Opublikowano: 16. III. 1965 i 49390 KI. 21c, 24/01 MPK H UKD 5k Twórca wynalazku: inz. Nenad Marinovic Wlasciciel patentu: „Rade Koncar" poduzece za izradu elektricne opre- me projektiranje i montazu postrojenja, ^rzeb (Jugoslawia) Obudowa w wykonaniu okapturzonym, odpornym na cisnienie, chroniaca urzadzenia elektryczne przed wybuchem gazów Obudowa w wykonaniu okapturzonym, odpor¬ nym na cisnienie, dla elektrycznych urzadzen pra¬ cujacych w pomieszczeniach niebezpiecznych ze wzgledu na mozliwosc wybuchu gazów, musi byc tak skonstruowana, aby wytrzymywala cisnienie powstale podczas wewnetrznej eksplozji i zapo¬ biegala przed przedostaniem sie plomieni na zewnatrz. Osiaga sie to przez zastosowanie obu¬ dowy, pokrywy oraz elementów wiazacych z tak wytrzymalych mechanicznie materialów, ze pod¬ czas wewnetrznej eksplozji nie deformuja sie one, przy czym przede wszystkim nie moze ulec de¬ formacji szczelina pomiedzy obudowa i pokrywa.Uwarunkowane to jest mocna konstrukcja obu¬ dowy i w zwiazku z tym duzym nakladem ma¬ terialowym oraz' duza dokladnoscia wykonania szczeliny.Celem niniejszego wynalazku jest stworzenie obudowy okapturzonej w wykonaniu odpornym na cisnienie, która odznacza sie malym nakladem materialowym i prosta obróbka, oraz gwarantuje pelne wymagania stawiane tego rodzaju obudo¬ wom.Jak wiadomo okragla lub cylindryczna obudowa z wypuklymi zamknieciami jest najbardziej wy¬ trzymala pod wzgledem wewnetrznych naprezen cisnieniowych. W znanych tego rodzaju wykona¬ niach jednak pokrywa usytuowana jest na zew¬ netrznej stronie obudowy i otwiera sie takze na zewnatrz.Obudowa niniejszego wynalazku, zawiera cylin¬ dryczna budowe z wypuklymi denkami. Na cylin¬ drycznej czesci obudowy przewidziany jest otwór, który zamykany jest drzwiczkami znajdujacymi sie wewnatrz tej obudowy, wykonanymi w ksztal¬ cie wycinka cylindrycznego.Drzwiczki te przesuwa sie w prowadzeniach pierscieniowych, umocowanych wewnatrz obudo¬ wy.Przy zamknietych drzwiczkach jedno obrzeze drzwiczek znajduje sie pomiedzy obudowa i na- stawczym urzadzeniem mocujacym, najkorzystniej skladajacym sie z co najmniej dwóch rolek umieszczonych na osi ulozyskowanej w mimosro- dowych lozyskach, podczas gdy drugie obrzeze drzwiczek dociskane jest do obudowy przez co najmniej dwa elementy mimosrodowe umocowane do obrotowej osi.. W zamknietym polozeniu drzwiczek obudowy mozna je ryglowac przez zewnetrzny nastawczy czlon, na przyklad srube ustalajaca.Za pomoca tych srodków osiaga sie to, ze w przeciwienstwie do znanych dotychczas wy¬ konan podczas wybuchu wewnetrznego gazu, drzwiczki sa mocno dociskane do obudowy i dzie¬ ki temu zapobiega sie przed przedostaniem sie plomieni do otoczenia.Drzwiczki sa celowo zaopatrzone w wygiete na zewnatrz obrzeze, tworzace wraz z obudowa szcze- 30 line odporna na wewnetrzny wybuch gazu. 10 15 20 25 493^0w 49390 4 Zgodnie z wynalazkiem obrzeza te nalezy za¬ projektowac tak aby podczas cisnienia wybuchu gazów bardzo szczelnie byly przycisniete do obu¬ dowy lub ramki wzmacniajacej otwór, umieszczo¬ ny wewnatrz obudowy.Takze powierzchnia- drzwiczek wygieta do wew¬ natrz i znajdujaca sie pomiedzy obrzezami jak równiez cylindryczna obudowa podczas cisnienia wybuchu gazu, ulega elastycznej deformacji.Jest równiez mozliwe, ze podczas wewnetrznej eksplozji cala obudowa ulegnie elastycznej defor¬ macji, w przeciwienstwie do dotychczas znanych rozwiazan, przy czym mozliwosc przedostania sie plomienia na zewnatrz, pomimo to zmniejsza sie.W celu ryglowania drzwiczek w polozeniu zamk¬ nietym przewidziany jest element ryglujacy, na przyklad zab, który wraz z elementem zapadko¬ wym, na przyklad zapadka, wspólpracuje z osia wyprowadzona na zewnatrz obudowy.Na wewnetrznej stronie drzwiczek przewidziany jest segment blokujacy, który przy otwartych drzwiczkach wspólpracuje wraz z elementem blo¬ kujacym i uniemozliwia przestawienie polozenia osi.Os elementu blokujacego jest ryglowana wraz 2 dzwignia zalaczajaca wymaganego odlacznika na przyklad przy pomocy sruby ustalajacej.Podczas zaryglowania dzwigni zalaczajacej od¬ lacznika zwalnia sie os elementu blokujacego i wtedy dopiero mozna otworzyc dzwiczki. Przy zupelnym zamknieciu drzwiczek i zaryglowaniu osi elementu blokujacego — odryglowuje sie dzwignia zalaczajaca i dopiero wtedy mozna do¬ konac zalaczenia odlacznika.Przyklad wykonania okapturzonej obu,dowy, od¬ pornej na cisnienie wedlug wynalazku, opisany bedzie blizej na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia podluzny przekrój obudowy fig. 2 — obudowe z zamknietymi drzwiczkami w przekroju poprzecznym linia II — II z fig. 1, fig. 3 — obudowe z otwartymi drzwiczkami w przekroju poprzecznym linia II — II z fig. 1, fig. 4 — czesc przekroju poprzecznego linia IV — IV z fig. 1, bez elementów zamykajacych, fig. 5 — czesc obudowy i drzwi wzajemnie przesunietych, wraz z elementami zamykajacymi w widoku pers¬ pektywicznym, fig. 6, 7 — szczegól zamka z fig. 5 w widoku (w znacznym powiekszeniu), fig. 8 — czesc obudowy i druga strone drzwi wzajemnie przesunietych wraz z elementami zamykajacymi, w widoku perspektywicznym, fig. 9 — element obudowy czesciowo w widoku i czesciowo w prze¬ kroju linia IX — IX z fig. 11, fig. 10 — uklad ryglowania przycisku wylacznika w przekroju li¬ nia X — X z fig. 9, oraz fig. 11 — uklad ryglo¬ wania przycisku wylacznika w widoku z przodu.Na fig. 1 przedstawiona jest odporna na cisnie¬ nie okapturzona obudowa 1 w formie cylindra, która polaczona jest zaciskowo z górna czescia 2 przeznaczona do umocowania na niej nieuwidocz- nionej na rysunku górnej skrzynki polaczeniowej.Dól cylindrycznej czesci 1 obudowy zamkniety jest dnem 3l do którego przykreca sie dolna skrzynke polaczeniowa. Cylindryczna czesc 1 za¬ wiera kwadratowy otwór 4 (fig. 4), który zamy¬ kany jest wewnetrznymi drzwiczkami 5 w formie czesci cylindra (fig. 2).Drzwiczki te przesuwaja sie wewnatrz cylin- 5 drycznej czesci 1 wzdluz jej powierzchni az do calkowitego odsloniecia otworu 4 (fig. 3).Ponadto drzwiczki 5 slizgaja sie w prowadni¬ cy 6, przewidzianej w dolnej czesci cylindrycz¬ nej 1. Drzwiczki 5 wygiete sa w czesci srodkowej do wewnatrz przez, co tworza sie obustronne bocz¬ ne obrzeza T i 7" jak równiez górne i dolne obrzeza 8', i 8" (fig. 1 i 4).Obustronne obrzeza T', 7" drzwiczek 5 prowa¬ dzone sa w pierscieniach prowadzacych 9 cylin¬ drycznej czesci obudowy \ która jest wzmoc¬ niona katownikiem i0 umocowanym obok otwo¬ ru 4 (fig. 5 i 8).Cylindryczna czesc 1 obudowy na wewnetrznej stronie w poblizu otworu 4 zawiera rame utwo¬ rzona z dwóch poobwodowych pierscieni prowa¬ dzacych 9 i z dwóch podluznych plaskowników 9'.Na zewnetrznej stronie czesci cylindrycznej 1 w poblizu otworu 4 umocowane sa dwa usztyw¬ niajace pierscienie 10 z katownika.Drzwiczki 5| w polozeniu zamykajacym otwór 4 (fig. 5) z jednej strony dociskane sa mocno obrze¬ zem 7' do plaskowników 9' za pomoca rolek 11 umieszczonych na osi 13 ulozyskowanej w mimo- srodowych lozyskach 1.2. Przez pokrecenie lozys¬ ka 12 czworokatna koncówka 14 zgodnie z fig. 6 i 7 nastawiane sa przy montazu odleglosci rolek 11 od wewnetrznej strony plaskownika 9' w taki sposób, ze drzwi 5 w zamknietym polozeniu do¬ ciskane sa mocno przez rolki 11 do obudowy 1 i dzieki temu uzyskuje sie prawidlowe uszczelnie¬ nie drzwi w stosunku do obudowy.Drugostronne obrzeze lj" (fig. 8) dociskane jest do drugiego plaskownika 9' obudowy 1 przez dwa elementy mimosrodowe 1,6 umocowane na osi czworokatnej 15,. Wskutek cylindrycznej budowy takze obrzeza 8' 8" drzwiczek 5 dociskane sa do pierscieni prowadzacych 9. Oprócz elementów mi- mosrodowych 7j6 umocowane sa równiez na czwo¬ rokatnej osi 15 dwie zapadki 17, które sa wspól¬ nie obracane trójkatnym wystepem 15', znajdu¬ jacym sie na koncu osi 15 ulozyskowanej w wzmacniajacym elemencie 2' czesci obudowy 2 (fig. 9, 10). Kat obrotu osi H5 ograniczony jest zderzakiem lj8 opierajacym sie o element wzmac¬ niajacy 2' obudowy 1.W przypadku kiedy otwór 4 obudowy 1 zam¬ kniety jest drzwiczkami 5, znajdujacy sie na nich zab 19 uchwycony jest zapadka 17 (patrz fig. 2 i 8), przy czym drzwiczki z jego obrzezami 7', 7", 8', 8" dociskane sa z jednej strony elementami zapadkowymi 18 z drugiej zas rolkami 11 do pierscieni prowadzacych 9 i plaskowników 9' (fig. 5 i 8).Drzwiczki 5 w zamknietym polozeniu ryglowa¬ ne sa oprócz tego jeszcze w taki sposób, ze os 15 elementu mimosrodowego 16 unieruchomiona jest przed obrotem sruba ustalajaca 20 (fig. 10).Dla otwarcia drzwiczek 5 nalezy ta srube usta¬ lajaca 20 czesciowo odkrecic, co jednak jest tylko 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6049390 5 6 wtedy mozliwe, gdy dzwignia zalaczajaca 21 nie- uwidocznionego na rysunku odlacznika znajdzie sie w jego otwartym polozeniu. Dzwignia zalaczaja¬ ca 21 zawiera wybranie Z2 (fig. 11), które tylko w jednym polozeniu tej dzwigni udostepnia moz¬ liwosc odkrecenia sruby ustalajacej 2p, to jest w polozeniu odpowiadajacemu otwartemu stanowi odlacznika.Przez odkrecenie czesciowe sruby ustalajacej 20 dzwignia zalaczajaca 21 bedzie w taki sposób ry¬ glowana, ze przy otworafelT' lub niecalkowicie zamknietych drzwiczkach 5 uniemozliwia zalacza¬ nie odlacznika. Drzwiczki 5 mozna tylko wtedy recznie przesuwac, kiedy os 15 z zapadka 17 zaj¬ ma polozenie zilustrowane na fig. 3.Przy otwartych drzwiczkach 5 os 15 jest zablo¬ kowana w tym polozeniu zapadka 17 lezaca na wysokosci segmentu blokujacego 23, umocowane¬ go na górnym obrzezu 8', (fig. 3 i 8). W przedlu¬ zeniu tego elementu blokujacego 2$ umocowany jest wspomniany zab 19.Przy zamykaniu przesuwa sie recznie drzwicz¬ ki 5 w takie polozenie, ze zab 19, znajdujacy sie nieco dalej niz segment blokujacy 23 oprze sie na wycieciu zapadki 17. Drzwiczki wtedy beda calkowicie zamkniete i os 15 trójkatnym wyste¬ pem 15' przekreca sie w polozenie wedlug fig. 2.Po tym os 15 rygluje sie sruba ustalajaca 20, a jednoczesnie odryglowuje sie dzwignie zalacza¬ jaca 21 i umozliwia zalaczenie odlacznika (fig. 10 i 11).Sruba ustalajaca 20 jest tak uksztaltowana, ze albo odryglowuje dzwignie zalaczajaca 21 albo os 15* Jak to na wstepie wspomniano, mozna opisy¬ wana obudowe tak wzmocnic, ze powstale w chwi¬ li wybuchu naprezenia materialów nie spowoduja ich plastycznej deformacji, a jedynie tylko nie wzmacniane krawedzie 7', 7", 8', 8" nie utrzymuja cisnienia wybuchu, ale wskutek elastycznej defor¬ macji mocno zacisna sie na obudowie. PL