Opublikowano: 1 0 KHIET1365 49109 KI. ^^3«irW70r' MKP ^ ~ UKD Twórca wynalazku: mgr inz. RomanBiedacha ! Wlasciciel patentu: Fabryka Maszyn Odlewniczych, Kraków (Polska) anlowego nl Ludowe} Mechanizm do wymuszania drgan urzadzen wstrzasowych typu lekkiego Przedmiotem wynalazku jest mechanizm do wy¬ muszania drgan urzadzen wstrzasowych typu lek¬ kiego z samoczynnym wywazaniem w zadanym za¬ kresie czestotliwosci w zastosowaniu do róznych lekkich urzadzen wstrzasowych, a w szczególnosci do krat, przesiewaczy, sit i podajników. Dotych¬ czas uzywane urzadzenia wstrzasowe wyposazone sa w wirujaca niewywazona mase umieszczona na wale napedowym, który jest ulozyskowany w korpusie stolu maszyny i napedzany przez silnik.Wada tego rozwiazania jest przechodzenie z nie¬ wywazona masa przez zakres drgan rezonanso¬ wych przy rozruchu i zatrzymywaniu urzadzenia, co powoduje gwaltowny wzrost amplitudy drgan oraz sil bezwladnosci obciazajacych nadmiernie elementy konstrukcyjne urzadzenia wstrzasowego.W zwiazku z tym koniecznym jest zwiekszenie wymiarów czesci co z kolei powoduje powieksze¬ nie wagi urzadzenia, a w szczególnosci zwiekszenie gabarytu (masy) fundamentu urzadzenia.Ponadto urzadzenia wstrzasowe wyposazone w dotychczas stosowany mechanizm * wymuszajacy drgania pracuja bardzo glosno przy przechodzeniu przez zakres rezonansu. Zywotnosc tego typu urza¬ dzen jest równiez odpowiednio krótsza.Dalsza wada dotychczasowych urzadzen wstrza¬ sowych jest koniecznosc stosowania tlumików drgan pracujacych na zasadzie tarcia, pochlania¬ jacych okolo 20% mocy uzytkowej silnika napedo- 10 15 20 25 30 wego. Zadaniem tlumików jest zabezpieczenie urza¬ dzenia przed gwaltownym wzrostem amplitudy drgan podczas przechodzenia przez zakres czestotli¬ wosci rezonansowej. Na skutek intensywnego tar¬ cia zywotnosc tlumików jest stosunkowo krótka.Ponadto w dotychczasowych konstrukcjach krat wstrzasowych stosuje sie róznego rodzaju zderza¬ ki, których zadaniem jest ograniczyc szkodliwie duza amplitude drgan podczas przechodzenia przez zakres czestotliwosci rezonansowych.Wymiary stosowanych zderzaków sa dosc znacz¬ ne z uwagi na przejmowanie duzych obciazen.W celu usuniecia wymienionych niedogodnosci, ko¬ niecznym bylo opracowanie mechanizmu do wy¬ muszania drgan z samoczynnym wywazaniem w za¬ kresie zadanych czestotliwosci od zera* do drgan ponad rezonansowych przy rozruchu i od drgan ponad rezonansowych do zera przy wylaczaniu sil¬ nika napedowego. Zadanie to zostalo rozwiazane dzieki wykorzystaniu zjawiska zmiany sily odsrod¬ kowej w funkcji obrotów.Mechanizm do wymuszania drgan wyposazony jest w dwie masy równej wielkosci, znajdujace sie naprzeciw siebie, a obracajace sie równoczesnie z walem napedowym. Jedna masa osadzona mimo- srodowo na wale nie zmienia swojego polozenia wzgledem niego, druga natomiast moze sie od wa¬ lu oddalac. Jezeli odleglosc srodków ciezkosci tych mas od osi obrotów jest równa wówczas uklad jest wywazony. W przypadku zmiany odleglosci jednej 49109491 3 masy (podczas obrotów) uklad staje sie niewywa- zony i powstaja drgania potrzebne do pracy urza¬ dzenia wyposazonego w ten mechanizm. Cecha zna¬ mienna mechanizmu do wymuszania drgan z sa¬ moczynnym wywazaniem jest zlikwidowanie sily 5 wymuszajacej w zakresie drgan rezonansowych.Urzadzenia wyposazone w mechanizm wedlug wynalazku nie podlegaja dzialaniom szkodliwie duzych sil bezwladnosci, co nie powoduje koniecz¬ nosci zwiekszania wymiarów poszczególnych ele- 10 mentów i wagi urzadzenia, a w szczególnosci sto¬ sowania wzmocnionych fundamentów. Ponadto w urzadzeniach wyposazonych w tego rodzaju me¬ chanizm nie zachodzi potrzeba stosowania dodatko¬ wych tlumików drgan jak równiez róznego rodzaju 15 zderzaków ograniczajacych nadmierny wzrost am¬ plitudy drgan i sil bezwladnosci podczas przecho¬ dzenia przez zakres czestotliwosci rezonansowych.Wyeliminowanie tlumików drgan powoduje ko¬ rzystne zmniejszenie mocy silnika napedowego 2e 0 okolo 20% w stosunku do poprzednich rozwiazan.Ponadto urzadzenia wyposazone w mechanizm wedlug wynalazku pracuja bez nadmiernego hala¬ su podczas rozruchu i wylaczaniu napedu. Wyeli¬ minowanie duzych sil przedluza znacznie okres 25 eksploatacji urzadzen wstrzasowych. Dalsze cechy znamienne mechanizmu wynikaja z jego opisu.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest na ry¬ sunku na którym fig. 1 przedstawia widok podluz¬ ny mechanizmu, fig. 2 — przekrój poprzeczny. Wal 30 1 posiada mase niewywazona 2 umieszczona mi- mosrodowo wzgledem jego osi obrotu.Druga masa 3 ruchoma wzgledem osi walu 1 sta¬ nowi w stanie spoczynku przeciwwage masy 2.Poniewaz masy sa równe, uklad taki jest zupelnie 35 wywazony wzgledem osi obrotów walu 1. Poloze¬ nie mas wzgledem siebie zapewniaja odpowiednio napiete wstepnie sprezyny 4, które zawsze stara- Fig.1 9 4 ja sie zepchnac mase 3 w kierunku masy 2. Z chwi- la uruchomienia walu 1 masa 3 podlega dzialaniu sily odsrodkowej, która w tym okresie nie moze przezwyciezyc napiecia wstepnego sprezyn 4 i ma-, sa 3 obraca sie z walem 1 nie zmieniajac wzgledem niego polozenia. W nastepnej fazie wraz ze wzro¬ stem obrotów nastepuje przezwyciezenie sily spre¬ zystosci sprezyn 4 przez sile odsrodkowa masy 3, która napinajac sprezyny oddala sie od osi obrotu, az do skrajnego ipolozenia okreslonego podkladka¬ mi 5 i nakretkami 6.Taki uklad mas 2 i 3 jest ukladem maksymalnie niewywazonym wzgledem osi obrotów walu 1 i stwarza optymalne warunki pracy urzadzenia wstrzasowego wyposazonego w mechanizm wedlug wynalazku. Sprezyny 4 sa tak dobrane i wyregu¬ lowane, ze pojawienie sie drgan jest mozliwe w najkorzystniejszym momencie tj. po przekroczeniu zakresu czestotliwosci rezonansowych charaktery¬ stycznych dla danego urzadzenia. Po zakonczeniu procesu technologicznego nastepuje wylaczenie na¬ pedu na skutek czego wal 1 traci obroty i mecha¬ nizm przechodzi poszczególne fazy w odwrotnym kierunku osiagajac pierwotny stan, zupelnego wy¬ wazenia, który nastepuje w wysoce korzystnym momencie przed osiagnieciem drgan rezonanso¬ wych. W zwiazku z czym nie powstaja duze szko¬ dliwe sily dzialajace na czesci urzadzenia i jego fundament. PL