Opublikowano: 21.VIII.1965 49656 ki. ^mr?sm MKP UKD BJailOfEKAl Twórca wynalazku: Henryk Bonert Wlasciciel patentu: Stoleczne Przedsiebiorstwo Energetyki Cieplnej, War¬ szawa (Polska) Urzedu Pafenlowfc,^ r Kompensator osiowy Przedmiotem wynalazku jest kompensator osio¬ wy, dlawnicowy przeznaczony zwlaszcza do stoso¬ wania w przewodach sieci cieplnych o wiekszych srednicach, wyrózniajacy sie prostota konstrukcji, racjonalnym rozkladem cisnien na uszczelniane powierzchnie, pewnoscia dzialania i stosunkowo latwa wymiana szczeliwa.Znane kompensatory osiowe skladaja sie zaw¬ sze z czterech zasadniczych czesci, a mianowicie z zakonczenia jednego przewodu rurowego wcho¬ dzacego w poszerzone zakonczenie drugiego prze¬ wodu, szczeliwa wypelniajacego pierscieniowa szczeline miedzy tymi zakonczeniami i tulei wcho¬ dzacej w te szczeline sluzacej do zaciskania szczeliwa dla uszczelniania zlacza. Tuleja zacisko¬ wa i poszerzone zakonczenie jednego z przewodów sa wyposazone w kolnierze, a sciskanie szczeliwa uszczelniajacego zlacza odbywa sie przez skreca¬ nie tych kolnierzy srubami.Caly postep w dziedzinie kompensatorów dlawi¬ cowych objawial sie od lat li tylko w róznorodnych odmianach stosowanych szczeliw nie baczac na to, ze sciskajac je tylko w jednym kierunku (od zew¬ natrz) nie jest mozliwe pelne wykorzystanie ich wlasciwosci, gdyz na skutek tarcia o scianki ich plastycznosc i elastycznosc moga byc wykorzystane w pelni tylko na niewielkiej odleglosci od do¬ ciskajacego konca tulei dociskowej, a przeciwny koniec szczeliwa zawsze stanowi nieproduktyw¬ ny, zapasowy balast. Stad pochodza powazne klo- 10 15 20 25 30 poty eksploatacyjne tego rodzaju kompensatorów i liczne próby zaradzenia przez coraz to nowe kombinacje pierscieni uszczelniajacych i kombi¬ nacje tworzyw na te pierscienie.Druga powazna wada znanych kompensatorów dlawicowych byly trudnosci przy wyjmowaniu zu¬ zytego szczeliwa z ciasnej glebokiej szczeliny dla¬ wicowej. Do wyjmowania szczeliwa trzeba bylo uzywac narzedzi twardych i ostrych, uszkadzajac przy tym powierzchnie slizgowa.Okazalo sie ze wszystkie te trudnosci znikaja, jezeli zerwie sie z dotychczasowa praktyka stosu¬ jac wedlug wynalazku dwustronne sciskanie szcze¬ liwa i konstrukcje pozwalajaca na wyjmowanie kombinacji uszczelniajacej w calosci, zapewnia¬ jac jednoczesnie lepsze wyniki eksploatacyjne zwlaszcza w najciezszych warunkach pracy jakim podlegaja kompensatory przy przejmowaniu i kom¬ pensowaniu termicznych wydluzen i skurczów ru¬ rociagów sieci cieplnych.Kompensator wedlug wynalazku nie ma kolnie¬ rzy i nie ma tulei dociskowej, a zastosowane szcze¬ liwo wzglednie kombinacja uszczelniajaca stanowi w nim rodzaj pierscieniowego tloka, który po za¬ lozeniu sciska sie srubami i w ten sposób rozpre¬ za dla uszczelnienia zlacza.Tak skonstruowany tlok uszczelniajacy mozna umiejscowic w poszerzonym koncu przewodu, ale moze on równiez swobodnie przesuwac sie po- 4965649656 miedzy dwoma zastawkami w tym poszerzonym koncu przewodu.Mozliwosc wstawiania takiego tloka w calosci i mozliwosc jego wysuwania dla kontroli lub na¬ prawy stanowi wielka zalete tej konstrukcji.Dokrecajac sruby takiego tloka sciska sie szcze¬ liwo dwustronnie, powodujac lepsze jego wyko¬ rzystanie, a wyeliminowanie kolnierzy znacznie zmniejsza wymiary gabarytowe kompensatora.Dla zilustrowania zasady nowej konstrukcji kompensatora wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku dwa przykladowe rozwiazania, przy czym fig. 1 przedstawia pierwsza odmiane kompensa¬ tora w przekroju podluznym, wzdluz linii AOC na fig. 2, fig. 2 — ta sama odmiane w widoku od czola, z czesciowym wycieciem przekroju wzdluz linii DD na fig. 1, fig. 3 — w pól przekroju wzdluz -—**^^rrlMt OB* na fig. 2, fig. 4 — druga odmiane kompen- * Tt3 • OJat^^^ widoku z boku i w przekroju podluznym, fig. 5 —l odmiane wedlug fig. 4 w widoku od czo¬ la, fig. fe — przekrój tloka wedlug fig. 4 w po¬ wiekszeniu i fig. 7 — fragment poprzecznego prze¬ kroju wzdluz linii A—A na fig. 6.W poszerzone zakonczenie 1 przewodu rurowego wchodzi normalne zakonczenie 2 drugiego przewo¬ du. Pierscieniowa szczeline miedzy zakonczeniami 1 i 2 wypelnia dowolna znana kombinacja metalo¬ wych pierscieni 4, 5, 6 i miekkich 7, 8, przy czym ta kombinacja jest ujeta w samodzielny tlok sru¬ bami 12 z nakretkami 13 i jako calosc jest osadzo¬ na na srubach 9 przyspawanych do poszerzonej czesci 1 tak, aby ten tlok nie mógl sie wysunac na zewnatrz, ani zbyt gleboko do wewnatrz, czemu przeciwdziala tuleja 11.Po zdjeciu nakretek 10 i zluzowaniu nakretek 13, calosc tego tloka mozna wysunac (na fig. 1 w lewo) 10 15 20 25 30 35 dla kontroli lub naprawy. Okresowe doszczelnianie odbywa sie przez dokrecenie nakretek 13. Oliwienie tloka odbywa sie przez smarowanice 14. Zaznacza sie, ze sruby 9 sluza tylko do umiejscowienia tloka i nie powinny sciskac szczeliwa.Uwidoczniona na fig. 4—7 odmiana kompensato¬ ra wedlug wynalazku rózni sie tylko tym od po¬ danej powyzej, ze wyeliminowano tu sruby 9 sto¬ sujac tlok swobodnie przesuwny miedzy zastawka 3 w postaci pierscienia przyspawanego do konca rurowego zakonczenia 2 i odejmowanym zastaw¬ czym pierscieniem 16 zamocowanym srubami 17 do zakonczenia 1. Sruby 12 sciagaja tu uszczelkowe pierscienie w ten sam sposób jak w przykladzie poprzednim, tworzac z nich wyzej wzmiankowa¬ ny swobodnie przesuwny tlok uszczelniajacy.W obydwóch odmdamach montaz i demontaz tlo¬ ka, oraz wymiana pierscieni nowego szczeliwa od¬ bywaja sie na zewnatrz komory kompensatora. PL