Opublikowano: 25.11.1965 KI. 21 a2, 27/07 MKP H 02 m UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Grzegorz Wyrostkiewicz, inz. Edward Urbanczyk Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) BIBLIOTEK [Urzedu Katenrowey* Will izmHMitei IM Iskrobezpieczny aparat telefoniczny systemu centralnej baterii Przedmiotem wynalazku jest iskrobezpieczny aparat telefoniczny systemu centralnej baterii przeznaczony do stosowania w pomieszczeniach, gdzie znajduja sie gazy lub pyly wybuchowe, na przyklad w 'podziemiach kopaln.Dotychczasowe zabezpieczenia urzadzen lacznosci ograniczalo sie do zastosowania obudowy ognio- szczelnej dla aparatów zainstalowanych na dole kopalni. Wada stosowanej obudowy ogrJoszczelaej byl jej duzy koszt wykonania i ciezar, powazna zas niedogodnoscia byla niemozliwosc dokonywa¬ nia napraw aparatów w miejscu ich zabudowania na dole kopalni. Jednak pomimo to instalowanie elektrycznych obwodów aparatu telefonicznego w obudowie przeciwwybuchowej nie gwarantuje bezpieczenstwa linii laczacej aparat z centrala in¬ stalowana na powierzchni. Przewody telefoniczne nie sa dotychczas w zasadzie zabezpieczane prze- ciwwybuchowo. Opancerzenie zas kabli szczelnym stalowym pancerzem w praktyce jest stosowane bardzo rzadko, ze wzgledu na wysoki koszt takich kabli. Gdy stezenie metanu w podziemiach ko¬ paln przekraczalo 2%, ze wzgledu na brak zabez¬ pieczenia przeciwwybuchowego, wylaczano dotych¬ czas wszystkie aparaty telefoniczne znajdujace sie w strefie zagrozenia wybuchowego. W ten sposób kopalnia bedac w stanie zagrozenia metanowego nie posiadala lacznosci telefonicznej, co w za¬ sadniczym stopniu zmniejszalo bezpieczenstwo do¬ lowej zalogi. 10 15 20 25 30 Przedmiot niniejszego wynalazku usuwa do¬ tychczasowe wady niedomagania dzieki zastosowa¬ niu iskrobezpiecznych obwodów elektrycznych apa¬ ratu telefonicznego. Uklad elektryczny aparatu za¬ pewnia bezpieczenstwo przeciwwybuchowe w do¬ wolnym stezeniu metanu, bez koniecznosci stoso¬ wania niewygodnej obudowy ognioszczelnej oraz kosztownych telefonicznych kabli opancerzonych.Iskrobezpieczenstwo w aparacie i na przewodach laczacych ten aparat z centrala osiagnieto przez, okolo szesciokrotne zmniejszenie poboru pradu z centralnej baterii przez obwód rozmowny oraz przez wyeliminowanie dzwonka spolaryzowanego w obwodzie wywolawczym. Odbiornikiem sygna¬ lów wywolawczych jest wkladka magnetyczna o zrównowazonej kotwiczce, cechujaca sie duza skutecznoscia dzialania w porównaniu do dotych¬ czas stosowanych powszechnie dzwonków polary¬ zowanych i niskim poborze pradu. Indukcyjnosc uzwojenia wkladki jest 10-krotnie mniejsza od in- dukcyjnosci dzwonka polaryzowanego, co pozwo¬ lilo na osiagniecie iskrobezpiecznego obwodu wy¬ wolawczego, przy jednoczesnym zachowaniu dobrej glosnosci odbieranych sygnalów wywolawczych.Zastapienie mikrofonu weglowego przez przetwor¬ nik elektromagnetyczny wspólpracujacy z celowo- zastosowanym wzmacniaczem tranzystorowym zmniejsza takze prad pobierany przez obwód roz¬ mowny z centralnej baterii. Dzieki kilkakrotnemu zmniejszeniu poboru pradu przez aparat, wyelimi- 4903849038 3 nowano powstanie takiego iskrzenia, które na przyklad podczas przerwania przewodów lub ich zwarcia, grozilo by wybuchem niebezpiecznych ga¬ zów.W porównaniu do aparatów telefonicznych w obudowach ognioszczelnych systemu miejscowej baterii, które sa dotychczas powszechnie stosowane w górnictwie, aparat bedacy przedmiotem wyna¬ lazku gwarantuje poza tym zwiekszona slyszalnosc odbieranych sygnalów wywolawczych nawet przy duzych poziomach halasów, oraz gwarantuje duza pewnosc pracy przez wyeliminowanie w jego obwo¬ dach dzwonka polaryzowanego ulegajacego cze¬ stym uszkodzeniom, mikrofonu weglowego oraz miejscowego zródla zasilania.Iskrobezpieczny aparat telefoniczny wedlug wy¬ nalazku jest uwidoczniony schematycznie na ry- .sunku, w wykonaniu przykladowym.Aparat sklada sie z mikrotelefonu 1 oraz obudo¬ wy 2, w której jest umieszczony jego elektryczny uklad, przy czym uklad elektryczny aparatu skla¬ da sie z obwodu wywolawczego W i obwodu roz¬ mownego R z mikrofonowym wzmacniaczem WM.Obwód wywolawczy W sklada sie z odbiornika sygnalów wywolawczych w postaci wkladki ma¬ gnetycznej Oz ze zrównowazona kotwiczka i stoz¬ kowa tuba akustyczna oraz z blokujacego konden¬ satora Cl. Obwód wywolawczy jest przelaczony do liniowych zacisków LI i L2 poprzez sprezyny prze¬ lacznika obwodów PW. Obwód rozmowny R jest zaopatrzony w indukcyjna cewke CJ, w tranzysto- rorowy wzmacniacz WM zalaczony pomiedzy mi¬ krofonem M a uzwojeniem wtórnym III indukcyj¬ nej cewki CJ, w .przetwornik elektromagnetyczny spelniajacy role mikrofonu M, oraz w równowaz¬ nik Zr wlaczony do uzwojenia wtórnego III indukcyjnej cewki CJ. Przez zastosowanie mikrofonowego tranzystorowego wzmacniacza WjM, moc elektryczna otrzymywana z mi¬ krofonu M ulega zwiekszeniu, dzieki czemu, znacz¬ nie poprawia sie poziom nadawania pomimo pobie- 15 20 25 30 35 rania bardzo malego pradu z centralnej baterii.W obwód podzielonego uzwojenia wtórnego, po¬ miedzy uzwojenia II i III cewki indukcyjnej CJ jest wlaczony kondensator C2 dzieki któremu usu¬ nieto koniecznosc zastosowania dodatkowych dla¬ wików blokujacych niskoomowe wyjscie tranzy¬ storowego wzmacniacza WM dla pradów fonicz¬ nych. Tranzystorowy wzmacniacz WM moze byc W takim ukladzie zasilany bardzo malym napie¬ ciem z linii abonenckiej przez zaciski LI i L2, po zgloszeniu sie abonenta. Dioda D wlaczona w ob¬ wodzie wzmacniacza WM zapobiega uszkodzeniu tranzystorów Tl i T2, w wypadku niewlasciwej po¬ laryzacji napiecia zasilajacego. Kondensator Cl, spelnia funkcje blokady obwodu pradu stalego za¬ silajacego tranzystorowy wzmacniacz WM. PL