Przedmiotem niniejszego wynalazku jest hy¬ drauliczne urzadzenie do sterowania zespolem dwóch ciagników, polaczonych w uklad posobny, umozliwiajace w porównaniu do urzadzenia me¬ chanicznego omówionego w patencie glównym, uzyskanie znacznego zmniejszenia sily niezbednej do uzyskania skretu, a ponadto wyeliminowanie dodatkowej dzwigni kierowniczej, umieszczonej pod belka zaczepowa pierwszego ciagnika.Znane sa hydrauliczne urzadzenia wspomagajace do ukladów kierowniczych pojazdów mechanicz¬ nych "zlozone z rozdzielacza hydraulicznego, które- 10 20 25 30 2 go suwak jest polaczony z wasem kierowniczym kola, a obudowa z drazkiem kierownicy. Obrót kierownicy i przesuniecie jej drazka kierownicze¬ go powoduje w tych urzadzeniach przesuniecie obudowy rozdzielacza, doprowadzenie cieczy hy¬ draulicznej do cylindra wspomagajacego i odpo¬ wiedni skret kól, pr|zy czym po zatrzymaniu ruchu kierownicy dalszy skret kola powoduje przesu¬ niecie polaczonego z jego wasem kierowniczym — suwaka rozdzielacza w polozenie neutralne, wobec czego doplyw oleju do cylindra wspomagajacego ustaje i kola pozostaja w ich skreconym polozeniu.Urzadzenia te nie moga byc jednak zastosowane do zespolu ciagników polaczonych w uklad posob¬ ny, poniewaz odjete sa w tym przypadku przednie kola skretne, wobec czego skret zespolu moze na¬ stapic tylko przez wzajemny obrót osi napedowych ciagników.Zadanie skretu ukladu posobnego rozwiazuje hy¬ drauliczne urzadzenie wedlug wynalazku zaopa¬ trzone w rozdzielacz, którego suwak jest polaczo¬ ny z ramieniem mechanizmu kierowniczego, a obu¬ dowa — z belka zaczepowa pierwszego ciagnika.Wykorzystuje sie w ten sposób znana zasade wzglednego przesuniecia obudowy i suwaka do ustawienia rozdzielacza* w polozenie neutralne po zatrzymaniu ruchu kierownicy. Mozliwosc równo¬ czesnego skretu obydwu ciagników w kierunku zgodnym z kierunkiem obrotu kierownicy, uzysku¬ je sie natomiast dzieki zastosowaniu ukladu dzwig- 4929049290 3 4 niowego laczacego obudowe rozdzielacza z belka zaczepowa ciagnika.Urzadzenie wedlug wynalazku przewiduje po¬ nadto wykorzystanie do zasilania ukladu hydrau¬ licznego zbiornika i pompy olejowej podnosnika hydraulicznego pierwszego ciagnika, które nie sa wykorzystywane przy pracy ciagników polaczo¬ nych w uklad posobny.Na rysunku fig. 1 przedstawia schemat hydrau¬ licznego urzadzenia do sterowania ukladem posob- nym ciagników wedlug wynalazku, fig. 2 — roz¬ dzielacz urzadzenia w polozeniu skretu w lewo, fig. 3 — ten sam rozdzielacz w polozeniu skretu w prawo, fig. 4 — zespól ciagników polaczonych w uklad posobny z hydraulicznym urzadzeniem sterujacym wedlug wynalazku — w widoku z boku, a fig. 5 — ten sam zespól w widoku z góry.Hydrauliczne urzadzenie sterujace ukladem po- sobnym ciagników sklada sie z nastepujacych za¬ sadniczych zespolów: rozdzielacza hydraulicznego, silownika obustronnego dzialania, ukladu dzwig¬ niowego, laczacego tloczysko i obudowe rozdziela¬ cza z belka zaczepowa pierwszego ciagnika I oraz z ukladu zasilania.Rozdzielacz hydrauliczny urzadzenia sklada sie z obudowy 1 w postaci cylindra polaczonego prze¬ wodami 2 i 3 z obydwoma stronami cylindra hy¬ draulicznego 4 oraz z osadzonego przesuwnie we¬ wnatrz niej suwaka 6, zaopatrzonego w dwa tloki 7a i 7b. W polozeniu srodkowym (neutralnym) roz¬ dzielacza tloki 7a i 7b otwieraja przewód doprowa¬ dzajacy 19 i odprowadzajacy 20, umozliwiajac przeplyw oleju bezposrednio z pompy 8 do zbior¬ nika 9 ukladu zasilajacego, natomiast w polozeniu przesunietym w lewo lub w prawo lacza przewód doprowadzajacy 19 jedna strona cylindra hydrau¬ licznego 4. a druga strone cylindra przez przewód odprowadzajacy 20 ze zbiornikiem 9.Suwak 6 rozdzielacza jest polaczony z ramieniem 10 kierownicy 11 tylnego ciagnika II, a jego obudo¬ wa 1 z drazkiem 17 ukladu dzwigniowego. Cylin¬ der hydrauliczny 4 jest przymocowany za pomoca przegubu 13 do korpusu tylnego ciagnika II i zao¬ patrzony w tlok 14 z tloczyskiem 15 polaczonym przegubowo z belka zaczepowa 5 urzadzenia lacza¬ cego ciagniki I i II w uklad posobny, zamocowana na podnosniku hydraulicznym ciagnika I.Uklad dzwigniowy urzadzenia sklada sie z dwu- ramiennej dzwigni 12, której os obrotu 16 jest przymocowana do korpusu tylnego ciagnika II.Jedno ramie jest polaczone przegubowo za posred¬ nictwem drazka 17 z obudowa 1 rozdzielacza, a drugie ramie za posrednictwem drazka 18 z bel¬ ka zaczepowa 5^ Jako uklad zasilajacy urzadzenia wedlug wyna¬ lazku moze byc wykorzystana pompa olejowa 8 i zbiornik 9 podnosnika hydraulicznego ciagnika I, który nie jest wykorzystahy przy pracy zespolu ciagników polaczonych w uklad posobny. Pompe 8 laczy sie z rozdzielaczem za pomoca przewodu 19, a zbiornik 9 — za pomoca przewodu 20, przy czym przewody laczy sie wzajemnie ze soba za pomoca zaworu bezpieczenstwa 21.Dzialanie hydraulicznego urzadzenia sterujacego zespolem ciagników polaczonych w uklad posobny wedlug wynalazku opisano ponizej.Obrót obslugiwanej przez kierowce kierownicy 5 11 tylnego ciagnika II w lewo, powoduje obrót ramienia kierowniczego 10 w polozenie przedsta¬ wione na fig. 2 i przesuniecie suwaka 6 w poloze¬ nie, w którym komora rozdzielacza laczy przewód zasilajacy 19 z przewodem 2 doprowadzajacym olej do lewej strony cylindra hydraulicznego 4.Wskutek tego nastepuje przesuniecie tloka 14 i tloczyska 15 w kierunku na prawo (fig. 1) i obrót belki zaczepowej 5 i skret zespolu ciagników po¬ laczonych w uklad posobny — w lewo. Po zatrzy¬ maniu ruchu kierownicy w jej skreconym polo¬ zeniu dalszy niewielki obrót belki zaczepowej 5 w lewo, powoduje odpowiedni obrót dzwigni 16 (na fig. 1) obrót w kienunku ruchu wskazówek ze¬ gara) i przesuniecie w polaczonej z nia za posred- _nir±wem drazka 17 obudowy rozdzielacza na lewo, do polozenia neutralnego przedstawionego na fig. 1.W tym polozeniu olej przeplywa bezposrednio z przewodu zasilajacego 19 przez komore, rozdzie¬ lacza do przewodu odbiorczego 20 i zbiornika 9, wskutek tego dalszy skret belki zaczepowej i oby¬ dwu ciagników zostaje zatrzymany.Obrót kierownicy 11 tylnego ciagnika II w pra¬ wo, powoduje obrót jej ramienia 10 w polozenie przedstawione na fig. 3 i przesuniecie suwaka 6 w polozenie, w którym przewód zasilajacy 19 jest polaczony przez komore rozdzielacza i przewód 3 z prawa strona cylindra hydraulicznego 4, a prze¬ wód odprowadzajacy 20 z jego lewa strona. Wsku¬ tek tego, tlok 14 z tloczyskiem 15 przesuwa sie w lewo, powodujac obrót belki zaczepowej 5 i skret ukladu ciagników — w prawo. Po zatrzy¬ maniu ruchu kierownicy 11, dalszy niewielki obrót belki zaczepowej powoduje w sposób poprzednio opisany ustawienie rozdzielacza w polozenie neu¬ tralne. PL