Pierwszenstwo: n.l.i963 Holandia Opublikowano: 18.XII.1965 50456 KI. 21a4,14/01 MKP H 03 c 4/60 UKD rpL"'; JU,::<- - • misjo*- ' "?•¦TtaI '- \ - -, L —*J Wlasciciel patentu: N. V. Philips* Gloeilampenfabrieken, EindJhoven (Ho¬ landia) Urzadzenie nadawcze do przesylania sygnalów o modulowanej amplitudzie Patent glówny Nr 49327 dotyczy urzadzenia na¬ dawczego do przenoszenia drgan z modulacja am¬ plitudy, w którym tresc informacji zawarta jest w istocie w jednej wstedze bocznej. Urzadzenie to jest zaopatrzone w zasilany sygnalem podlegaja¬ cym przenoszeniu, pierwszy modulator amplitudy z przynaleznym generatorem fali nosnej oraz w filtr wyjsciowy. Do dalszego przenoszenia pobrana zo¬ staje z modulatora amplitudy czestotliwosc nosna i jedna ze wsteg bocznych.Pobrany z pierwszego modulatora sygnal zosta¬ je zmodulowany w drugim modulatorze sam ze soba (ten sam sygnal jako fala nosna i ten sam sygnal jako czestotliwosc modulujaca). Urzadzenie nadawcze zaopatrzone jest dalej w filtr wyjscio¬ wy, który przepuszcza pasmo czestotliwosci o sze¬ rokosci równej jedynie podwójnej wartosci cze¬ stotliwosci nosnej.Sygnaly pochodzace z drugiego modulatora am¬ plitudy doprowadzone zostaja do ogranicznika am¬ plitudy. Z ogranicznika sygnaly wyjsciowe o sta¬ lej amplitudzie prowadzone sa jako czestotliwosc fali nosnej do modulatora stopnia wyjsciowego, podczas gdy sygnaly podlegajace przenoszeniu do¬ prowadzone zostaja do tegoz modulatora wyjscio¬ wego jako napiecie modulujace.Jak to zostalo wyczerpujaco omówione w pa¬ tencie glównym Nr 49327 takie urzadzenie nadaw¬ cze moze byc bardzo korzystnie stosowane do ce¬ lów radiofonii bezprzewodowej, poniewaz wysy- 10 15 20 25 lane przez urzadzenie nadawcze sygnaly moga byc poddawane detekcji z bardzo dobra jakoscia od¬ twarzania w zwyklym modulatorze amplitudy, po¬ nadto zas przy niezmienionej mocy nadajnika, wy¬ sylana moc sygnalów zostaje wydatnie wzmocnio¬ na w stosunku do mocy fali nosnej. Oprócz tego uzyskuje sie duza oszczednosc na szerokosci wste¬ gi, poniewaz tresc informacji przenoszonych sy¬ gnalów zawarta jest w istocie w jednej wstedze bocznej. Skladowe sygnalu lezace poza granica¬ mi wstegi bocznej zostaja w wysokim stopniu stlu¬ mione.Celem wynalazku jest uzyskanie za pomoca szczególnie prostego sposobu dalszego oslabienia czestotliwosci polozonych poza granicami przeno¬ szonego pasma wstegi bocznej, dzieki czemu uzys¬ kuje sie wyrazne zmniejszenie wzajemnego od¬ dzialywania na siebie sasiadujacych ze soba sta¬ cji przy równoczesnym polepszeniu jakosci odtwa¬ rzania.Urzadzenie wedlug wynalazku jest znamienne tym, ze przynajmniej w jednym z obwodów, które utworzone sa przez obwód prowadzacy do stop¬ nia ogranicznika albo przez obwód prowadzacy napiecie modulujace do modulatora koncowego, umieszczony jest regulator dynamiki, który przy wzrastajacej amplitudzie sygnalu podlegajacego przenoszeniu, zwieksza stosunek pomiedzy indek¬ sem modulacji sygnalu doprowadzonego do stop- 504563 50456 4 nia ogranicznika i napieciem modulujacym dopro¬ wadzonym do modulatora koncowego.Aby uzyskac optymalne tlumienie skladowych czestotliwosci lezacych poza wlasciwa wstega sy¬ gnalu, charakterystyka dynamiki urzadzenia regu- 5 lacyjnego zostala tak dobrana, ze przy amplitu¬ dzie a przenoszonego sygnalu, stosunek pomie¬ dzy indeksem modulacji sygnalu doprowadzonego do ogranicznika i napieciem modulujacym dopro¬ wadzonym do modulatora koncowego — zostaje zwiekszony o wspólczynnik 1 — y^l—4a2 2a2 albo w przyblizeniu o wspólczynnik (1 -=- a2).Jak wiadomo, pod pojeciem indeksu modulacji 15 nalezy rozumiec stosunek pomiedzy amplituda ob¬ wiedni sygnalu doprowadzonego do stopnia ogra¬ nicznika i amplituda czestotliwosci nosnej.Jedna ze szczególnie korzystnych form wykona¬ nia urzadzenia odznacza sie tym, ze regulator dy- 20 namiki umieszczony zostal w obwodzie pierwsze¬ go modulatora amplitudy.Wynalazek wraz z jego zaletami zostanie blizej wyjasniony na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia wedlug 25 wynalazku, fig. 2 i 3 — kilka wykresów pomoc¬ nych przy omawianiu urzadzenia wedlug wyna¬ lazku, fig. 4 — szczególowy uklad polaczen regula¬ tora dynamiki w urzadzeniu wedlug wynalazku.W przedstawionym na fig. 1 urzadzeniu na- 30 dawczym wedlug wynalazku, przeznaczonym do przenoszenia sygnalów muzyki albo rozmowy w pasmie od 30 do 9000 Hz, doprowadza sie docho¬ dzace z mikrofonu 1 sygnaly do stopnia modula¬ tora 4 z oscylatorem fali nosnej 5 na przyklad 35 400 kHz poprzez filtr dolnoprzepustowy 2 i wzma¬ cniacz malej czestotliwosci 3. Z obwodu wyjsciowe¬ go stopnia modulacji amplitudy 4 odprowadza sie przy zastosowaniu filtru górna wstege boczna za¬ warta w granicach 400,030 i 4009 kHz razem z cze- 40 stotliwoscia nosna.Przedstawiony sposób przenoszenia przy wyko¬ rzystaniu tylko jednej wstegi bocznej wraz z cze¬ stotliwoscia nosna, wykazuje korzysci w porówna¬ niu do zwyklego sposobu modulacji amplitudy, po- 45 niewaz przy pozostawionej bez zmiany mocy na¬ dajnika mozna wydatnie zwiekszyc moc sygna¬ lów informacji, przy równoczesnym uzyskaniu oszczednosci na czestotliwosci. W przeciwienstwie do tego przy odbiorze wysylanych przez urzadze- ^ nie nadawcze sygnalów za pomoca zwyklego od¬ biornika z modulacja amplitudy wystepuja po¬ wazne znieksztalcenia sygnalu, np. przy indeksie modulacji 0,7—15 dB.W patencie glównym Nr 49327 obniza sie te znie- 55 ksztalcenia w sposób daleko idacy dzieki zastoso¬ waniu odpowiednich srodków, tak ze wymienio¬ ne uprzednio korzysci lacza sie ze znakomita ja¬ koscia odtwarzania przy odbiorze za pomoca zwy¬ klego odbiornika z modulacja amplitudy. 60 Do tego celu przewidziany jest w zgloszeniu pa¬ tentu glównego, jako pierwszy srodek zaradczy, drugi modulator amplitudy 9 umieszczony za pierwszym. W modulatorze amplitudy 9 odprowa¬ dzony z pierwszego modulatora amplitudy 4 syg- 65 nal jako fala nosna modulowany jest tym samym sygnalem jako sygnalem modulujacym.Urzadzenie nadawcze posiada dalej filtr wyjscio¬ wy 10, który przepuszcza jedynie sygnaly lezace w pasmie o szerokosci równej podwójnej wartos¬ ci czestotliwosci fali nosnej. W przedstawionym przykladzie wykqnania urzadzenia sygnal wypro¬ wadzony z modulatora amplitudy 4 zostaje w tym celu doprowadzony do modulatora amplitudy 9 z jednej strony za pomoca polaczenia 11 jako fa¬ la nosna, z drugiej strony za pomoca polaczenia 12 jako sygnal modulujacy.Jezeli na przyklad sygnal wyjsciowy z modula¬ tora amplitudy 4 sklada sie z fali nosnej T o am¬ plitudzie 1 i czestotliwosci co i wstegi bocznej o amplitudzie a i czestotliwosci (co -r- p) to sygnal ten wyrazony za pomoca wzoru cos cot -r- a cos (ca-i-p)t zostaje zmodulowany sam ze soba w mo¬ dulatorze amplitudy 9, takze na czestotliwosci równej podwójnej wartosci czestotliwosci fali nos¬ nej powstaje sygnal % cos 2 cot -h a cos (2 co -=- p)t -z- % a2 cos (2 co -r- 2 p)t przepuszczany prze? filtr wyjsciowy 10. Dla przedstawienia zjawiska w spo¬ sób pogladowy pokazano na fig. 2a widmo czesto¬ tliwosci sygnalu wyjsciowego modulatora ampli¬ tudy 9, przy czym znowu amplituda czestotliwosci nosnej 2 co obnizona jest do wartosci 1.W zgloszeniu patentu glównego zostalo juz wy¬ jasnione ze dzieki zastosowaniu bardzo prostego srodka, przy odbiorze przez zwykly odbiornik sy¬ gnalów wysylanych z modulatora amplitudy 9 ja¬ kosc odtwarzania zostaje znacznie poprawiona. Po obliczeniu obwiedni przedstawionego na fig. 2b sy¬ gnalu, wedlug wskazan zgloszenia patentu glów¬ nego, otrzyma sie wyrazenie y/(l + 2a cos pt + a2 cos 2 pt)2 + (2a sin pt + + a2 sin 2 pt)2 które po redukcji daje 1 + a2 + 2a cos pt to znaczy przy odbiorze za pomoca zwyklego od¬ biornika z modulacja amplitudy otrzymuje sie sy¬ gnal bez znieksztalcen. Dla uzupelnienia calosci przedstawiono na fig. 2c widmo czestotliwosci sy¬ gnalu obwiedni.W ten sposób uzyskano juz znaczna poprawe ja¬ kosci odtwarzania przez zwykly odbiornik z mo¬ dulacja amplitudy, przy odtwarzaniu wysylanych sygnalów. Okazuje sie jednak, ze pomimo wydat¬ nie ograniczonych znieksztalcen sygnalu, moga wy¬ stepowac zaklócenia. Zródel tych zaklócen nalezy dopatrywac sie w produktach modulacji posred¬ niej, w przypadku, gdy w przenoszonych sygnalach znajdzie sie równoczesnie wieksza ilosc czestotli¬ wosci skladowych. Poziom znieksztalcen wynosi np. w najbardziej niekorzystnym przypadku — 25 dB.Sredni poziom znieksztalcen jest oczywiscie znacz¬ nie mniejszy od tego teoretycznego maximum, któ¬ re wystapic moze zreszta jedynie w szczególnych okolicznosciach.Odpowiednio do dalszego srodka zaradczego we¬ dlug zgloszenia patentu glównego, owe pozostaja¬ ce produkty znieksztalcen ulegaja dalszemu zmniejszeniu poprzez ograniczenie sygnalu wyj¬ sciowego modulatora amplitudy 9 w ograniczniku5 50456 6 amplitudy 28 do stalej wartosci. Równoczesnie sy¬ gnal wyjsciowy modulatora amplitudy 9 zostaje ograniczony do stalej wartosci w ograniczniku am¬ plitudy 28. Sygnal ten, o oznaczonej stalej amplitu¬ dzie, po wzmocnieniu we wzmacniaczu 29 zostaje doprowadzony, jako czestotliwosc nosna do modu¬ latora koncowego 30. Sygnal modulujacy dla tego modulatora stanowi przenoszony przez urzadzenie sygnal malej czestotliwosci, który odprowadzony zostaje od przylaczonego do stopnia modulujace¬ go 4 modulatora synchronicznego 19.Do synchronicznej demodulacji sluzy przylaczo¬ ny do demodulatora 19 generator fali nosnej 5 przy czym otrzymany w wyniku synchronicznej demo¬ dulacji sygnal malej czestotliwosci doprowadzony zostaje po wzmocnieniu we wzmacniaczu 33 jako sygnal modulujacy do modulatora glównego 30 po¬ przez filtr dolnoprzepustowy 20, nastawny regula¬ tor amplitudy 31 i nastawny przesuwnik fazowy 32.Wyprowadzony z modulatora koncowego 30 zmo¬ dulowany w amplitudzie sygnal doprowadzony jest do filtru wyjsciowego 34 i dalej wypromieniowany przez antene nadawcza 8.W celu wyjasnienia pokazano na fig. 2d widmo czestotliwosci otrzymane przez ograniczenie sy¬ gnalu z fig. 2b. Daje sie ono obliczyc na drodze ma¬ tematycznej w stosunkowo prosty sposób. Przy modulacji tego sygnalu przez przynalezny sygnal obwiedniowy musi byc uzyskane ponownie dla mo¬ dulatora amplitudy 9 widmo czestotliwosci przed¬ stawione na fig. 2b.Jezeli sygnal ograniczony w ograniczniku ampli¬ tudy 28 bedzie modulowany w modulatorze konco¬ wym 30 przez poczatkowy sygnal malej czestotli¬ wosci, to znaczy, jezeli sygnal obwiedniowy sygna¬ lu wyslanego przez modulator 9 zostanie zamienio¬ ny na sygnal poczatkowy, to praktycznie uzyska sie w zwyklym odbiorniku z modulacja amplitudy, który takze odtwarza sygnal obwiedniowy, po¬ czatkowy sygnal malej czestotliwosci poprzez de- modulacje wypromieniowanego sygnalu przez an¬ tene nadawcza 8.Jednowstegowy charakter wyslanego sygnalu zostaje przy tym w zasadzie utrzymany, poniewaz obwiednia sygnalu wyjsciowego modulatora am¬ plitudy 9 tworzy sama w sobie juz bardzo dobre przyblizenie poczatkowego sygnalu malej czesto¬ tliwosci. Na zewnatrz wymaganego pasma czesto¬ tliwosci, w szczególnosci po stronie tlumionej "wstegi bocznej sygnalu to znaczy, w omawianym przykladzie po stronie- lewej czestotliwosci nosnej T, wystepuja jeszcze, aczkolwiek bardzo oslabio¬ ne niepozadane skladowe czestotliwosci. Laczny poziom tych niepozadanych czestotliwosci sklado¬ wych wynosi np. — 25 dB.Wynalazek ma na celu, w danym przypadku, stlumic'jeszcze wiecej skladowe czestotliwosci le¬ zace na zewnatrz wstegi sygnalu, co zrealizowa¬ ne jest w ten sposób, ze przewidziany zostaje w obwodzie modulatora amplitudy 4 regulator dy¬ namiki 35. Przy wzrastajacej amplitudzie sygnalu a powoduje regulator dynamiki zwiekszenie indek¬ su modulacji sygnalu wstegi bocznej pobieranego z modulatora amplitudy 4 razem ze wspólnie wy- promieniowana fala nosna.Aby uzyskac w prosty sposób powiekszenie in¬ deksu modulacji, przy wzrastajacej amplitudzie sygnalu a, modulator amplitudy 4 wyposazony zo¬ stal w tlumiacy skutecznie fale nosna modulator przeciwsobny 36 z dolaczonym do niego filtrem 6 wykonanym jako filtr pasmowy wstegi bocznej do oddzielnego wytwarzania wstegi bocznej sygnalu i stopien sumujacy 37 do doprowadzania czesto¬ tliwosci fali nosnej po drodze 38 do bocznej wstegi sygnalu, w celu doprowadzenia do regulatora dy¬ namiki i dalej do stopnia sumujacego 37.Urzadzenie do regulacji dynamiki 35 zawiera re¬ gulator dynamiki 35 wykonany jako tlumik regulo¬ wany i prostownik napiecia dynamiki 40 z przy¬ naleznym filtrem wygladzajacym 41 do wytwarza¬ nia napiecia regulacyjnego dynamiki w celu stero¬ wania regulatora dynamiki 39 w zaleznosci od am¬ plitudy sygnalu a. Uzyskuje sie szczególnie korzyst¬ ne tlumienie skladowych czestotliwosci polozonych na zewnatrz wstegi sygnalu, jezeli charakterysty¬ ka regulacji dynamiki, w zaleznosci od amplitudy sygnalu a przebiega zgodnie z funkcja (1 -r- a2).Jezeli do tego urzadzenia doprowadzony zostanie sygnal wejsciowy o czestotliwosci p i o amplitudzie a to powstanie w wyniku modulacji jednowstego- wej w modulatorze jednowstegowym 36, 6 boczna wstega sygnalu wyrazona wzorem a • cos • (a -s- p) t, która doprowadzona zostaje do regulatora dynami¬ ki 39. W ten sposób powstaje w obwodzie wyj¬ sciowym urzadzenia do regulacji dynamiki 35 boczna wstega sygnalu wyrazona wzorem a (1 -i- a2) cos • p • t. W stopniu sumujacym 37 polaczo¬ na zostaje tak otrzymana boczna wstega sygnalu z fala nosna cos co t o amplitudzie 1 w celu dal¬ szego przeksztalcenia w urzadzeniu nadawczym.Wykres czestotliwosci sygnalu pobranego ze stopnia sumujacego 37 przedstawia fig. 3a.W porównaniu do sygnalu z fig. 2a odpowiada¬ jacego urzadzeniu nadawczemu wedlug zgloszenia patentu glównego, urzadzenie wedlug wynalazku jest odmienne przez to, ze wartosc amplitudy a zostaje zamieniona na wartosc amplitudy a (1 -i- a2 fig. 3a. Na podstawie fig. 2b i 2c mozna bezposre¬ dnio wyprowadzic odpowiednie wykresy czestotli¬ wosci wedlug wynalazku wymieniajac odpowied¬ nio na fig. 2b i 2c wielkosc a na wielkosc a (1 -i-a2).Fig. 3b pokazuje przede wszystkim sygnal wyj¬ sciowy modulatora amplitudy 9 zas fig. 3c sygnal wyjsciowy ogranicznika 28. Wymienione na fig. 3cr wartosci amplitudy h1} b2, b3, b*, .... sa zalezne od' wartosci amplitudy a sygnalu wyjsciowego wedlug; nizej podanych funkcji. bx = — a + 3a5 + 3a7 + a» b2 = a2 + a4 — 3a6 — 6a8 — 4a10 — a12 b3 = — a3 — 2as + 2a7 + 9a* + lOa11 + Sa^ + a1^ b4 = a4 + 3a6 — lla10— 19a12— 15a14— 6a16 — a18 Zgodnie ze sposobem podanym w zgloszeniu pa¬ tentu glównego, ograniczony sygnal jednej wstegi, bocznej zostaje, jako fala nosna, zmodulowany w amplitudzie w modulatorze koncowym 30 przez pierwotny sygnal malej czestotliwosci. Modula¬ cja amplitudy ograniczonego sygnalu jednej wstegi bocznej z charakterystyka czestotliwosci podana, na fig. 3 c powoduje w sposób wyrazny to, ze- 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6050456 8 w sygnalach wysylanych przez antene nadawcza 8 nie wystepuja niepozadane skldowe czestotliwosci polozone na zewnatrz pasma sygnalu.W wyniku zwiekszenia indeksu modulacji przez regulator dynamiki 35 otrzymuje sie funkcjonalny 5 zwiazek pomiedzy skladowymi widma ograniczo¬ nego sygnalu jednowstegowego i amplituda a pod¬ legajacego przenoszeniu sygnalu pierwotnego.W ten sposób poprzez modulacje w modulatorze koncowym 30 zostaja stlumione wszystkie niepo- 10 zadane skladowe widma lezace na zewnatrz wste¬ gi sygnalu. Mozna to udowodnic na drodze rachun¬ ku albo eksperymentu.Zamiast powiekszenia indeksu modulacji przez powiekszenie dynamiki wstegi bocznej sygnalu ze 15 wspólczynnikiem (1 -=- a2) mozna wlaczyc regula¬ tor dynamiki równiez do przewodu fali nosnej. 38, aby regulowac amplitudy fal nosnych, odwrotnie proporcjonalnie do wspólczynnika (1 -f- a2), ponie¬ waz wówczas stosunek pomiedzy wstega boczna 2o sygnalu i amplituda fal nosnych jak równiez i in¬ deks modulacji pozostaje bez zmian.Pozadany sposób dzialania, o którym mowa mo¬ ze byc uzyskany nie tylko w przedstawiony wy¬ zej sposób przez uzycie regulatora dynamiki w ob- 25 wodzie modulatora amplitudy 4 lecz równiez przez zwiekszenie indeksu modulacji sygnalu wyjscio¬ wego modulatora amplitudy 9, np. przez regula¬ cje amplitudy fali nosnej albo przez zastosowa¬ nie regulatora dynamiki w przewodzie prowadza- 30 cym napiecie modulacyjne do modulatora konco¬ wego 30.We wszystkich tych odmianach wykonania urza¬ dzenia znamienne jest zawsze to, ze przynajmniej w jednym z obwodów, które utworzone sa przez 35 obwód prowadzacy do ogranicznika 28 wzglednie przez przewód prowadzacy napiecie modulujace do modulatora koncowego 30 przewidziany jest regu¬ lator dynamiki, który przy wzrastajacej amplitu¬ dzie sygnalu podlegajacego przenoszeniu, zwiek- 4Q sza stosunek pomiedzy indeksem modulacji syg¬ nalu doprowadzonego do ogranicznika 28 i napie¬ ciem modulacji modulatora koncowego 30. We wszystkich tych odmianach, najkorzystniejszym z technicznego punktu widzenia okazuje sie spo- 4g sób, w którym regulator dynamiki wlaczony jest w obwodzie modulatora amplitudy 4.W porównaniu z powiekszeniem indeksu modu¬ lacji sygnalu wyjsciowego modulatora amplitudy 9, zastosowana aparatura okazuje sie znacznie prost- M sza pod wzgledem konstrukcji i wykonania. W po¬ równaniu z uzyciem regulatora dynamiki w prze¬ wodzie prowadzacym napiecie modulujace do mo¬ dulatora koncowego 30, jakosc przenoszenia przy odtwarzaniu za pomoca zwyklego odbiornika z mo¬ dulacja amplitudy jest znacznie lepsza, poniewaz obwiednia sygnalu wypromieniowanego przez an¬ tene nadawcza 8, która przy modulacji amplitudy otrzymuje sie ponownie, pozostaje bez wplywu.Okazuje sie takze, ze przy uzyciu regulatora dy- ^ namiki w obwodzie modulatora amplitudy 4 uzy¬ skuje sie poprawe jakosci odtwarzania, poniewaz wszystkie skladowe czestotliwosci, które cechuja wspólnie odtwarzany sygnal leza w obrebie wstegi sygnalu, tak ze tlumienie niepozadanych sklada- ^g 55 wych czestotliwosci lezacych na zewnatrz wstegi jest polaczone z polepszeniem jakosci odtwarzania, Na fig. 4 pokazany jest szczególowy schemat wy¬ próbowanego w praktyce regulatora dynamiki.Schemat blokowy tego regulatora przedstawiony zostal na fig. 1.W urzadzeniu tym, wstega boczna sygnalu wy¬ prowadzona z modulatora przeciwsobnego 36 zo¬ staje doprowadzona przez zaciski wejsciowe 42, 43 do tranzystora 44 polaczonego w ukladzie wzmac¬ niacza. W celu dalszego przetwarzania sygnalu wyjsciowego tranzystora 44, zdejmuje sie sygnal zarówno z opornika 43 lezacego w obwodzie ko¬ lektora jak i z opornika 46 lezacego w obwodzie emitera tegoz tranzystora.Wyprowadzony sygnal z obwodu kolektora tran¬ zystora 44 zostaje doprowadzony przez kondensa¬ tor 47 do bazy tranzystora 48 polaczonego w ukla¬ dzie prostownika. Wielkosc sygnalu doprowadzone¬ go do tranzystora 48 moze byc odpowiednio dobra¬ na przez odpowiedni dobór opornika 45 w obwodzie kolektora tranzystora 44. W obwodzie kolektora tranzystora 48, skladajacego sie z polaczenia szere¬ gowego opornika 52 opornika o zmiennej opornosci zaleznie od wartosci przeplywajacego pradu 53 i opornika 54, przy czym szeregowo polaczone opor¬ niki zmostkowane zostaly kondensatorem 51 — plynie prad staly, którego wielkosc zalezna jest od amplitudy sygnalu doprowadzonego do tranzysto¬ ra 48. Kondensator 51 z opornikami 52, 53 i 54 two¬ rzy filtr wygladzajacy polaczonego w ukladzie pro¬ stownika tranzystora 48. Stala czasu tego ukladu wynosi np. 10 msek.Do regulacji dynamiki uzyty jest sygnal odpro¬ wadzony z opornika 46 tranzystora 44. Sygnal ten doprowadzony zostaje przez kondensator oddziela¬ jacy 55 do punktu laczacego oporniki 52 i 53 zas sygnal wyjsciowy regulatora dynamiki odprowa¬ dzony jest z zacisków wyjsciowych 56, 57. Zacisk 56 polaczony jest przez kondensator oddzielajacy 58 z punktem polaczenia opornika 54 i opornika 53, podczas gdy zacisk 57 jest uziemiony. Opornik zmienny 53 tworzy z opornikiem 54 nastawny dziel¬ nik napiecia, którego stosunek podzialu zmieniany jest w zaleznosci od amplitudy sygnalu wej¬ sciowego.Kiedy np. doprowadzone napiecie wstegi bocz¬ nej sygnalu do zacisków 42, 43 przybierze wieksza amplrtude, wtedy wartosc zaleznego od pradu opor¬ nika 53 zmniejszy sie wskutek wzrostu pradu sta¬ lego plynacego w obwodzie kolektora tranzysto¬ ra 48, tak ze stosunek podzialu dzielnika napiecio¬ wego 53, 54 przy wzrastajacej amplitudzie wstegi bocznej sygnalu wzrosnie, przez co uzyska sie po¬ zadane zwiekszenie amplitudy sygnalu wyjsciowego regulatora dynamiki. Przytoczony szczególnie pro¬ sty uklad 52, 53, 54 wykazal dobre przyblizenie za¬ danego powiekszenia amplitudy o wspólczynnik (1 -r- a2) przy czym pomierzona wartosc tlumienia skladowych czestotliwosci lezacych na zewnatrz pasma sygnalu wynosila 40 dB.Nalezy jeszcze przy koncu wspomniec, ze regu¬ lator dynamiki moze byc wyposazony takze w od¬ mienne elementy. Moga byc uzyte na przyklad lampy o zmiennym nachyleniu charakterystyki50456 9 10 albo uklady prostowników z regulowanymi tlumi¬ kami oporowymi. PL