowej Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Warszawa-Falenica (Polska) Plywakowy lacznik rteciowy Przedmiotem wynalazku jest plywakowy lacznik rteciowy.Znane sa przekazniki elektromagnetyczne skla¬ dajace sie z plywakowego lacznika rteciowego wbudowanego w cewke przekaznika. Lacznik taki stanowi na przyklad hermetycznie zamkniete na¬ czynie szklane cylindryczne, wypelnione czesciowo rtecia, po której plywa plywak z materialu ferro¬ magnetycznego i zaopatrzone w dwie naprzeciw siebie osiowo wtopione elektrody.Uruchomienie przekaznika nastepuje przez wy¬ tworzenie pola magnetycznego przez cewke, co po¬ woduje zanurzenie plywaka, podniesienie sie po¬ ziomu rteci i zwarcie rtecia obwodu elektrodo¬ wego. Elektroda górna zaopatrzona jest zazwyczaj w rodzaj kielicha zatrzymujacego czesc rteci tak, ze laczenie odbywa sie na zestyku utworzonym z czesci rteci znajdujacej sie na dnie naczynia szklanego oraz z czesci rteci zawartej w kielichu.Laczniki takie maja pewne niedogodnosci, które ograniczaja ich pewnosc dzialania i powoduja szybkie stosunkowo zuzycie. Naleza do nich male wymiary rteciowej elektrody nieruchomej, a to na skutek umieszczenia obszaru wyladowan wewnatrz plywaka, trudnosci izolacyjne, zlokalizowanie miej¬ sca powstawania luku na krawedzi kielicha na elektrodzie górnej, co powoduje szybkie zuzycie sie obrzeza kielicha, wykruszenie materialu tego kielicha i przedwczesne zuzycie lacznika. Czas la¬ czenia jest przy tym stosunkowo dlugi. 10 15 20 25 Lacznik wedlug wynalazku jest pozbawiony tych wad przez wprowadzenie oryginalnych szczególów konstrukcyjnych, którymi sa umieszczenie obszaru wyladowan na zewnatrz plywaka ferromagnetycz¬ nego, stworzenie dwóch ruchomych elektrod rte¬ ciowych zblizajacych sie do siebie przy wlaczaniu i oddalajacych sie od siebie przy wylaczaniu, co skraca czas laczenia, a wiec czas trwania luku i przyspiesza jego gaszenie. Ponadto uzyskano efekt wyplywania rteci z kielicha elektrodowego przy rozlaczaniu, co sprzyja rozrywaniu sie strugi rteci poza krawedzia kielicha i tym sposobem zwiek¬ szeniu trwalosci tego kielicha.Wynalazek zostanie objasniony szczególowo na podstawie przykladów wykonania lacznika zilu¬ strowanego na rysunku, na którym fig. 1 przed¬ stawia lacznik rozlaczony, fig. 2 — ten sam lacznik po uruchomieniu, fig. 3 — fragment zestyku rte¬ ciowego podczas rozrywania strugi rteciowej, zas figury 4, 5, 6 przedstawiaja rózne wykonania ply¬ waka.Przedstawiony na fig. 1 lacznik 10 jest umiesz¬ czony w cewce 20. Lacznik sklada sie z herme¬ tycznie zamknietego naczynia 11 na przyklad szklanego, z dwóch elektrod 12 i 13 wtopionych w to naczynie, z elementu ferromagnetycznego 14, z kielicha 15 wykonanego ze szkla trudnotopliwe- go, który stanowi razem z elementem ferromagne¬ tycznym wlasciwy plywak ruchomy, z pewnej ilo¬ sci rteci 16 wypelniajacej czesciowo naczynie 5055650556 szklane 11, z pewnej ilosci rteci 17 wypelniajacej kielich 15 oraz z gazu ochronnego, na przyklad wodoru, wypelniajacego wolna przestrzen naczynia.Dzialanie lacznika polega na tym, ze po wzbu¬ dzeniu pola cewki 20 powstaja sily wciagajace rdzen ferromagnetyczny 14 w dól w kierunku dluzszej strzalki uwidocznionej na fig. 1. Ruch ten powoduje takze przemieszczenie kielicha 15 w dól zblizajac go do powierzchni rteci 16 w naczyniu szklanym 11. Równoczesnie nastepuje podnoszenie sie |poziomu rteci 16 w góre w kierunku krótszej strzalki, a wiec ruch drugiej elektrody rteciowej w kierunku przeciwnym niz ruch elektrody utwo¬ rzonej przez rtec 17 zawarta w kielichu 15.Sytuacje te po zakonczeniu wlaczenia przedsta¬ wia fig. 2. Obwód elektryczny jest tu zamkniety przez rtec 16 i 17.Zanik pola w cewce 20 powoduje rozlaczenie obwodu elektrycznego, przy czym plywak 14 i 15 zostaje wyparty przez rtec 16 ku górze,' elektroda rteciowa 17 zawarta w kielichu 15 podnosi sie, zas poziom rteci 16 w naczyniu szklanym 11 opa¬ da, co powoduje szybkie rozlaczenie. Zachodzi przy tym zjawisko wylewania sie rteci z kieli¬ cha 15 wypieranej przez zanurzajaca sie elektro¬ de 12. Pewna faze tego przebiegu pokazuje fig. 3.Z podnoszacego sie kielicha 15 wyplywa struga rteci 17 laczaca poczatkowo obie elektrody rte¬ ciowe, a nastepnie struga ta zostaje w pewnej chwili przerwana. Moment i miejsce przerwania strugi zaleza od wielu zmieniajacych sie czynni¬ ków, jak na przyklad od przypadkowego polozenia wzajemnego ruchomych elementów lacznika, nate¬ zenia przewodzonego pradu (rózne nagrzanie po¬ laczenia rteciowego) oraz od glebokosci pierwot¬ nego zanurzenia plywaka, która jest zalezna od wahan napiecia itp. W efekcie miejsce rozer¬ wania sie strugi, a wiec miejsce powstania luku nie jest scisle ustalone i zmienia sie ustawicznie, co zmniejsza zuzycie lokalne kielicha 15 i tym sa¬ mym przedluza trwalosc lacznika.Na fig. 4, 5 i 6 przedstawiono przyklady innych Wykonan zespolu plywaka lacznika wedlug wy¬ nalazku. Fig. 4 przedstawia plyWak uzyskany przez sztywne polaczenie elementu 14 z kielichem 15 za pomoca ciegiel metalowych 18 przyspawanych do ferromagnetycznego elementu 14 i wtopionych 5 w szklany kielich 15. Fig. 5 przedstawia inne roz¬ wiazanie, w którym obie czesci 14 i 15 plywaka nie sa ze soba w sposób sztywny polaczone. W tym rozwiazaniu kielich 15 posiada dwa slupy szkla¬ ne 19 luzno wsuniete w ferromagnetyczny ele- io ment 14. Wymiary naczynia 11 lacznika 10 oraz slupów 19 sa tak dobrane, ze niemozliwe jest wy¬ padniecie kielicha 15 ze slupami 19 z elementu 14.Poza tym wypadnieciu temu przeciwdzialaja sila wyporu dzialajaca na plywak oraz podczas uru- !5 chomienia przekaznika sila pochodzaca od pola elektromagnetycznego, wciagajaca w dól element ferromagnetyczny 14. Wedlug fig. 6 obie czesci 14 i 15 plywaka polaczone sa równiez luzno. Kie¬ lich 15 wyksztalcony jest w tym wypadku w cy- 20 lindryczne naczynie zaopatrzone u dolu w dwa okna dla przeplywu rteci. . 25 PL