Pierwszenstwo: Opublikowano: 14. X. 1965 49751 KI.MKP UKD 21d2, 12/01 Urzedu Patentowana \ Wspóltwórcy wynalazku: inz. Andrzej Wazynski, inz Jan Komorowski Wlasciciel patentu: Zaklad Badan i Studiów Teletechniki, Warszawa (Polska) Prostownik stabilizowany z regulacja tranzystorowo-transdukto- rowa, przeznaczony zwlaszcza do wspólpracy z bateria akumu¬ latorów Z uwagi na koniecznosc zachowania ciaglosci ruchu, urzadzenia telekomunikacyjne zasilane sa z prostowników stabilizowanych, wspólpracujacych z bateriami akumulatorów zapewniajacych rezer¬ we w przypadkach zaników napiecia sieci elek- 5 troenergetycznej.W ukladach wspólpracy prostownika z bateria¬ mi akumulatorów prostowniki zasilaja bezposred¬ nio odbiór, baterie zas utrzymywane sa w stanie pelnego naladowania, przy podwyzszonym napie- j0 ciu. Przy zaniku napiecia w sieci elektroenerge¬ tycznej zasilajacej prostownika bateria zostaje wlaczona na bezposrednie zasilanie odbioru, przy czym napiecie baterii w pierwszym stadium roz¬ ladowania jest z reguly wyzsze od napiecia wyjs- 15 ciowego prostownika. Prostownik w tym przy¬ padku nie moze ulec uszkodzeniu.Po powrocie napiecia sieci zasilajacej prostow¬ nika gdy bateria jest czesciowo rozladowana i po¬ siada napiecie nizsze od napiecia prostownika, prostownik stabilizowany posiadajacy plaska cha¬ rakterystyke zewnetrzna, moze ulec uszkodzeniu na skutek przeciazenia pradem plynacym do ba¬ terii.W prostowniku stabilizowanym z regulacja tran- zystorowo-transduktorowa wedlug patentu glów- 25 nego nr 48614, napieciem wejsciowym wzmacnia¬ cza pradu stalego jest róznica napiec na oporze dzielnika zasilanego napieciem prostownika stabi¬ lizowanego i na stabilitronie krzemowym zwanym dioda Zenera. Wzrost napiecia wejsciowego tego 30 20 wzmacniacza powoduje obnizenie napiecia pro¬ stownika stabilizowanego, w przypadku zas przy¬ lozenia na zaciski wyjsciowe prostownika z zew¬ natrz napiecia wyzszego od napiecia prostownika (napiecie baterii) uklad stabilizacji nie ma wply¬ wu na obnizenie napiecia i pierwszy stopien wzmacniacza pradu stalego z dioda Zenera moze zostac uszkodzony na skutek przeciazenia.W analogiczny sposób ulegaja uszkodzeniu pierwszy stopien wzmacniacza i dioda Zenera przy przekroczeniu maksymalnej dopuszczalnej wartosci napiecia sieci zasilajacej, gdy uklad pro¬ stownika nie jest w stanie utrzymac napiecia w granicach stabilizacji (koniec zakresu regulacji) i napiecie wyjsciowe prostownika zaczyna wzra¬ stac proporcjonalnie ze wzrostem napiecia sieci zasilajacej.Uklad prostownika wedlug patentu glównego 48614 zapewnia plaska charakterystyke zewnetrz¬ na, wymagana dla utrzymania baterii w stanie pelnego naladowania, lecz nie zabezpiecza pro¬ stownika od przeciazen.Istota wynalazku jest uklad wprowadzony do prostownika z regulacja tranzystorowo-transdukto- rowa, zapewniajacy zabezpieczenie pierwszego stopnia wzmacniacza i diody Zenera oraz prostow¬ nika od przeciazen.Uklady zabezpieczajace z prostownikiem stabi¬ lizowanym z regulacja tranzystorowo-transdukto- • rowa przedstawia schematycznie rysunek.Stabilizacja napiecia prostownika oparta jest na 497513 patencie 48614, przy czym dla — prostownika do wspólpracy z bateria pominieto opór sluzacy do uzyskiwania charakterystyki zmiany napiecia pro¬ stownika w zaleznosci od obciazenia jako rosnacej, stalej lub opadajacej. Zabezpieczenie pierwszego stopnia wzmacniacza 1 i diody Zenera 2 zapewnia tranzystor 3 wlaczony w obwód emitera tranzy¬ stora pierwszego stopnia wzmacniacza.Tranzystor 3 polaryzowany napieciem wyjscio¬ wym prostownika pobieranym z dzielnika oporo¬ wego 1(1, 11 posiada okreslony prad bazy, a wiec i okreslony prad kolektora o wartosci mniejszej od maksymalnej dopuszczalnej wartosci pradu dio¬ dy zenera i pradu bazy tranzystora pierwszego stopnia wzmacniacza.Polaryzacje tranzystora 3 ustala sie wlaczajac baze poprzez opór 4 na czesc oporu 11 dzielnika zasilanego" napieciem prostownika stabilizowanego, przy maksymalnej wartosci napiecia spodziewane¬ go jakie moze wystapic na prostowniku, powiek¬ szonego o 20%, W przypadku, gdy napiecie wyjsciowe prostow¬ nika osiagnie wartosc wyzsza, od mlksymalnej wartosci napiecia stabilizowanego, a uklad stabi¬ lizacji nie jest w stanie obnizyc danego napiecia (koniec zakresu regulacji lub maksymalny wzrost napiecia zewnetrznego) tranzystor 3 przejmuje nadmiar napiecia powyzej dopuszczalnego napie¬ cia diody Zenera i napiecia emiter — baza tran¬ zystora pierwszego stopnia wzmacniacza, zabez¬ pieczajac w obwodzie przyrost niedopuszczalnej wielkosci pradu.Ograniczenie pradowe prostownika daje wzmac¬ niacz pradu stalego w postaci tranzystora 5, któ¬ ry jest sterowany wyprostowanym napieciem 6 uzwojenia wtórnego transformatora pradowego 7, porównywanym z napieciem przewodzenia diody 8.Gdy napiecie na dzielniku oporowym 9 osiagnie wartosc wieksza od napiecia diody 8 (przy prze¬ kroczeniu pradu znamionowego prostownika) baza 4 tranzystora 5 otrzymuje potencjal ujemny, a w ob¬ wodzie bazy poplynie prad, który wzmocniony przez tranzystor w postaci wzrostu pradu kolek¬ tora zwiekszy na oporze 12 spadek napiecia — 9 sterujac nastepnymi stopniami wzmacniacza pra¬ du stalego 14 w kierunku zmniejszenia pradu ma¬ gnesujacego transduktor 13, a tym samym dopro¬ wadzi do obnizenia napiecia prostownika przy za¬ chowaniu stabilizowanej wielkosci pradu obcia- ¦ io zenia.Uklad stanowiacy przedmiot wynalazku moze miec zastosowanie do wszelkiego rodzaju prostow¬ ników z regulacja tranzystorowa. 15 • PL