Opublikowano: 28.IX.1965 50086 KI. la, 7 MKP B 03 b UKD Twórca wynalazku: inz. Józef Lepiarz Wlasciciel patentu: Spóldzielnia Pracy „Piaski Techniczne", Tarnowskie Góry (Polska) blSLlOl iKA Urzedu i riarsloweg* I Urzadzenie do odmulania piasków Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do od¬ mulania piasków, przeznaczonych zwlaszcza w bu¬ downictwie do betonów. Od stopnia uwolnienia piasków od gliny, pylów mineralnych i czesci organicznych, zalezy zmniejszenie zuzycia cemen¬ tu i podwyzszenie wytrzymalosci betonów.Znane dotychczas urzadzenia, stosowane przy plukaniu i sortowaniu kruszyw budowlanych, nie nadaja sie do odmulania piasków, poniewaz w pia¬ sku pozostaja jeszcze znaczne ilosci mulów, pylów i czesci organicznych. Z tych samych powodów, piasek stanowiacy odpad przy sortowaniu i plu¬ kaniu kruszyw, nie nadaje sie do zastosowania do betonów. Inne stosowane w przeróbce mecha¬ nicznej mineralów urzadzenia, na przyklad osa- dzarki hydrauliczne, stozki „Gallów", odmulniki „Dorra", oraz hydrocyklony nie moga znalezc za¬ stosowania przy odmulaniu piasków ze wzgledu na skomplikowana ich budowe, wysoki koszt wy¬ konania i eksploatacji, co przekreslaloby z góry rentownosc produkcji, biorac pod uwage niska cene piasków budowlanych. Stosowane w nowo budowanych zakladach przeróbczych zwirów, od- mulacze czerpakowe i slimakowe, nie pracuja dostatecznie dokladnie tak, ze woda przelewowa unosi za soba znaczne ilosci piasku zanieczysz¬ czajacego nadmiernie osadniki, które z tego powo¬ du musza miec bardzo duza powierzchnie.Urzadzenie wedlug wynalazku w przeciwien¬ stwie do dotychczasowych rozwiazan ma prosta konstrukcje i pozwala na dokladne usuniecie z pia¬ sków wszelkich mulów, pylów i czesci organicz¬ nych i to z piasków uzyskiwanych przy przeróbce kruszyw budowlanych jak i z piasków wydoby- 5 wanych bezposrednio ze zloza i to przy bardzo malych nakladach kosztów, co jest jego wazna cecha i zaleta. Osiagnieto to zwlaszcza dzieki za¬ stosowaniu w zbiorniku odmulacza regulowanej i przesuwnej pionowo przegrody oraz zaluzji, 10 umieszczonej na wysokosci przelewu odprowadza¬ jacego wode korytem na zewnatrz urzadzenia.Powoduje to skierowanie strumienia hydromasy przeciwnie do spadku przelewu koryta i nagle wstrzymanie ruchu tej hydromasy do pred- 15 kosci granicznej powodujacej opadanie wiek¬ szych czastek na dno odmulacza. Oprócz tego, wymienionemu zjawisku towarzyszy tak¬ ze wybijanie czastek z hydromasy w wyniku zderzen czastek, plynacych w kierunku odplywo- 20 wego koryta w plaszczyznie poziomej z czastecz¬ kami plynacymi do góry. W trakcie przejscia hy¬ dromasy przez zaluzje, wplyw na wytracanie cza¬ stek ma takze tarcie czastek o zaluzje, co powo¬ duje zmniejszenie ich predkosci odplywowej przez 25 koryto i tworzy dogodniejsze warunki opadania na dno odmulacza.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z boku 30 i w czesciowym przekroju, fig. 2 — w widoku 50086 \ i4 3 z przodu, fig. 3 — w widoku z góry, a fig. 4 — przekrój urzadzenia w jego osi pionowej z zazna¬ czeniem kierunków przeplywu i przebiegu procesu odmulania hydromasy.Urzadzenie sklada sie z osadczego zbiornika 1 o przekroju kolowym, kwadratowym, prostokat¬ nym lub eliptycznym, do którego korytem 2 wpro¬ wadzana jest nadawa piaskowo wodna, zas kory¬ tem 3 umieszczonym po przeciwnej stronie jest wyprowadzana na zewnatrz hydromasa zawierajaca wyodrebnione czasteczki mulu, natomiast dolna stozkowa czescia la zbiornika 1 jest odprowadzany oczyszczony piasek stanowiacy koncowy produkt dzialania urzadzenia.Wewnatrz, górna ;czesc osadczego zbiornika 1 jest zaopatrzona w przesuwna pionowo przegrode 4, która z jednej strony powoduje odbijanie sie cze¬ sci wyplywajacych z koryta 2 ziaren piasku i opa¬ danie do stozkowej czesci la zbiornika 1, a po drugiej stronie w strefie E powoduje tworzenie sie odskoku Bidone'a (progu wodnego), oraz w prze¬ suwny pionowo zespól nastawnych zaluzji 5 umie¬ szczony na wysokosci przelewu odprowadzajacego wytracone muly z woda korytem 3 na zewnatrz.Przesuwanie pionowe przegrody 4, które wykonuje sie dzwignia 6, umozliwia nastawienie urzadzenia na wytracanie z nadawy okreslonej wielkosci ziarn mulu i piasku. Glebokosc zanurzenia zaluzji 5 w przeplywajacej do odplywowego koryta 3 hy- dromasie reguluje sie srubami nastawczymi umie¬ szczonymi w prowadnicach 7 przymocowanych do scian górnej czesci zbiornika 1. Kat nachylenia zaluzji 5 reguluje sie dzwignia 8. Glebokosc za¬ nurzenia i kat nachylenia zaluzji 5 ustala sie dla danego gatunku nadawy i wymaganego stopnia oczyszczenia piasku. Dolna stozkowa czesc la zbiornika 1 jest ustawiona na stojakach 9 i jest zakonczona zaworem 10, przez który odbiera sie oczyszczony produkt. Poza tym cylindryczna czesc zbiornika jest zaopatrzona we wziernik 11 umo¬ zliwiajacy kontrole pracy urzadzenia.Wyzej opisane urzadzenie dziala w sposób na¬ stepujacy.Na fig. 4 rysunku przedstawiono graficznie prze¬ bieg procesu odmulania piasku, oznaczajac ziarna piasku w zaleznosci od wielkosci literami a, b, c, d, e i f, oraz literami A, B, C, D, E, F i G charak¬ terystyczne dla procesu strefy urzadzenia, przez które kolejno przeplywa odmulana nadawa.Nadawa piaskowo-wodna, zawierajaca muly i zanieczyszczenia kierowana jest korytem 2 do wejsciowej strefy A urzadzenia. Tutaj, w zwiazku z rózna predkoscia przeplywu cieczy i ze wzgledu na niejednakowy ciezar ziaren piasku nastepuje segregacja ziarn. W dolnej przydennej czesci ukla¬ daja sie ciezkie ziarna a, zas w górnej przy lus¬ trze wody ziarna f o najmniejszym ciezarze, to jest czastki posiadajace najmniejsza srednice.Dalszy rozdzial i segregacja ziarn nastepuje rów¬ niez w strefie B.W strefie C i D najciezsze ziarna a opadaja na dno zbiornika 1 do jego stozkowej czesci, zas pozostale ziarna b — f uderzaja o przegrode 4.Ziarna b w wyniku zderzenia z przegroda 4 zo¬ staja odrzucone w kierunku dolnej czesci zbior- 4 nika 1. Pozostale ziarna c —f w zwiazku z mniej¬ sza sila odrzutu uzyskana przez uderzenie o prze¬ grode 4, od podnoszacej sily wody, zostaja porwa¬ ne i zaczynaja odbywac ruch ku górze do strefy 5 E. W strefie tej powstaje zjawisko zwane odsko- kiem Bidne'a, z którym zwiazana jest nagla strata energii cieczy do okolo 65%. Ziarna c posiadajace w7iekszy ciezar, od energii wznoszacej strumienia cieczy, opadaja i osiadaja w dolnej czesci zbiorni- io ka 1 w dalszym ciagu uznane jako ziarna uzyteczne, przydatne dla potrzeb budowlanych.Mniejsze ziarna d — f po przejsciu przez od- skok Bidone'a unosza sie do góry i przechodza do strefy F, gdzie napotykaja na swej drodze na za- 15 luzje 5. Wskutek zderzenia ziarn piasku z zaluzja- . mi 5 nastepuje nagla zmiana kierunku ich ruchu, przy czym powstaja nieznaczne wiry których sila odsrodkowa umozliwia wytracenie i opadniecie do dolu ciezszych ziaren d. Ziarna e i f które nie 2q uderzyly w zaluzje 5, wzglednie ich sila ciezkosci jest nadal mniejsza od sily unoszenia, wyplywaja ponad zaluzje do strefy G. Tutaj wieksze ziarna e, korzystajac ze zmiany kierunku przeplywu cieczy z pionowego na poziomy, a wiec ze zmniejszonej 25 sily podnoszenia cieczy, opadaja i gromadza sie przy zaluzji, skad nastepnie opadaja na dno zbior¬ nika 1. Najmniejsze ziarna f posiadajace bardzo mala srednice, rzedu 0,01—0,001 mm, splywaja ko¬ rytem 3 poza urzadzenie. Uzytecznym produktem 30 dzialania urzadzenia jest piasek który opadl na dno zbiornika, skad jest odbierany poprzez zawór 10.Przez odpowiednie ustawienie przegrody 4 i za¬ luzji 5 mozna oczywiscie otrzymac produkt, który bedzie zawieral mniejsza lub wieksza ilosc drob¬ niejszych ziarn piasku. Na przyklad przez podnie¬ sienie przegrody do góry nastapi przesuniecie stre¬ fy E blizej zaluzji 5, co w efekcie spowoduje, ze takze ziarna e, a nawet ziarna d odplyna korytem 3.Na dno zbiornika 1 opadna tylko ziarna ciezsze, które dadza mniejsza ilosc produktu, lecz lepszej jakosci. PL