Pierwszenstwo: 30.1.1961 Francja Opublikowano: 20.XI.1964 48649 KI. 21 c, 39/01 MKP H0|h 2/)f(D UKD Wlasciciel patentu: La Tclsmscaniaue Electriaue, Nanterre (Francja) Reczny przelacznik drazkowy Wynalazek dotyczy przelacznika drazkowego wielopolozeniowego uruchamianego recznie w czte¬ rech wzajemnie prostopadlych kierunkach z obo¬ jetnego polozenia srodkowego. 5 Przelacznik ten przez bardzo prosta zmiane ele¬ mentów znormalizowanych moze byc przystosowa¬ ny do róznych celów przelaczania obwodów elek¬ trycznych przy róznych mozliwych polozeniach drazka. io Przelacznik wedlug wynalazku rózni sie tym od znanych przelaczników tego rodzaju, opisanych na przyklad w opisie patentowym nr 1 010136 Nie¬ mieckiej Republiki Federalnej oraz w polskim opi¬ sie patentowym nr 45 160, ze do laczenia dowolne- 15 go wspólpracujacego z ruchoma dzwignia mikro- wylacznika jest zastosowany petlowy element sprezysty, przeksztalcajacy amplitude drogi drazka na droge znacznie krótsza, niezbedna do urucho¬ mienia tego wylacznika, dzieki czemu unika sie 2o uderzen, wystepujacych w wymienionych wyzej konstrukcjach, wynikajacych z naglych ruchów tego drazka sterujacego, przy czym ten element sprezysty umozliwia dalszy ruch drazka sterujace¬ go nawet po zalaczeniu wylacznika miniaturowego, 25 a takze sterowanie wylaczników przesunietych o kat 45°.Przelacznik wedlug wynalazku rózni sie od zna¬ nych rozwiazan konstrukcyjnych takze i tym, ze powierzchnie krzywkowa, za pomoca której sa usta- 30 lane okreslone polozenia drazka sterujacego, poza czterema prostopadlymi do siebie kierunkami tego drazka, tworza w tym przelaczniku cztery wycinki walca, osadzone w miseczce i zaopatrzone badz w krzywke, badz tez garb o dwóch pochylosciach.Wynalazek bedzie objasniony szczególowo na podstawie przykladu wykonania przelacznika uwi¬ docznionego na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia czesciowy przekrój podluzny tego przelaczni¬ ka, fig. 2 — widok z góry miseczki utrzymujacej cztery trzonki lub wycinki kciukowe, fig. 3 — prze¬ krój podluzny jednego z wycinków, fig. 3a — wi¬ dok z góry tegoz wycinka, fig. 3b — przekrój wzdluz linii A — B na fig. 3a, fig. 4 — przekrój podluzny innej odmiany wycinka, fig. 4a — widok z góry tegoz wycinka, fig. 4b i 4c przedstawiaja przekroje wzdluz linii C — D i E — F na fig. 4; fig. 5 przedstawia przekrój podluzny jeszcze innej odmiany wycinka, fig. 5a — jego widok z góry, a fig. 6 — widok z przodu sprezyny posredniczacej miedzy drazkiem i wylacznikiem miniaturowym.W przedstawionej na rysunku postaci wykona¬ nia, przelacznik wielopolozeniowy o czterech kie¬ runkach wzajemnie prostopadlych, liczac od srod¬ kowego polozenia obojetnego, posiada trzonki lub wycinki 2 najlepiej w postaci wycinków walca scietego, które w sposób rózny i wymienny odpo¬ wiadaja czterem jego polozeniom.Wycinki 1, wykonane najlepiej z masy plastycz¬ nej, sa utrzymywane w miseczce lub tarczy 2, któ- 4864948649 3 ra najlepiej jest równiez wykonana z masy pla¬ stycznej.Wycinki sa osadzone w miseczce za pomoca czo¬ pów 3, wpuszczonych do otworów 4, wykonanych w glebi miseczki, która posiada osiem otworów 5 przesunietych o 45° tak, iz istnieja dwa mozliwe zestawienia wycinków pod katem 45° wzgledem siebie.Wycinki 1 posiadaja na swych czesciach nachy¬ lonych krzywke do prowadzenia kulki 6, utrzymy- 10 wanej na koncu tulei 7 przesuwanej na drazku na- stawczym 8 przelacznika. Tuleja 7 przesuwa sie wbrew dzialaniu sprezyny 9, umieszczonej pomie¬ dzy kolnierzem wewnetrznym 10 pierscienia 11 pod¬ trzymywanego przez kolnierz 7a tulei i zderzakiem 15 kolowym 12, wykonanym najlepiej z masy plasty¬ cznej. Oparcie to pozwala przez swoja glebokosc na przesuwanie tulei 7.Dzieki dzialaniu sprezyny 9 kulka 6 jest dociska¬ na do krzywek 5 wycinków 1 utrzymywanych w 20 miseczce 2.Drazek 8 posiada przegub kulisty 13, poruszajacy sie w masywnym gniezdzie cylindrycznym 14.Uszczelki 15 i 16 oslaniajace przegub sa zacisniete na obwodach czesci ruchomych oraz stalych. 25 Pierwsza uszczelka znajduje sie pomiedzy gniaz¬ dem 14 i nakretka 17 oraz dwoma kolnierzami 8a i 8b drazka 8. Druga uszczelka znajduje sie pomie¬ dzy gniazdem 14 i plytka 18 oraz miedzy zderza¬ kiem 12 i przegubem13. 30 Pomiedzy plytka 18 oraz inna plytka 19 sa umo¬ cowane wylaczniki miniaturowe 20 przy czym w kazdym z czterech kierunków ruchu dzwigni 8 znajduje sie jeden z tych wylaczników.Naciskanie przycisków 21 wylaczników miniatu- 35 rowych 20 odbywa sie za posrednictwem sprezyn plaskich 22 o postaci petli.Kazda sprezyna opiera sie czescia 23 jednego ze swych ramion 24 na odpowiednim przycisku 21. 40 Przedluzeniem czesci 23 ramienia 24 jest zagiecie 26 oraz czesc 25 tej sprezyny. Czesc 25 miesci sie luzno w otworze 27 wykonanym w plytce 19.Lekko odgiety koniec 28 czesci 25 ramienia 24 sprezyny 22 posiada wyciecie 29 przeznaczone do 45 utrzymywania sprezyny w otworze 27 plytki 19.Kazdy otwór 27 prowadzi do otworu srodkowe¬ go 30 wykonanego w plytce 19 i przeznaczonego do pomieszczenia miseczki 2.Poniewaz jest tyle sprezyn ile kierunków, a te 50 kierunki sa wzajemnie prostopadle, otwory 27 sa polozone parami na wprost siebie na dwóch sred¬ nicach prostopadlych otworu srodkowego 30.Miseczka 2 jest wykonana w ten sposób, ze po¬ siada powierzchnie oporowe 31 o nachyleniu odpo- 55 wiadajacym nachyleniu 25 sprezyn 22.Drugie z ramion 32 kazdej sprezyny opiera sie na pierscieniu 11 przesuwnym na tulei przesuw¬ nej 7. Pierscien ten ma postac pierscienia kuliste¬ go dla ulatwienia nastawiania sprezyn 22 niezalez- 60 nie od polozenia tulei 27, a wiec i kulki 6 na tej lub innej krzywce 5 wycinka 1.W postaci wykonania przedstawionej na fig. 1, 3, 3a i 3b kazdy wycinek 1 posiada krzywke 5, której nachylenie powoduje wymuszony powrót drazka 8 65 oraz kulki 6 do punktu obojetnego z chwila gdy jest zwolniona, jak to przedstawiono na fig. 1.W odmianie wykonania 4, 4a, 4b i 4c krzywka wycinka 1 ma ksztalt garbu, a wiec posiada dwie pochylosci 5a i 5b, które powoduja, ze drazek utrzymuje sie w polozeniu ustalonym, gdy jest na¬ chylony w odpowiednim kierunku.W odmianie przedstawionej na fig. 5 i 5a wyci¬ nek 1 posiada zderzak 33, który nie pozwala na wahanie sie dzwigni.Sprezyny 22 przetwarzaja ampitude drogi pier¬ scienia 11 na droge znacznie zmniejszona, niezbe¬ dna do uruchomienia wylaczników miniaturowych.Sprezyny#te tlumia uderzenia wynikajace z na¬ glego ruchu drazka, które moglyby sie przeniesc na przyciski 21 wylaczników 20.Sprezyny te umozliwiaja równiez przedluzenie drogi drazka poza polozenie, w którym zostal uru¬ chomiony styk wylacznika miniaturowego.Poza tym, gdy wycinki 1 sa przesuniete o 45° w swej miseczce, to pozostaly montaz jest niezmie¬ niony i wówczas pierscien 11 opiera sie na spre¬ zynkach 22, które lekko uginaja sie, ale tym nie¬ mniej uruchamiaja przyciski 21, których droga uzyteczna jest bardzo mala (od dwóch do trzech milimetrów).Trzy postacie wykonania opisanych wyzej wy¬ cinków, jezeli nie bierze sie pod uwage prostych zmian polozenia, dokonywanych przez obrócenie calosci urzadzenia o cwierc lub pól obrotu, umozli¬ wiaja polozenie dwudziestu trzech rodzajów róz¬ nych przelaczen.Mozna równiez wykonywac inne specjalne od¬ miany wycinków, np. wycinki ze stozkiem wydra¬ zonym, umozliwiajacym przejscie z jednego kie¬ runku na drugi bez powracania do polozenia zero¬ wego, albo tez wycinki z wystepem w srodku, umo¬ zliwiajace wykonanie przelacznika o dwóch sta¬ lych skrajnych polozeniach wzgledem polozenia obojetnego.Opis niniejszy podaje tylko przyklady wyjasnia¬ jace, lecz nie ograniczajace wynalazku, w którym moga byc dokonane rózne zmiany bez wykrocze¬ nia poza zakres ochrony. PL