Znane sa juz regeneracyjne urzadzenia grzejne do przenoszenia ciepla z jednego osrodka na drugi. Urzadzenia takie moga sie skladac z ruchomych wzgledem siebie, najkorzystniej obracajacych sie czesci.Najodpowiedniejsza forma wykonania po¬ dobnego regeneracyjnego urzadzenia grzej¬ nego jest oprawa walcowa, zawierajaca mase regeneracyjna, która wiruje z jednej strony w osrodku oddajacym, z drugiej zas strony w osrodku przejmujacym cieplo, Powstaly w ten sposób wirnik moze przy- tem byc napedzany bez przerwy, a prze- wietrzniki mozna tak ustawic, aby osrodki, w szczególnosci gazy, przetlaczac przez wirnik zapomoca tego samego ukladu na- pednego.Poniewaz wirnik porusza sie na zmia¬ ne w osrodkach, pomiedzy któremi zacho¬ dzi wymiana ciepla, przeto usilowano w sposób mjdzliwie najskuteczniejszy zapo¬ biec przenikaniu osrodka z jednego kana¬ lu do drugiego. Rzecz prosta, ze, np. w u- rzadzeniach, w których pobierane jest cie¬ plo gazów spalinowych z pod kotla paro¬ wego, nalezy przeszkodzic przedostawaniu sie spalin do kanalu z podegrzewanem po¬ wietrzem. W pewnych wypadkach moze byc dopuszczone niewielkie przesaczanie z jednego kanalu do drugiego bez znacz- niej szego zanieczyszczenia podegrzanego powietrza, np. gdy to powietrze jest prze¬ znaczone do procesu spalania w palenisku.Oczywiscie jednak wspólczynnik wykorzy-stania ze^olti gfzejfrego bedzie wyzszy, o ile nie dopusci sie do mieszania gazów.Tasn, gdzie podegrzane powietrze stoguje : sie do takich celów, ze musi ono byc prawie cal¬ kowicie wolne od zanieczyszczen, jak np. do suszenia celulozy lub materjalów po¬ dobnych, nalezy pomiedzy róznemi kanala¬ mi zalozyc szczeliwo; Azeby w szczegól^ nosci przeciwdzialac przenikaniu spalin do kanalu powietrznego, zalecano dawniej u- rzadzenie uszczelniajace, z luzno prawie ulozonych ogniw, które z jednej strony dotykaly czesci stalej, z drugiej zas czesci .ruchomej, zabezpieczajac przeto uszczel¬ nienie. Uszczelnienia podobne stosowano do plaszcza zewnetrznego wirnika w celu utrudnienia przeplywu spalin nazewnatrz.Dokonane doswiadczenia wykazaly jednak, ze podobne urzadzenia uszczelniajace nie sa skuteczne, pomijajac juz, ze sprawiaja one silny halas.Wobec tego, ze czesci uszczelniajace opieraly sie o czesci ruchome, powstawalo hamowanie wirnika przez tarcie, zwieksza¬ jac zuzycie sily napednej. Pokazalo sie tez, ze naj dogodniej nie stosowac wcale takich uszczelnien. Trudnosci osiagniecia zupelnie skutecznej szczelnosci powsta¬ waly tez i z tego powodu, ze wydluzenia wirnika podlegaja wahaniom, gdyz ruch je¬ go odbywa sie w gazach o róznych tempe¬ raturach, wskutek czego w jednem miejscu powstawalo zbyt silne dociskanie szczeli¬ wa, gdy w drugiem miejscu zachodzilo przesaczanie.Niniejszy wynalazek stosuje sie do podegrzewaczy tego rodzaju i dotyczy spo¬ sobu [uszczelnienia, który zapewnia sku¬ teczna szczelnosc z malem lub tez zadnem tarciem przy obrocie wirnika. Wynalazek polega na przytwierdzonych do jednej lub dbu wirujacych wzgledem siebie czesci wystajacych cienkich krawedzi, naj stosow¬ niej z blachy lub t. p. materjalu. Krawe¬ dzie te tak sa umocowane, ze przeslaniaja calkowicie lub czesciowe ózczeline lub t. p. urzadzenie, które istnieje pomiedzy czescia¬ mi poruszaj acemi sie wzgledem siebie.Przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawia zalaczony rysunek, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja widok boczny i widok zgóry zespolu, który moze byc dolaczony np. do kotlowni o budowie znanej.Na figurach tych cyfra 1 oznacza otwór w plaszczu 2 wirnika polaczony z kanalem do przelotu spalin z paleniska. Spaliny ply¬ na przez wirnik podegrzewajacy 3 w kie¬ runku strzalki 4, a nastepnie przewietrznik 5 wypedza je do komina przez kanal przy¬ legajacy do otworu 6 plaszcza 2. Prze¬ wietrznik 7 przetlacza powietrze w kierun¬ ku strzalki 8 przez wirnik 3 po jednej stro¬ nie scianek 9 i 10. Do otworu // przylega kanal, przez który podegrzane powietrze dostaje sie do paleniska. Wirnik sklada sie z oprawy walcowej, podzielonej scian¬ kami, biegnacemi w kierunku promieni, na wycinki, w które wklada sie w sposób do¬ wolny mase regeneracyjna. Juz i dawniej stosowano urzadzenia, wedlug których kaz¬ da ze scianek 9 i 10 konczy sie od strony wirnika czescia koncowa, która moze prze¬ slonic caly taki wycinek, ograniczony sciankami promieniowemi wirnika. Prze¬ sloniecie to jest potrzebne, aby przeszko¬ dzic przedostawaniu sie osrodka z jednego kanalu do drugiego w okresach czasu, kie¬ dy przegroda 9 lub 10 przypada wlasnie nad takim wycinkiem. Wedlug sposobów dotychczasowych nie stosowano tu czesto¬ kroc zadnych czesci uszczelniajacych, za¬ dawalajac sie tern, ze czesci koncowe scia¬ nek 9 i 10 tak byly ustawione w stosunku do wirnika, aby pozostajaca szczelina byla mozliwie jak najmniejsza. W ten sam spo¬ sób zabezpieczono szczelnosc wirnika w stosunku do plaszcza zewnetrznego. W wy¬ padkach stosowania osobnych czesci u- szczelniajacych ustawiono tarcze w ksztal¬ cie wycinka wirnika, która pod dzialaniem ciezaru wlasnego lub tez osobnych cie- — 2 —zarków lub sprezyn byla dociskana do wirnika, zapewniajac w ten sposób szczel¬ nosc przez przyleganie, W ten sam spo¬ sób mozna dokonac uszczelnienia zewnetrz¬ nego plaszcza wirnika.Zgodnie Iz wynalazkiem wirnik powi¬ nien byc mozliwie dokladnie ustawiony w skrzyni 2, powstajace zas przytern szcze¬ liny zostaja uszczelnione w ten sposób, ze do stalych lub poruszajacych sie czesci przymocowuja sie plyty lub inne wystajace krawedzie. Krawedzie te docieraja sie przez tarcie przeciwleglych sobie czesci i staja sie przez to wystarczajace dla sku¬ tecznej szczelnosci. Na fig. 1 i 2 przewi¬ dziane sa takie uszczelnienia na wszystkich przegrodach promieniowych 13, a na obwo¬ dzie zewnetrznym wirnika w miejscu ozna- czonem liczba 14. Przy wskazanym spo¬ sobie wykonania uszczelnienia te skladaja z cienkich plytek, którym nadano taki wy¬ giety ksztalt, aby przy ruchu obrotowym, w kierunku strzalki 16, wyginaly sie ku ty¬ lowi.Fig. 3 i 4 przedstawiaja w skali wiek¬ szej szczególy podobnego uszczelnienia.Fig. 3 przedstawia przekrój wzdluz linji A—A przez promieniowa scianke wirnika wlasnie w momencie, kiedy scianka ta ob¬ raca sie pod skierowanemi ku wirnikowi zakonczeniami o ksztalcie wycinka 17 i 18 przegród 9 i 10. Jesli przyjac, ze wirnik obraca sie w takim kierunku, iz scianka porusza sie w kierunku strzalki 20, naten¬ czas liczby 21 i 22 wskazuja, w jaki miano¬ wicie sposób krawedzie uszczelnienia skla¬ dajacego sie z plytek przymocowanych srubami lub nitami uskuteczniaja uszczel¬ nienie, nie pozostawiajac wcale lub bardzo tylko drobna szczeline przy czesciach 17 i 18.Fig. 4 przedstawia sposób osadzenia plaszcza zewnetrznego wirnika za posred¬ nictwem czesci uszczelniajacej na skrzyni 2. Liczba 24 pokazuje przymocowanie do skrzyni 2 wygietej plyty, która przylega w czesci górnej wirnika do uszczelnienia o-- siowego, zas liczba 25 uwidocznia plyte, przytwierdzona równiez do skrzyni wirni¬ ka i przylegajaca do samego wirnika w kie¬ runku promieniowym. Przyjmujac, ze w skrzyni 2 rotor jest umieszczony w ten spo¬ sób, ze dotyka za posrednictwem urzadzen uszczelniajacych czesci nieruchomych, sta¬ je sie zrozumialem, jak podczas obrotu doszlifowywuja sie krawedzie uszczelniaja¬ ce, jesli przylegaja mocniej niz potrzeba, pod warunkiem, ze plytki te otrzymaja stosowne wymiary. Wydluzanie wskutek wzrostu temperatury moga wywolac dal¬ sze doszlifowania, dopóki wirnik nie dosto¬ suje sie miedzy róznemi czesciami uszczel¬ niaj acemi na tyle doskonale, ze szczeliny pomiedzy czesciami stalemi i wiruj acemi pozostana mozliwie najmniejsze, Rozumie sie samo przez sie, ze czesci uszczelniajace powinny byc tak urzadzone, aby wahania temperatur zespolu nie wywieraly zadnych wplywów na polozenie wirnika, któreby wy¬ wolywaly odsuwanie sie krawedzi uszczel¬ niajacych od czesci, z któremi maja u- szczelniac. Jak widac z fig. 4, urzadzenie uszczelniajace wskazane liczba 25 jest mniej korzystne, gdy wzrost temperatury wirnika wywolywuje powiekszenie sredni¬ cy wirnika, albowiem wtedy scianka 23 przy wskazanej formie wykonania odsuwa sie na lewo, oddalajac sie jednoczesnie od krawedzi uszczelniajacej. Urzadzenie krawedzi uszczelniajacej, jak wskazano liczba 24 dopuszcza wahania w kierunku promieni bez pogorszenia wskutek tego szczelnosci.Gdy uszczelnienie wirnika jest doko¬ nane, jak wskdzuje liczba 14 na fig. 1, roz¬ szerzanie sie wirnika w kierunku promieni jest dopuszczalne bez wplywu na szczel¬ nosc. Jednak wirnik, podlegajac wciaz wahaniom temperatur, w róznych swych czesciach odmiennym, moze podczas pracy przyjmowac polozenie skosne. W tym wy¬ padku moze sie zdarzyc, ze krawedzie u- — 3 —szczelniajace podczas swego przechodzenia przez kanal garacy zetra sie na tyle, ze nie beda one juz dostatecznie uszczelnialy podczas swego ruchu w kanale chlodnym.Z tego wzgledu bedzie pozyteczne, aby u- rzadzenia uszczelniajace, zwlaszcza na ob¬ wodzie wirnika, byly przytwierdzone do czesci nieruchomych. Natomiast uszczel¬ nienia pomiedzy róznemi kanalami stykaja sie zawsze z temi samemi czesciami, jak to widac z fig. 3, a przeto latwiej sie dotra do wlasciwego stanu.Z powyzszego opisu widac, ze zgodnie z wynalazkiem srodki uszczelniajace moga byc urzadzone nietylko pomiedzy róznemi kanalami, lecz równiez, jak to wskazuje fig. 4, i na obwodzie zewnetrznym wirnika, aby zapobiec uchodzeniu gazów na boki tegoz.Takwiec uszczelnienia podobne zapobiegaja moznosci przechodzenia gazów z kanalu do kanalu, jak równiez na boki wirnika, dzieki temu praca przewietrzników obniza sie, zespól pracuje z wyzszym wspólczyn¬ nikiem wykorzystania, co zyskuje szczegól¬ na donioslosc w wypadkach, gdy koszt si¬ ly jest znaczny. Pozadany jest naped ze¬ spolu zapomoca malego silnika elektrycz¬ nego, pozwala to bowiem .regulowac prace urzadzenia regeneracyjnego niezaleznie od innych zespolów urzadzenia.Oczywiscie, dopuszczalne sa rózne od¬ miany bez wykroczenia z granic wynalaz¬ ku. Tak np. mozna, zgodnie z wynalazkiem w skrzyni 2 urzadzic wiecej kanalów, niz wskazano powyzej. Prócz tego wynalazek nie zalezy od sposobu wykonywania krawe¬ dzi uszczelniajacych. Mozna je np, wyko¬ nac z samego materjalu tej czesci, przy któ¬ rej sa urzadzone, lub tez moga sie skladac z plytek przypojonych lub przynitowanych i t. d. Najkorzystniejsze jednak bedzie od¬ dzielne wykonanie krawedzi uszczelniaja¬ cych, umocowanych w odpowiednich miej¬ scach, np. zatyczkami lub w podobny spo¬ sób dla moznosci wymiany, zwlaszcza w ra¬ zie zbytniego starcia sie z jakiegokolwiek powodu. PL