Pierwszenstwo: 50528 KI.Opublikowano: 18. II. 1966 40a, £9/01 MKP B23B UKD Twórcawynalazku: mgr inz. Irakli Zautaszwili Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Poznan (Polska) Uniwersalne urzadzenie do mocowania przedmiotów na tokarkach Przedmiotem wynalazku jest uniwersalne urza¬ dzenie do mechanicznego mocowania przedmiotów obrabianych na tokarkach, zwlaszcza na tokarkach rewolwerowych.Znane sa urzadzenia do mechanicznego moco¬ wania przedmiotów na tokarkach rewolwerowych, wyposazone w przelotowy cylinder hydrauliczny lub pneumatyczny, umieszczony w tylnej czesci wrzeciona tokarki. Ruchy tloka znajdujacego sie w cylindrze sa przenoszone za pomoca rury lacza¬ cej i dzwigni katowych na szczeki uchwytu.Znane sa równiez uchwyty tokarskie, wyposa¬ zone w zespól sprezyn talerzowych o dzialaniu jednostronnym, które sluza do utrzymania szczek w polozeniu zacisnietym na przedmiocie po wyla¬ czeniu silownika hydraulicznego lub pneumatycz¬ nego.Te znane konstrukcje posiadaja pewne wady.Silownik hydrauliczny lub pneumatyczny, dla uzy¬ skania dostatecznie duzej sily na szczeki uchwytu, musi miec duza srednice tloka i cylindra przelo¬ towego. Duze wymiary gabarytowe silownika hy¬ draulicznego stwarzaja szereg niedogodnosci w roz¬ wiazaniu konstrukcyjnym wrzeciennika tokarki.Natomiast male wymiary silownika zmuszaja kon¬ struktorów do zwiekszania sily dzialajacej na szczeki za pomoca zastosowania w uchwycie róz¬ nego rodzaju przekladni mechanicznych, co z kolei powieksza gabaryt samego uchwytu.Znane uchwyty tokarskie wchodzace w sklad urzadzen do mechanicznego mocowania sa pozba- 10 15 wione cechy samohamownosci. Przerwa w dziala¬ niu silownika hydraulicznego w czasie trwania obróbki powoduje natychmiastowe zwolnienie za¬ cisku szczek na przedmiocie co, z punktu widzenia bezpieczenstwa pracy, stanowi powazna wade. Ze¬ spól sprezyn talerzowych w uchwycie zapewnia samohamownosc tylko w jednym kierunku dziala¬ nia, np. tylko dla mocowania od zewnatrz, nato¬ miast w wypadku chwytania przedmiotu od srod¬ ka nie tylko nie zapewnia samohamownosci, ale dziala przeciwko sile wywieranej przez silownik hydrauliczny. Cecha ta powaznie ogranicza uni¬ wersalnosc uchwytu.Znane uchwyty posiadaja skomplikowana kon¬ strukcje. Uzyskanie w nich duzej dokladnosci srod¬ kowania jest trudne i kosztowne, na skutek czego produkuje sie uchwyty o róznym stopniu doklad¬ nosci srodkowania, przeznaczone do mocowania np. odlewów i pretów walcowanych, ale nie na¬ dajace sie do mocowania pretów ciagnionych lub wstepnie obrabianych. Brak uniwersalnosci zna¬ nych uchwytów stanowi utrudnienie w ich uzyt¬ kowaniu.Wynalazek ma na celu unikniecie wad i niedo¬ godnosci znanych urzadzen do mechanicznego mo¬ cowania. Istota wynalazku polega na wyposazeniu silownika hydraulicznego w zespól dzwigni nie- równoramiennych, umieszczonych miedzy tlokiem a rura laczaca. Dzwignie te stanowia przekladnie, która zwieksza sile dzialajaca na uchwyt bez zwiekszania srednicy tloka i calego silownika. 5052850528 Równoczesnie uchwyt zostaje wyposazony w dwa komplety sprezyn talerzowych, dzialajacych w obu kierunkach mocowania. Sprezyny talerzowe sa w uchwycie tak umieszczone,, ze przy mocowaniu przedmiotu zarówno od wewnatrz jak od zew- 5 natrz odpowiedni komplet sprezyn dziala automa¬ tycznie w tym samym kierunku co silownik a w momencie wylaczenia silownika, sprezyny wy¬ wieraja sile wystarczajaca do utrzymania przed¬ miotu. Wielkosc sily kompletu sprezyn jest stala 10 i przy najmniejszym wychyleniu od polozenia rów¬ nowagi posiada pewna nominalna wartosc.Przykladowo jedna z postaci urzadzenia przed¬ stawiono na rysunku przy czym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny urzadzenia do mocowania przed- 15 miotów na tokarkach, fig. 2 — widok z boku dzwigni nierównoramiennej silownika, a fig. 3 — przekrój osiowy sprezyny talerzowej uchwytu.W obudowie 1 silownika, za pomoca lozysk tocz¬ nych 2, jest ulozyskowany korpus 3. 20 W korpusie jest umieszczony tlok 4. Na lewo od tloka znajduje sie komora 5, a na prawo ko¬ mora 6. W korpusie 3 jest umieszczona ponadto przesuwna tuleja 7. Tlok 4 jest polaczony z tu¬ leja 7 za pomoca trzech dzwigni nierównoramien- 25 nych prostych 8. Tuleja 7 za pomoca rury lacza¬ cej 9 jest polaczona z tuleja centralna 10, osadzo¬ na w pierscieniu prowadzacym 11. Na zewnetrznej powierzchni tulei centralnej 10 jest wykonany ro¬ wek, w którym sa umieszczone konce ramion 30 trzech dzwigni katowych 12, osadzonych obro¬ towo na sworzniach 13. Drugie ramiona dzwi¬ gni 12 lacza sie z suwakami 14, do których za pomoca srub 15 i nakretek 16 sa umocowane szcze¬ ki 17 uchwytu. W korpusie 18 uchwytu sa osa- 35 dzone trzy sruby 19 a na nich sa umieszczone tuleje 20 wyposazone na srodku dlugosci w kolnie¬ rze o wiekszej srednicy. Kolnierze te sa umiesz¬ czone z pewnym luzem w otworach, wykonanych w ramionach tulei centralnej 10. Na kazdej tu- 40 lei 20 znajduja sie dwa komplety sprezyn talerzo¬ wych 21 i 22 zamontowanych w stanie naprezo¬ nym. Miedzy sprezynami a kolnierzem tulei 20 po obu stronach sa umieszczone pierscienie 23 o sred¬ nicach tak dobranych, ze opieraja sie równocze- 45 snie o kolnierz tulei 20 i ramie tulei centralnej 10.Tlok 4 silownika jest przesuwany pod dziala¬ niem cieczy lub sprezonego powietrza, najdogodniej oleju pod cisnieniem. Olej jest doprowadzony do komory 5 lub 6 przez otwory w obudowie 1, a da- 50 lej przez znany pierscien uszczelniajacy i otwory wykonane w korpusie 3. Ruchy tloka sa przeno¬ szone na tuleje 7 za pomoca dzwigni 8, przy czym sila' dzialania tloka zwieksza sie w takim sto¬ sunku, jak stosunek ramion dzwigni 12 : li. Ta 55 zwiekszona sila za posrednictwem rury laczacej 9, tulei centralnej 10 i dzwigni katowych 12 zostaje przeniesiona na szczeki 17 uchwytu.Sposób dzialania sprezyn talerzowych zostanie opisany na konkretnym przykladzie. Celem mo- 60 cow,ania, walków o srednicy np. .20 mm, szczeki 17 ustawia sie w znany sposób na srednice np. 18 mm.Nastepnie, przez wlaczenie cisnienia do komory 6 silpwnj&a .rozsuwa sie szczeki. Przy tym ruchu tuleja 10 przesuwa sie w prawo i spre- 65 zyny 22 ulegaja scisnieciu. Po wlozeniu przedmiotu miedzy szczeki wylacza sie silownik, a sprezyny 22 wywierajac nacisk na ramiona tulei 10 przesuwaja te tuleje w lewo i zaciskaja szczeki. Na skutek wstepnego Ustawienia szczek na srednice mniejsza od srednicy mocowanego przedmiotu, sprezyny 22 nie przesuwaja ramion tulei 10 tak daleko, aby prawe pierscienie 23 oparly sie o kolnierz tulei 20.A wiec, sprezyny 22 wywieraja na szczeki uchwytu swoja pelna sile, zapewniajac mocowanie przed¬ miotu bez dzialania silownika. W tym czasie spre¬ zyny 21 nie dzialaja w kierunku przeciwnym, gdyz lewe pierscienie 23 opieraja sie o kolnierz tulei 20.Mocowanie przedmiotów od srodka odbywa sie w podobny sposób, z ta jednak róznica, ze szczeki uchwytu ustawia sie na srednice nieco wieksza od srednicy otworu mocowanego przedmiotu, a sile mocowania wywieraja sprezyny 21. Sprezyny 22 w tym przypadku opieraja sie o kolnierz tulei 20 i nie wywieraja zadnego dzialania. Dzieki takiej konstrukcji uzyskuje sie pewnosc, ze zadne zakló¬ cenia w pracy silownika hydraulicznego nie moga wplynac na zwolnienie uchwytu przedmiotu w cza¬ sie obróbki.Konstrukcja uchwytu wedlug wynalazku pozwala uzyskac jeszcze te dodatkowa korzysc, ze dziala¬ nie mocujace sprezyn 21 i 22 mozna laczyc z rów¬ noczesnym dzialaniem silownika. Mianowicie przy mocowaniu szczególnie duzych i ciezkich przed¬ miotów mozna dzialac na szczeki polaczona sila sprezyn 21 lub 22 i silownika hydraulicznego, dzia¬ lajacego przez caly czas trwania obróbki.W wypadku obrabiania przedmiotów, takich jak np. rurki cienkoscienne, dla których duza sila mo¬ cowania moze byc niszczaca^ mozna przedmioty mocowac z sila, stanowiaca róznice miedzy dzia¬ laniem silownika a dzialaniem sprezyn.Wedlug dalszej cechy wynalazku, sprezyny 21 i 22 dzialaja ze stala sila, niezalezna od wielkosci ich ugiecia. Osiaga sie to dzieki temu, ze stosunek wielkosci g do h pojedynczej sprezyny wynosi 1 : 1,5.Urzadzenie do mocowania wedlug wynalazku jest w pelni uniwersalne, posiada ceche samoha¬ mownosci przy mocowaniu przedmiotów zarówno od zewnatrz jak od wewnatrz, posiada male ga¬ baryty silownika i uchwytu przy duzej sile moco¬ wania o stalej wartosci i charakteryzuje sie pro¬ sta i latwa do wykonania konstrukcja przy za¬ chowaniu duzej dokladnosci srodkowania. PL