Pierwszenstwo: Opublikowano: 22. VI. 1965 49571 KI. 42e, 23/05 MKP G 01 f UKD OCH.Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Franciszek Bialokoz, mgr inz. Witold Kotlewski Wlasciciel patentu: Politechnika Warszawska Katedra Osprzetu Lotni¬ czego, Warszawa (Polska) BIBLIOTEKA! Urzedu Poi&nfow*04 I Miernik przeplywu cieczy Przedmiotem wynalazku jest miernik przeply¬ wu cieczy przeznaczony do zdalnego mierzenia ilosci cieczy przeplywajacej przez nadajnik wsta¬ wiony w siec instalacji cieczowej, przy czym pozostale elementy ukladu elektrycznego oraz wskaznik sa umieszczone z dala od instalacji cie¬ czowej.Miernik przeplywu cieczy wedlug wynalazku znajduje zastosowanie zwlaszcza jako lotniczy przyrzad pokladowy, poniewaz odznacza sie bar¬ dzo malymi wymiarami zewnetrznymi i niewiel¬ kim ciezarem zarówno nadajnika jak i elemen¬ tów ukladu elektrycznego, duza dokladnoscia wskazan, niezawodnoscia dzialania i nieznacznymi bledami instrumentalnymi. Miernik przeplywu cieczy wyróznia sie tymi cechami korzystnie od znanych zdalnych przeplywomierzy stosowanych dotychczas powszechnie zarówno w lotnictwie jak i w innych dziedzinach techniki.Miernik przeplywu wedlug wynalazku opiera sie na znanej zasadzie dokonywania pomiarów sredniej liczby impulsów lub 'sredniej czestotli¬ wosci, przy czym w nadajniku ukladu pomiaro¬ wego jLest zastosowana turbinka wstawiona w przewodzie cieczy, której przeplyw jest pod¬ dawany pomiarowi.Znane z literatury patentowej rozwiazania prze¬ plywomierzy posiadaja uklad impulsowy mecha¬ nicznie zwiazany z wirnikiem turbinki w postaci 10 15 20 30 przerywacza napedzanego poprzez przekladnie sli¬ makowa z walu wirnika. Stanowi to powazne niedomaganie takiego ukladu na skutek nietrwa- losci styków. Równiez rozwiazania takie posiadaja urzadzenia do zmieniania katów ustawienia lopa¬ tek kierowniczych w kierownicy u wlotu na wir¬ nik turbinki. To znacznie komplikuje konstrukcje takich przeplywomierzy, utrudniajac ich wbudo- we w instalacje paliwowe na samolotach.Nadajnik miernika przeplywu wedlug wyna¬ lazku nie tylko nie wykazuje tych, wskazanych powyzej niedomagan znanych przeplywomierzy, ale pozwala dzieki prostocie budowy i zastoso¬ waniu magnetowodu na spelnienie wymagan sta¬ wianych lotniczym miernikom przeplywu cieczy przy obnizonych kosztach produkcji. Jednoczesnie wykazuje miernik wedlug wynalazku niewielka tylko niedokladnosc wskazan w bardzo szerokim zakresie wypróbowana zarówno laboratoryjnie jak i podczas prób eksploatacyjnych po zabudowaniu na samolocie.Przyklad wykonania miernika przeplywu cieczy wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunku, przy czym fig. 1 pokazuje schemat ukladu za¬ stosowanego w nadajniku, fig. 2 — schemat blo¬ kowy calkowitego ukladu pomiarowego, fig. 3 — szczególowy schemat elektryczny, fig. 4 — prze¬ krój poprzeczny nadajnika wzdluz linii A-A na fig. 5, fig. 5 zas — przekrój poprzeczny nadaj¬ nika wzdluz linii B-B na fig. 4. 4957149571 Na schemacie nadajnika pokazanym na fig. 1 przedstawiono przyklad rozwiazania ukladu za¬ stosowanego w nadajniku 1 miernika przeplywu cieczy wedlug wynalazku. Wirnik 2 osadzony obrotowo w korpusie 3 nadajnika 1 posiada lo- 5 patki 4 ustawione promieniowo. W odpowiednich* szczelinach 5 korpusu 3 na odleglosci równej rozstawieniu wierzcholków dwóch sasiadujacych ze soba lopatek 4 wirnika 2 sa umieszczone dwa paski 6 wykonane z blachy permalloyowej lub 10 innej o duzej przenikalnosci magnetycznej i waskiej petli histerezy, doprowadzone do magne¬ su stalego 7. Na jednym z pasków 6 jest nawi¬ nieta cewka 8 o duzej liczbie zwojów, przy czym koncówki 9 sa wyprowadzone na zewnatrz na- 15 dajnika 1 w postaci zlacza przewodu koncen¬ trycznego. Wymienione elementy stanowia obwód magnetyczny, w którym przy obracaniu sie wir¬ nika nastepuje zmiana strumienia magnetycznego.Material magnetyczny obwodu jest przy tym 20 dobrany tak, ze przy minimalnym hamowaniu wirnika 2 daje mozliwie duze zmiany strumienia magnetycznego. Zmieniajacy sie strumien magne¬ tyczny powoduje indukowanie w cewce 8 sily elektromotorycznej, przy czym impulsy z cewki 25 sa przekazywane przewodem koncentrycznym na wejscie ukladu elektronicznego, a obwód magne¬ tyczny zamyka sie poprzez lopatki 4 wirnika 2.Schemat blokowy pokazany na fig. 2 przedsta- 30 wia wzajemne powiazanie poszczególnych elemen¬ tów skladowych calkowitego ukladu pomiarowe¬ go miernika przeplywu cieczy wedlug wynalaz¬ ku. Sygnal z nadajnika 1 doprowadzony jest na wejscie wzmacniacza 10 dajacego wzmocnienie 35 okolo 1500 V/V o pasmie przenoszenia 5 Hz — 5000 Hz, zbudowanego na lampach Lx i L2, na którego wejsciu jest wlaczony filtr RC w celu wyrównania wartosci napiecia. Ze wzmacniacza 10 sygnal przechodzi do ukladu ksztaltujacego 11, 40 który ma za zadanie przeksztalcenie sinusoidal¬ nego (w przyblizeniu) przebiegu napiecia wejscio¬ wego na przebieg impulsowy o standaryzowanej amplitudzie. Sluzy do tego celu uklad dyskrymi- natora amplitudy L3 wspólpracujacy z ogranicz- 45 nikiem wykonanym na jednej z polówek lampy L4 oraz stabilizatorze jonowym L5. Uklad ten za¬ pewnia duza dokladnosc napiecia standaryzowane¬ go przy wielkiej prostocie. Umieszczony dalej w schemacie blokowym uklad buforowy 12 jest 50 zastosowany w celu unikniecia oddzialywania wstecznego integratora 13 na uklad ksztaltujacy 11. Uklad buforowy jest zbudowany na drugiej z polówek lampy L4 w ukladzie wtórnika kato¬ dowego. Integrator 13 zbudowany jest w ukladzie 55 Graetza na lampach L6 i L7, przy czym mozliwe jest wykorzystanie ladunku pochodzacego od la¬ dowania i rozladowywania sie kondensatora dozu¬ jacego. Na wyjsciu jest wlaczony w przykladzie wykonania pokazanym na rysunku mfernik wska- 60 zówkowy 14, którego wychylenia sa proporcjo¬ nalne do sredniej czestotliwosci przebiegu wejscio¬ wego. Na wyjsciu moze byc wlaczony równiez uklad rejestrujacy lub czlon wejsciowy ukladu regulacyjnego. Zasilacz 15 jest stabilizowany jo¬ nowo stabilizatorami L8 i L9 i daje napiecie stale 250 V, przy czym oprócz stalego napiecia anodo¬ wego zastosowano prostowanie i filtracje napie¬ cia zarzenia dla lampy Lx co pozwala na znacz¬ ne zmniejszenie sygnalu zaklócajacego na wejsciu do wzmacniacza 10.Pokazany na fig. 4 i fig. 5 przyklad wykona¬ nia nadajnika 1 miernika przeplywu cieczy wed¬ lug wynalazku zawiera elementy objasnione po¬ wyzej przy omawianiu fig. 1. W korpusie 3 na¬ dajnika 1 sa umieszczone wewnatrz przelotu kie¬ rownice 16 swymi trzema zebrami 17 opierajace sie o korpus 3 i ustalone za pomoca koncówek 18.W wydrazeniach kierownic 16 mieszcza sie lozys¬ ka slizgowe 19 oraz lozyska oporowe 20 dla czo¬ pów 21 wirnika 2. Lozyska 19 i 20 sa wykonane najlepiej ze sztucznych zywic, zwlaszcza zas z organicznego zwiazku fluoru (politetrafluoroety- lenu) znanego pod nazwa teflon lub podobnych zwiazków fluoru, co zapewnia jednostajna war¬ tosc wspólczynnika tarcia, a przez to znaczne zmniejszenie bledu instrumentalnego calego mier¬ nika przeplywu cieczy wedlug wynalazku. PL