Opublikowano: 29.VI.1964 48355 KI. 42 b 26/03 MKP G 01 b UKD /9//6 BIBLIOTEK, Twórca wynalazku: mgr inz. Wit Werys Wlasciciel patentu: Krasnicka Fabryka Wyrobów Metalowych, Krasnik Fabryczny (Polska) Pneumatyczno-elektryczny uklad pomiarowy do liniowych i wie¬ loparametrowych pomiarów Przedmiotem wynalazku jest pneumatyczno- - elektryczny uklad pomiarowy, przystosowany do liniowych i wieloparametrowych pomiarów precy¬ zyjnych, elementów maszynowych.Z posród wielu znanych ukladów pomiarowych, przeznaczonych do tegorcelu, uklad pneumatyczno- - elektryczny wyróznia sie szczególna dokladnoscia uzyskiwanych pomiarów w granicach jednego mi¬ krona oraz ograniczonym czasem, przeznaczonym na kontrole badanych elementów maszynowych.Znane uklady pneumatyczno-elektryczne sporza¬ dzone sa w oparciu o czujniki pneumatyczno-elek¬ tryczne membranowe lub mieszkowe, wspólpra¬ cujace z ukladem stykowym, który jest wykorzy¬ stywany do celów sygnalizacji optycznej lub akus¬ tycznej, wzglednie do automatycznej selekcji bada¬ nych elementów. Te znane uklady pomiarowe wy¬ kazuja jednak te zasadnicza niedogodnosc, ze po¬ miary sa dokonywane w jednym punkcie i w przy¬ padkach, kiedy zachodzi koniecznosc pomiaru linio¬ wego lub wieloparametrowego nalezy stosowac kil¬ ka czujników, co znacznie podraza koszt ukladu, a ponadto zsynchronizowanie kilku czujników jest bardzo klopotliwe.Wynalazek niniejszy jest oparty na koncepcji wy¬ korzystania znanego czujnika pneumatyczno-elek¬ trycznego, zaopatrzonego w sprezysty mieszek syl- fonowy, odznaczajacy sie jak wiadomo liniowa 10 20 25 charakterystyka ugiecia w stosunku do zmiany cisnienia, do pomiarów liniowych i wieloparame¬ trowych przez wyposazenie go w dwie identyczne dysze. Uklad wedlug wynalazku reagujac na rózni¬ ce wielkosci szczelin zawartych pod dwoma dysza¬ mi umozliwia np. stwierdzenie równoleglosci lub stozkbwafcosci badanych powierzchni kontrolowa¬ nych elementów. Ponadto uklad ten moze byc zasi¬ lany niestabilizowanym cisnieniem sprezonego po¬ wietrza wprost z sieci pneumatycznej o cisnieniu 3—7 atmosfer, gdyz nie reaguje on na zmiany ci¬ snienia, uniezalezniajac tym dokladnosc (pomiaru od tyich zmian cisnienia.Pneumatyczno-elektryczny uklad pomiarowy wedlug wynalazku objasniony jest blizej na pod¬ stawie przykladowego wykonania, zilustrowanego schematycznie na rysunku.Uklad ten jest wyposazony w czujnik O, zawie¬ rajacy sprezysty mieszek sylfonowy M, który wspólpracuje za posrednictwem trzpienia stozko¬ wego S, wyposazonego w styk talerzowy T, z ukla¬ dem styków Ei, E2 i(dla uproszczenia rysunku poda¬ no tylko dwa styki) i z czujnikiem zegarowym C, w przewody sprezonego powietrza 1, 2, 3 i 4 zaopa¬ trzone na wejsciu w filtr F, w zwezki Zly Z2 oraz w dwie pomiarowe dysze D± i D2. Jedna dysza po¬ miarowa Di jest umieszczona na odgalezieniu prze¬ wodu 4 doprowadzajacego sprezone powietrze do3 48355 4 komory B wewnatrz mieszka sylfonowego, a druga dysza pomiarowa D2 na odgalezieniu przewodu 3 doprowadzajacego sprezone powietrze do komory zewnetrznej A miedzy 'mieszkiem a obudowa przy¬ rzadu. Dysze pomiarowe Di i D2 reagujac na róz¬ nice wielkosci szczelin Xi, X2 zawartych pomiedzy powierzchnia P badanego elementu i tymi dyszami umozliwiaja dokonywanie pomiarów liniowych i wieloparametrowych.Sprezone powietrze przeplywajac przez filtr F doprowadzane jest przewodem 2 do zwezek Zu Z2, gdzie panuje cisnienie niezalezne od cisnien w ukla¬ dzie pomiarowym, a nastepnie poprzez zwezki Zx, Z2 — do przewodów 3 i 4. Cisnienie panujace w przewodzie 3 jest zalezne od wielkosci szczeliny X2 pomiedzy dysza D2 i powierzchnia P badanego elementu oraz od wielkosci szczeliny miedzy stoz¬ kowym trzpieniem S i jego gniazdem G, zas cisnie¬ nie w przewodzie 4 zalezy jedynie od wielkosci szczeliny X1 zawartej pomiedzy dysza Dx i po¬ wierzchnia P.Zmieniajace sie cisnienie powietrza na wejsciu powoduje jednoczesne zmiany zarówno w przewo¬ dzie 3 jak i w przewodzie 4. Ze wzgledu na to, ze w obu tych przewodach róznica cisnien jest zaw¬ sze stala, uklad wedlug wynalazku gwarantuje pra¬ widlowe pomiary niezaleznie od zmian cisnienia zasilajacego. Srednice otworów zwezek Zu Z2 sa odpowiednio zmieniane (co zostalo pominiete na rysunku) i nastawiane w sposób doswiadczalny.Wtedy, kiedy zmienia sie wielkosc szczeliny XL miedzy dysza Dx i powierzchnia P mierzonego ele¬ mentu zmienia sie równiez cisnienie w przewodzie 4, a tym samym w komorze B, wewnatrz mieszka M. Zmiany szczeliny X2 powoduja zmiany cisnie¬ nia w 'komorze A, pomiedzy mieszkiem M i obudo¬ wa czujnika O, i w wyniku róznicy tych cisnien nastepuje odpowiednie ugiecie mieszka M, a wraz z nim zwarcie lub rozwarcie styków, wspólpracuja¬ cych z trzpieniem stozkowym S, oraz odpowiednie ustalenie wskazówki czujnika zegarowego C. Skut¬ kiem malej objetosci komór A i B nastepuje bardzo szybkie ustalenie sie stanu równowagi ukladu. Dla regulacji ukladu zastosowano znane srodki, jak na przyklad, zmiane polozenia styków nieruchomych Ei, E2 srubami W, zmiane polozenia talerzykowego styku T przesuwajac go w dowolnym kierunku cy¬ lindrycznej czesci trzpienia stozkowego S i ustala¬ jac nieuwidoczmonymi na rysunku wkretami oraz zmiane polozenia stozka trzpienia S w stosunku do gniazda G przez wkrecanie lub wykrecanie go w miejscu polaczenia z mieszkaniem M.Ponadto dysze Di i D2 moga znajdowac sie bez¬ posrednio nad powierzchnia mierzonego przedmio¬ tu, jak równiez moga byc umieszczone nad rucho¬ mymi elementami posredniczacymi (na przyklad nad ruchomymi dzwigienkami), które stykalyby sie jednym koncem z powierzchnia badanego elemen¬ tu maszynowego i wraz ze zmianami jego wymiaru zmienialyby wielkosc szczelin pomiarowych Xx i X2. PL