Opublikowano: ^q yi.1965 49478 KI. 48-k, 2f MKP UKD G 01 m '$Ff&£ Twórca wynalazku i TomaszPiech, Nowy Sacz (Polska) wlasciciel patentu: U31 B L! O T £ K A* Urzadzenie do badania ukladów hamulcowych w pojazdach mechanicznych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie prze¬ znaczone do pomiaru ukladów hamulcowych w po¬ jazdach mechanicznych, na przyklad samochodach lub motocyklach.Urzadzenie dokonuje pomiaru sily hamujacej, powstajacej na obwodzie kól badanego pojazdu po uruchomieniu ukladu hamulcowego. Sklada sie ono z jednej lub dwu par walców, ukladu nape¬ dzajacego walec, ramy, na której zamocowane sa wszystkie elementy urzadzenia, czujnika pomia¬ rowego oraz wskaznika lub zespolu wskazników wraz z ukladem regulacyjnym.Badanym pojazdem najezdza sie na walce urza¬ dzenia, nastepnie uruchamia sie zespól napedowy, który za posrednictwem walców napedza kolo (lub kola) badanego pojazdu. Naciskajac (pedal hamul¬ ca, wytwarza sie moment hamujacy i na obwodzie kól pojawia sie stycznie do powierzchni walców sila hamujaca, której wartosc jest wielkoscia mie¬ rzona. Wielkosc tej sily wplywa na zachowanie sie pojazdu w trakcie hamowania. Wedlug obo¬ wiazujacych przepisów poszczególne typy pojaz¬ dów musza posiadac uklady hamulcowe w takim stanie, aby zapewnic okreslona przepisami droge hamowania. Droga ta jest zalezna od wielkosci sily hamujacej. Mogac zatem zmierzyc te sile, mozna okreslic droge hamowania.Obecnie stosowane urzadzenia do badania ha¬ mulców samochodów sa zbudowane jako urzadze¬ nia najazdowe, to znaczy pojazd najezdzajac na 15 25 30 cztery ruchome plyty z odpowiednia predkoscia, hamuje na nich. Plyty przemieszczajac sie wraz z pojazdem uruchamiaja hydrauliczny system pomia¬ rowy, dajacy pewien obraz wielkosci sil hamuja¬ cych wystepujacych na obwodach poszczególnych kól.Odmiana znanych urzadzen sa urzadzenia bez¬ wladnosciowe, gdzie pojazd umieszczony na rol¬ kach urzadzenia ma napedzane kola przy pomocy odpowiedniego ukladu napedowego o duzym mo¬ mencie zamachowym. Pomiaru dokonuje sie po rozpedzeniu kól do szybkosci odpowiadajacej 30 km/godz i wyhamowaniu ich. Mierzac czas hamo¬ wania, wylicza sie droge hamowania i sile ha¬ mujaca.Znane sa równiez urzadzenia rolkowe do bez¬ posredniego pomiaru sily hamujacej przy tym kola pojazdu napedzane sa przy pomocy rolek porusza¬ nych przy pomocy dwu silników elektrycznych.Obudowy przekladni polaczone sa systemem dzwigni z dynamometrami sprezynowymi lub pom¬ pami olejowymi, a te przy pomocy przewodów cis¬ nieniowych lacza sie z manometrami wyskalowa- nymi w kilogramach sily hamujacej.Wyzej opisane urzadzenia posiadaja szereg wad, z których najwazniejsza jest mala ddkladnosc wskazan. Bledy pomiarowe wynosza okolo 15 do 40%. Druga powazna wada szczególnie urzadzenia rolkowego jest brak mozliwosci zmiany zakresu pomiarowego. Planetarna skrzynia biegów wskutek 4947849478 3 4 niewywazenia dynamicznego wpada w drgania, przez co drgaja wskazówki manometrów, dodatko¬ wo utrudniajac poslugiwanie sie urzadzeniem.Nie produkuje sie dotychczas urzadzen do ba¬ dania hamulców pojazdów jednosladowych i sa¬ mochodów ciezarowych oraz autobusów.Istota wynalazku polega na tym, ze elementem sprzegajacym uklad napedowy z rolkami urzadze¬ nia jest czujnik magnetoelastyczny specjalnej kon¬ strukcji, przenoszacy calkowity moment napedo¬ wy od silnika do kól badanego pojazdu umiesz¬ czonego na rolkach, umozliwiajacy pomiar sily ha¬ mujacej wystepujacej podczas hamowania kól po¬ jazdu z duza dokladnoscia, co pozwala na wyeli¬ minowanie z pomiaru bledów pochodzacych od oporów mechanicznych ukladu napedowego i lozy¬ skowania. Przez zastosowanie tego czujnika mozna uzyskac latwa zmiane zakresów pomiarowych, co umozliwia dokladny pomiar oporów toczenia kól badanego pojazdu i wykazanie nieprawidlowosci dzialania ukladu hamulcowego, jak na przyklad doleganie szczek hamulcowych lub owalizacji beb¬ nów.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocznione na zalaczonych rysunkach, na których fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia do badania moto¬ cykli, fig. 2 — widok z przodu i pólprzekrój czuj¬ nika magnetoelastycznego, fig. 3 — rzut boczny i pólprzekrój czujnika, fig. 4 — schemat urzadze¬ nia do 'badania samochodów, a fig. 5 — schemat ideowy elektrycznego ukladu pomiarowego.Urzadzenie do badania hamulców pojazdów je¬ dnosladowych (fig. 1) sklada sie z jednej pary wal¬ ców 1 o powierzchni zapewniajacej duza przyczep¬ nosc kola, ulozyskowanych w ramie urzadzenia, czujnika magnetoelastycznego 2, stanowiacego ele¬ ment sprzegajacy umieszczony miedzy napedzany¬ mi walcami, a skrzynka przekladniowa 3 (o prze¬ lozeniu okolo i = 100) oraz silnika elektrycznego 4.Wymiary A i B sa uzaleznione od wielkosci kól badanego pojazdu.Czujnik magnetoelastyczny (fig. 2 i 3) sklada sie z rdzenia stalowego 6 wykonanego w postaci tulei z dwoma bocznymi kolnierzami. W srodkowej czes¬ ci tulei znajduje sie podtoczenie majace na celu miejscowe spietrzenie naprezen w stalowym rdze¬ niu. Po obu stronach podtoczenia znajduje sie pa¬ rzysta ilosc otworów, w których nawiniete sa cew¬ ki 9 uzwojenia pomiarowego. Na tym rdzeniu jest nawiniete uzwojenie magnesujace 7. Na obwodzie tulei 6 sa nalozone cztery pierscienie kontaktowe 8 oddzielone od siebie przekladkami izolacyjnymi 10.Konce uzwojenia magnesujacego i pomiarowego dolaczone sa od wewnatrz do pierscieni kontakto¬ wych 8.Pojazd mechaniczny ustawia sie kolami na rol¬ kach urzadzenia i po zalaczeniu napedu urucha¬ mia sie badany uklad hamulcowy. Wskutek wy¬ stapienia na obwodzie kól sily hamujacej, rolki urzadzenia sa hamowane, Moment hamujacy rolki i moment napedowy silnika z przekladnia powo¬ duja powstanie momentu skrecajacego czujnik ma¬ gnetoelastyczny. Powstajace wewnatrz stalowego rdzenia czujnika naprezenia powoduja zmiane sprzezenia magnetycznego miedzy uzwojeniem magnesujacym i pomiarowym. W uzwojeniu po¬ miarowym indukuje sie sila elektromotoryczna proporcjonalna do naprezen wywolanych momen¬ tem skrecajacym wewnatrz rdzenia. Napiecie wy- indukowane w uzwojeniu pomiarowym jest mie- 5 rzone przyrzadem wyskalowanym wprost w kilo¬ gramach sily hamujacej.Urzadzenie do badania hamulców samochodo¬ wych (fig. 4) rózni sie tym, ze sklada sie z dwu czesci stanowiacych jakby lustrzane odbicie. Wal¬ ce urzadzenia 1 ulozyskowane w ramie napedzane sa poprzez czujnik magnetoelastyczny 2 za pomo¬ ca silnika elektrycznego 4, i przekladni 3 o prze¬ lozeniu wynoszacym okolo i = 50.Urzadzenie mozna wbudowac w kanal rewizyj¬ ny, umozliwiajac tym naprawe lub regulacje ukla¬ du hamulcowego bez potrzeby zjezdzania z rolek.Uklad pomiarowy pokazany przykladowo na rys. (fig. 5) sklada sie z transformatora zasilajace¬ go 12, prostownika 20, filtra wygladzajacego 13, ukladu korekcyjnego 14, regulatora pradu magne¬ sujacego 18 czujnika magnetoelastycznego 2, trans¬ formatora dopasowujacego 19, prostownika 15, mi- kroamperomierza magnetoelektrycznego 16, wyska- lowanego w kilogramach sily hamujacej, regulato¬ ra czulosci 11 oraz zestawu oporników z przelacz¬ nikiem zakresów pomiarowych 17.Zastosowanie urzadzenia wedlug wynalazku umozliwia: dokladny pomiar oporów toczenia kól jezdnych pojazdu, wykrycie wad lozyskowania kól, owalizacje bebnów hamulcowych, pomiar sily ha¬ mujacej na poszczególnych kolach z duza doklad¬ noscia dochodzaca do 2,5%, oraz zapewnia mozli¬ wosc regulacji i naprawe hamulców bez potrzeby zjezdzania ze stanowiska, a nadto daje moznosc uzyskania pomiaru jako wykresu na tasmie papie¬ rowej, co moze oddac powazne uslugi przy atesto¬ waniu badanych pojazdów.Zastosowanie do pomiaru sily hamujacej czuj¬ nika wedlug wynalazku umozliwia pewna dowol¬ nosc w konstrukcji calego urzadzenia, tak pod wzgledem wykonania mechanicznego, jak równiez ze wzgledu na zastosowanie, w zaleznosci od wy¬ magan uzytkownika. PL