PL48973B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 11.1.1965 48973 KI. 15b, 1/02 MKP B 41 c J/0* UKD -.5IBLI Ur,, .!PBlski£i'3:2:i:;5^i;;; Twórca wynalazku: dr Antoni Hartman Wlasciciel patentu: Instytut Geodezji i Kartografii, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania negatywowej warstwy rytowniczej na szklo i plastiki i Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania negatywowej warstwy rytowniczej na szklo i ma¬ terialy plastyczne, majacej zastosowanie w karto¬ grafii.Znane warstwy rytownicze wytwarzane w ostat¬ nich latach obok wielu zalet maja równiez swe ujemne cechy, a nawet powazne wady, na przy¬ klad latwo zarysowuja sie w czasie pracy przyrza¬ dami grawerskimi, a poza tym po pewnym czasie ulegaja zmianom strukturalnym i staja sie nie¬ uzyteczne.W warstwie otrzymanej sposobem wedlug wy¬ nalazku ujemne cechy znanych warstw negatywo¬ wych usunieto, a dodatnie spotegowano przez za¬ stosowanie bardzo cienkiej i twardej warstwy emulsji o prostszym skladzie i odpowiedniej twar¬ dosci.W szczególnosci zamiast znanej warstwy chlo- rowco-srebrowej lezacej bezposrednio na szkle, wy¬ magajacej do obróbki ciemni fotograficznej i przed rytowaniem pokrywanej czerwonym lakierem, w warstwie rytowniczej wedlug wynalazku zasto¬ sowano warstwe posrednia z zywicy naturalnej, która pokrywa sie emulsja swiatloczula. Uczulanie emulsji podanym ponizej roztworem odbywa sie w pomieszczeniu o przytlumionym swietle, co jest duzo wygodniejsze w obróbce.Warstwa rytownicza wytworzona sposobem we¬ dlug wynalazku ma dostateczna twardosc, nie ule¬ ga uszkodzeniom mechanicznym w czasie pracy, gwarantuje dlugotrwalosc wykonanych negatywów map w przeciwienstwie do niektórych warstw zna¬ nych, które stosunkowo latwo starzeja sie. Poza tym wyróznia sie ona duza rozdzielczoscia, wobec czego ma zastosowanie nie tylko w kartografii ale i w innych precyzyjnych pracach, na przyklad do sporzadzania siatek giloszowych przy produkcji banknotów, weksli, znaczków pocztowych i skarbo¬ wych oraz czeków.W odróznieniu od warstw dotychczas znanych, które nakladane sa albo na szklo, albo na plastik, podlozem warstwy wedlug wynalazku moze byc tak szklo jak i przezroczyste plastiki jak astralon, hostophan i inne. Grubosc warstwy wynoszaca 7—9 mikronów pozwala na wykonywanie bardzo drob¬ nych i subtelnych rysunków, do czego nie wszyst¬ kie znane warstwy nadaja sie.Negatywowa warstwe rytownicza wedlug wyna¬ lazku sporzadza sie w nastepujacy sposób: Do przygotowania 1 litra emulsji wedlug wy¬ nalazku stosuje sie: 35—50 g chlorowco pochodnej butadienu, np. duprenu, neoprenu lub chlorobuny rozpuszczonej w 500—600 ml pochodnej chloretanu, 30—45 g pochodnej winylowej rozpuszczonej 25 w 300—400 ml pochodnej chloroetanu.Te dwa roztwory miesza sie i przefiltrowuje przez wate.Osobno rozpuszcza sie 8—15 g kwasu organicz¬ nego aromatycznego zawierajacego chlorowiec, np. 30 kwasu chlorosalicylowego, lub chlorobenzoesowego, oraz 3—10 g wosku syntetycznego na przyklad MR, 10 15 20 4897348973 T, WT, L w 250—350 ml pochodnej chloroetanu, przefiltrowuje przez wate i dodaje sie do uprzed¬ nio przygotowanej mieszaniny.Nastepnie dodaje sie 250—350 g czystego tlenku cynku, oraz ewentualnie 25—35 ml 3% roztworu zielonego barwnika anilinowego rozpuszczonego w chloroetanie, a otrzymana mieszanine miele sie w mlynie kulowym. Po zmieleniu oddziela sie emulsje od kulek, przemywa mlyn i kulki nie¬ wielka iloscia pochodnej chloroetanu, a nastepnie dodaje sie go jeszcze tyle, aby ciezar wlasciwy emulsji wyniósl 1,7060 do 1,7100. Tak otrzymana emulsje przefiltrowuje sie przez kilka warstw gazy i pozostawia na kilka godzin, po czym zlewa sie 3/4 do 5/6 calej ilosci emulsji, do czystego naczynia (cylindra). Przed oblewem emulsje nalezy ponow¬ nie przefiltrowac przez wate lub bardzo miekka bibule.Przeznaczona do oblewu plyte myje sie dokladnie w cieplej wodzie z dodatkiem srodków chemicz¬ nych alkalicznych, a nastepnie kwasnych, po czym plucze sie woda zwykla, a nastepnie destylowana i pozostawia do wyschniecia.Nastepnie na tak oczyszczona szybe trzymana poziomo bez dotkniecia jej powierzchni palcami na¬ lewa sie 0,5—l°/o roztwór zywicy naturalnej lub sztucznej, rozpuszczonej w alkoholu metylowym lub etylowym. Plytke pochyla sie tak, aby roztwór zywicy równo rozlal sie po calej powierzchni, a nadmiar zlewa do butelki. Plytki pozostawia sie do wyschniecia do drugiego dnia w pomieszcze¬ niu przewiewnym, wolnym od kurzu.Nastepnie plytke umieszcza sie w wirówce i prze¬ prowadza oblew w temperaturze pokojowej przy 10 obrotach na minute. Na plyte 18X24 cm nalezy uzyc 15 ml emulsji. Po oblewie plyty tej wielkosci szybkosc obrotu wirnika wirówki nalezy zwiekszyc do 80 obr/min. Po 20—30 min plytka jest sucha i równo oblana.Uczulenie emulsji na plytce szklanej lub plasti¬ kowej odbywa sie w nastepujacy sposób: w po¬ mieszczeniu o przytlumionym swietle uczula sie emulsje pocierajac ja tamponem waty zwilzonym mieszanina 5°/o roztworu azotanu srebra w wodzie destylowanej i 2% roztworem srodka zwilzajacego zawierajacego sól sodowa aromatycznych kwasów sulfonowych. Równo zwilzona plytke plynem uczu¬ lajacym umieszcza sie w suszarce elektrycznej z wentylacja i suszy w temperaturze nie przekra¬ czajacej 30°C.Plytke uczulona umieszcza sie w kopioramie 10 15 20 25 40 45 50 prózniowej na odpowiednim negatywie iotograficz- nym i naswietla lampa lukowa.Po naswietleniu i wyjeciu z kopioramy obraz jest widoczny na warstwie. Aby go utrwalic nalezy kapac plyte 5—10 minut w 10% wodnym roztworze tiosiarczanu sodu, splukac woda i wysuszyc.Po wyschnieciu plyty, najlepiej na drugi dzien, umieszcza sie ja na stole podswietleniowym i pod¬ daje rytowaniu przy pomocy rylców, przyrzadów, krzywików itd. Emulsja schodzi z miejsc rytowa- nych jako proszek lub drobne wiórki, które nalezy zmiatac bardzo miekkim, szerokim pedzlem. Gdy obraz zostanie wyryty, pokrywa sie cala powierzch¬ nie emulsji równomiernie za pomoca tamponu na¬ syconego roztworem barwiacym, zawierajacym: 1,5—2°/o czerwonego barwnika, z grupy dwuazo- wych, rozpuszczonego w alkoholu.Po wysuszeniu, na plyte nalezy, puscic wolny strumien wody z kranu. Barwnik zmyty, z miejsc rytowanych pozostanie tylko na emulsji, na sku¬ tek czego powstanie przezroczysty obraz rytowni- czy na czerwonawym tle.W czasie pracy rytowniczej moze sie zdarzyc zadrapanie, czy nawet bledne wyrytowanie pew¬ nej czesci obrazu. Wtedy trzeba skasowac pewien fragment rysunku. Aby tego dokonac lub zaplam- kowac drobne uszkodzenia, nalezy uzyc lakieru korekcyjnego, który jest wlasciwie emulsja tylko bardziej rozcienczona. Lakier taki przed uzyciem nalezy silnie wstrzasnac, aby utworzyc równomier¬ na zawiesine emulsyjna i za pomoca pedzelka wy- plamkowac uszkodzenia czy pewien fragment ry¬ sunku. Naniesiona warstwa musi byc bardzo cienka i grubosc jej powinna sie wahac w granicach 7— 9 M-. Po wyschnieciu (12 godzin) nalezy wygrawe¬ rowac poprawki rysunkowe i pokryc je ponownie czerwonym barwnikiem. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania negatywowej warstwy rytowniczej na szklo i plastiki, znamienny tym, ze do oblewu plyty stosuje sie emulsje o skla¬ dzie 35—50 czesci wagowych chlorowcopochod¬ nej butadienu, 30—45 czesci wagowych pochod¬ nej winylowej, 8—15 czesci wagowych kwasu organicznego, aromatycznego zawierajacego chlorowiec i 3—10 czesci wagowych wosku syntetycznego.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze plyte uczula sie po oblewie i wysuszeniu. Pabianickie Zaklady Graficzne Pabianice ul. P. Skargi 40 zam. 1091 nakl. 250 egz. JEIBLm- U,-/,. -¦¦-30| PL