Opublikowano: 19.XII.1964 4881& Ibibliot KI. ^ra iW MKP UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Gabriel Groch, mgr Eugeniusz Gebsiki, mgr Zbigniew Kasztelewiez, Wladyslaw Trel- la, Seweryn Nastaly, inz. Kazimierz Binkie- wicz, mgr inz. Janusz Kirkor, mgr Jerzy Ilju- czek, Stanislaw Data Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Polowów i Uslug Rybackich „Ar¬ ka", Gdynia (Polska) Urzadzenie do odglawiania dorszy na kutrach rybackich i Przedmiotem wynalazku jest sposób odglawiania dorszy na kutrach rybackich, oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Znane sa rózne sposoby odglawiania dorszy na kutrach rybackich, przy uzyciu róznych przyrza¬ dów. Obecnie na kutrach rybackich stosuje sie przy odglawianiu dorszy reczne przyrzady, w szcze¬ gólnosci noze, siekierki i nozyce.W rybolówstwie polskim przyrzady te, mimo czynionych wielokrotnie prób oraz mimo stosowa¬ nia nacisku administracyjnego, nie znalazly zasto¬ sowania, z uwagi na latwosc skaleczenia rak, duzy wysilek fizyczny potrzebny przy czynnosci odgla¬ wiania, zwlaszcza nozem oraz duza strate surowca wskutek trudnosci dokonywania wlasciwego ciecia w morskich warunkach pracy kutra (przechyly statku).Wszystkie wymienione przyrzady nie zapewniaja wlasciwego oddzielenia czesci jadalnych od czesci niejadalnych (glowa), przy czym linia ciecia jest nierówna, a mieso, uklad kostny i skóra ryb ulega szarpaniu i miazdzeniu.Mysla przewodnia wynalazku jest zaprojektowa¬ nie prostego sposobu odglawiania dorszy przy za¬ stosowaniu sprawnego urzadzenia mechanicznego, nadajacego sie do stosowania na mniejszych stat¬ kach rybackich, zwlaszcza kutrach, przez zmecha¬ nizowanie pracochlonnych i trudnych czynnosci przy odglawianiu dorszy. 10 15 20 25 30 Wprowadzenie na skale przemyslowa sposobu wedlug wynalazku odglawiania dorszy na kutrach rybackich, wyeliminuje pracochlonne czynnosci manipulacyjno-przetwórcze na ladzie, umozliwi bezposrednia spedycje dorszy z kutrów na wagony wzglednie samochody chlodnie, a tym samym skró¬ ci droge i czas przerzutu ryb z pokladu statku — do konsumenta.Przedsiebiorstwa polowowe osiagna przez to wyzsza jakosc sprzedawanych ryb, konsumenci na¬ tomiast, nawet w najbardziej odleglych punktach kraju, beda mogli otrzymac towar swiezy pierwszo¬ rzednej jakosci.Niezaleznie od tego, urzadzenie wedlug wynalaz¬ ku dzieki nowatorskiej konstrukcji noza, przyczy¬ nia sie do uzyskania wiekszej wydajnosci z surow¬ ca niz przy odglawianiu recznym, to znaczy, ze z tej samej ilosci surowca otrzyma sie wieksza ilosc (wagowo) towaru gotowego — tj. dorszy patroszo¬ nych bez glów.Odglawianie dorszy na kutrach umozliwi przy tym wykorzystanie odpadków rybnych (glów) do wtórnego przerobu na maczke. Ogólnokrajowy de¬ ficyt paszy przy braku odpowiedniej ilosci surow¬ ca dla fabryk maczki rybnej pociaga za soba ko¬ niecznosc szukania i uruchamiania wszelkich re¬ zerw w tej dziedzinie.Zgloszony projekt przedstawia koncepcje odzy¬ sku glów dorszy przez zastosowanie specjalnego urzadzenia do tSrdglawiania zlowionych dorszy bez- 48878r * 48878 3 posrednio na pokladzie statku. Obecnie na statkach (kutrach) przeprowadza sie jedynie reczne patro¬ szenie ryb bez odcinania glów. Ta ostatnia opera¬ cja dokonywana jest dopiero na ladzie w przetwór¬ ni i to równiez recznie, z duzym nakladem pracy fizycznej. Duza ilosc ryb zbywana jest jednak lacz¬ nie z glowami, przy czym ten cenny odpadek jest bezpowrotnie tracony. Zastosowanie odglawiarki do dorszy na kazdej jednostce plywajacej pozwoli na pelny odzysk surowca do przerobu na maczke.Odglawiarka wedlug wynalazku przeznaczona jest do pracjr na kutrach rybackich. Moze byc ona równiez stosowana na statkach rybackich innych typów, jak równiez na ladzie.Sposób odglawiania dorszy na kutrach rybackich, wedlug wynalazku jest nastepujacy. Dorsze zlowio¬ ne i wypatroszone sa kladzione na stól operacyjny urzadzenia. Tu odcinana jest mechanicznie glowa dokladnie po luku skrzeli. Glowa spada samoczyn¬ nie korytem zsypowym do pojemnika, a korpus ryby jest recznie odrzucany do innego pojemnika.Urzadzenie do odglawiania dorszy na kutrach jest uwidocznione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia, fig. 2 — wykres drogi ostrza noza odglawiarki, a fig. 3 — schemat ukladu dzwigni-ciegiel, kól stozkowych oraz glo¬ wicy nozowej urzadzenia.Urzadzenie dó odglawiania dorszy wedlug wy¬ nalazku sklada sie z nieruchomej podstawy 9, ope¬ racyjnego stolu 13 i oslony 7 cylindrycznego, obro¬ towego noza 1, jako czesci nieruchomej. Czesci ru¬ chome to skosnie sciety pionowy cylindryczny nóz 1 o ostrzu zabkowanym, przymocowany do okraglej poziomej tarczy 14. Nóz 1 wprawiany jest w ruch systemem dzwigniowo-zebatym za pomoca noznego pedalu 4. Pedal 4 jest polaczony ukladem dzwigien 2 z pozioma osia 3, na której koncu osa¬ dzone jest stozkowe kolo zebate 10, zazebiajace sie ze stozkowym kolem zebatym 11, osadzonym na dolnym koncu pionowej osi 6. Górny koniec osi 6 zawiera wykorbienie 15 polaczone z tarcza 14, umo¬ zliwiajace wprawienie jej w obrót po nacisnieciu 5 pedalu 4. Odglawiarka moze byc zainstalowana na pokladzie w kazdym, dowolnym miejscu, najko¬ rzystniej przy zrebnicy luku do ladowni, co umo¬ zliwi mocne i stabilne umiejscowienie urzadzenia, zabezpieczajace go przed wywróceniem przy prze- io Chylach statku.W przypadku niskiej temperatury powietrza, od- glawiarke przeniesc mozna do wnetrza ladowni i tam prowadzic odglawianie i patroszenie ryb.Przewiduje sie odprowadzanie glów samoczyn- 15 nie, korytem 5 do podstawionego pojemnika (skrzynki lub beczki), ryby zas odglowione — recznie do skrzyn.Urzadzenie z uwagi na prostote konstrukcji wy¬ konane byc moze w calosci potencjalem produk- 20 cyjnym wlasnych warsztatów przedsiebiorstwa.' PL