Pierwszenstwo: 05.IV.1962 Niemiecka Republika Demokratyczna MKP B 28 \ UKD b 1(\8 22.IX.1964 Wspóltwórcy wynalazku: Arno Bóhme, Herbert Petschauer, Georg [BIBLIOTEK Zeiger, Lothar Stephan.Wlasciciel patentu: VEB Baustoffmaschinen Ludwigslust, Ludwigslust / (Meklemburg), (Niemiecka Republika Demokra- /Urz^j ratentoweg tyczna). Nslitj iiuimmiM in± Rozbieralna, samoczynnie rozkladana forma do wytwarzania, transportu i ukladania swiezo uformowanych pustaków betonowych Wynalazek dotyczy rozbieralnej, samoczynnie rozkladanej formy na nieruchomych stanowiskach produkcji, przeznaczonej do formowania, jak rów¬ niez transportu i ukladania pustaków betonowych w ciasnym ukladzie, w szczególnosci rur betono¬ wych, wykonywanych w formach pojedynczych lub bateryjnych.Rury betonowe i inne pustaki betonowe sa wy¬ konywane w róznorodnych formach. Specjalnie w przypadku nieruchomych stanowisk produkcji rur stosuje sie formy z zamykanymi oslonami zew¬ netrznymi, z których wypycha sie ksztaltki w kie¬ runku podluznym hydraulicznie lub pneumatycz¬ nie za pomoca rdzenia. Ksztaltki przytrzymane za pomoca nakladek przy pionowym wyciaganiu oslo¬ ny formujacej spoczywaja na podlozu i sa wyjmo¬ wane na swiezo na stanowisku produkcji. Przy in¬ nych sposobach produkcji swieze ksztaltki przenosi sie w zamknietej oslonie formy do miejsca sklado¬ wania. W celu wyjecia ksztaltki na miejscu skla¬ dowania oslona formy powinna byc otwierana ostroznie.Wedlug innego sposobu stosuje sie forme z dwóch polówek, a mianowicie z polówki stalej, osadzonej na stanowisku produkcyjnym odchylnie z pólpanewkami i polówki przewoznej z pólpanew- kami. Stala polówka formy zostaje zlaczona z luz¬ na polówka za pomoca uruchamianych hydraulicz¬ nie pionowych klinów, które bedac polaczone ze soba w kilku rzedach poziomo i pionowo za pomo- 20 25 ca pretów wchodza do czopów czworokatnych luz¬ nej polówki. Luzna polówka sluzy tu jednoczesnie jako srodek transportowy ze stanowiska produk¬ cyjnego do miejsca skladowania. Przy wyjmowa¬ niu ksztaltki ze stalej polówki formy zostaje ona przechylona w polozenie ukosne, obydwie polówki zostaja rozlaczone, a luzna polówka zostaje prze¬ sunieta w kierunku osi ksztaltki, przy czym naste¬ puje obluzowanie ksztaltek w stalej polówce for¬ my. Nastepnie ksztaltki wraz z luzna polówka for¬ my zostaja przeniesione w ukosnym polozeniu na miejsce skladowania. Polówki form przy ustawia¬ niu wraz z ksztaltkami powinny byc najpierw usta¬ wiane pionowo.Wady wymienionych form do wytwarzania rur betonowych sa nastepujace. W przypadku, gdy swieze ksztaltki zostaja calkowicie wyjete na sta¬ nowisku i stoja na podlozu, mozna je transporto¬ wac do miejsca skladowania tylko z zachowaniem najwiekszej ostroznosci. Przy nieuwaznej obsludze czesto w czasie transportu jak i przy ustawianiu ksztaltek zdarzaja sie pekniecia lub czesciowe uszkodzenia. Gdy swieze ksztaltki sa przenoszone na miejsce skladowania w zamknietej oslonie for¬ my, to wytwarzanie w formach bateryjnych jest nieekonomiczne. Wyjmowanie na miejscu sklado¬ wania odbywa sie recznie, musi byc bardzo sta¬ ranne i zajmuje wiele czasu. Do ustawiania ksztal¬ tek potrzebna jest duza powierzchnia skladowania.Przy wyjmowaniu ksztaltek z formy wykonanej 48276s z dwóch polówek, swieze ksztaltki w czasie prze¬ suwania podluznego obluzowanych polówek formy podlegaja naprezeniom tnacym wskutek przylega¬ nia ksztaltek do scianki stalej polówki formy, co powoduje zniszczenie duzej ilosci ksztaltek.Ksztaltki moga byc przenoszone w luznych po¬ lówkach formy tylko w polozeniu ukosnym. Przy odstawianiu ksztaltki podlegaja uszkodzeniu wsku¬ tek przechylenia formy, gdyz w luznych polówkach formy nie trzymaja sie dosc mocno. Szeregowe ustawienie klinów polaczonych sztywno ze soba w celu zaryglowania jest niekorzystne, gdyz jed¬ noczesne przenoszenie wszystkich klinów prak¬ tycznie jest niewykonalne i tym samym mocne i sztywne zaryglowanie obu polówek formy nie jest zapewnione.Celem wynalazku jest ulepszenie, polegajace na wytwarzaniu ksztaltek tak w formach bateryjnych jak i pojedynczych na po-dstawie wlozonej do prze¬ nosnej czesci forjiy, obluzowaniu ksztaltek w zamknietej formie juz na stanowisku produk¬ cyjnym, przenoszeniu pionowym bez uszkodzenia oraz ustawianiu i wyjmowaniu.Wedlug wynalazku zagadnienie to rozwiazuje sie w ten sposób, ze do formowania stosuje sie forme zlozona z dwóch czesci, z których jedna jest nieru¬ choma, a druga przenosna. Nieruchoma czesc for¬ my do wytwarzania wielokrotnego lub pojedyn¬ czego, na przyklad rur betonowych z kolnierzem, rowkiem i stopka, stanowi tylko czesc zewnetrznej obudowy, która betonowym ksztaltkom rurowym nadaje plaska powierzchnie stopki. Ta nieruchoma czesc formy jest osadzona wahliwie i zaopatrzona w wibrator lub umocowana na urzadzeniu wibra¬ cyjnym, albo tez przy zageszczeniu tylko przy po¬ mocy wibracji rdzenia jest umocowana w maszy¬ nie wytwórczej i jej polozenie nie zmienia sie ani przy wytwarzaniu ani przy wyjmowaniu.Przenosna czesc formy do wytwarzania wielo¬ krotnego lub pojedynczego, na przyklad do wytwa¬ rzania rur betonowych z kolnierzem, rowkiem i stopka stanowi czesc obudowy zewnetrznej, która w ksztaltkach rury betonowej formuje zaokragle¬ nie, jak równiez przebiegajace stycznie do zaokra¬ glenia powierzchnie az do powierzchni stopki, przy czym ta czesc sluzy zarówno do przenoszenia jak i do odstawiania swiezych ksztaltek w polozeniu pionowym. Taka przenosna czesc formy, na przy¬ klad przy wytwarzaniu rur betonowych z kolnie¬ rzem, rowkiem i stopka dla kazdej ksztaltki sklada sie z dwóch ruchomych na zawiasie czesci, które sa osadzone w ramie i zaopatrzone w samoczynne urzadzenie rozwierajace do otwierania i zamyka¬ nia. Przy pomocy urzadzenia rozwierajacego czesci formy, które obejmuja ksztaltki rurowe od wierz¬ cholka az do powierzchni stopki sa rozwierane równomiernie i samoczynnie najlepiej za pomoca sworznia srubowego, hydraulicznie lub pneu¬ matycznie za ,pomoca mechanizmów dzwig¬ niowych. W prizypadku formy bateryjnej urzadzenia rozwierajace sa (uruchamiane za pomoca napedu. Drazki sa nastawne pojedynczo.Do samoczynnego rozwierania czesci formy na przyklad przy wytwarzaniu rur betonowych z kol¬ nierzem, rowkiem i stopka, wystarczy jezeli droga 4 rozwierania odpowiada tylko róznicy miedzy zew¬ netrzna srednica rury, a szerokoscia stopki rury.Czesci formy posiadaja na dolnym koncu stale wystepy do podpierania podstawek, na których stoja ksztaltki tak podczas wytwarzania jak rów¬ niez przy transporcie i ustawianiu. Na powierzch¬ niach, którymi czesci przenosne formy przylegaja do nieruchomej czesci formy sa umocowane czopy klinowe, które moga byc wprowadzone do otwo- 10 rów plyty formujacej nieruchomej czesci formy.Przy pomocy klinów osadzonych w prowadnicach za plytka formujaca nieruchomej czesci formy i uruchamianych hydraulicznie lub pneumatycznie, uzyskuje sie przez wprowadzenie klinów pod cis- 15 nieniem do czopów z otworami klinowymi prze¬ nosnej czesci formy dostatecznie mocne polaczenie miedzy przenosna i nieruchoma czescia formy. Przy tym nieruchoma czesc formy wraz z czesciami przenosnej czesci formy tworzy wymagana 20 zamknieta oslone formy do wytwarzania ksztaltek.Rury rdzeniowe sluzace do wytwarzania rur be¬ tonowych lub innych pustaków betonowych maja wystepy, które moga byc wlozone na trzon lub na glowice rdzenia. Przez poosiowe przesuniecie rdze¬ ni wystepy wchodza pod podstawki, tak iz ksztalt¬ ki stojace na podstawkach w zamknietej formie zostaja przesuniete o okolo 30 mm i w ten sposób zostaja obluzowane. 30 Zaleta takiej formy wedlug wynalazku polega na tym, ze na przyklad przy wytwarzaniu rur be¬ tonowych z kolnierzem, rowikiem i stopka czesci skladowe przenosnej czesci formy obejmuja ksztaltke rurowa od wierzcholka az do podstawy 35 stopki i utrzymuja ksztaltki dostatecznie mocno- przy przenoszeniu z nieruchomego stanowiska wy¬ twórczego do miejsca skladowania. Ksztaltki moga byc przenoszone i ustawiane w pionowym poloze¬ niu w sposób pewny i bez obawy uszkodzenia. 40 Przez objecie kazdej ksztaltki dwiema oslonami czesciowymi od wierzcholka az do powierzchni stopki, staje sie mozliwe równe i stateczne usta¬ wienie podstawki na trzech przewidzianych w tym celu wystepach. W ten sposób uzyskuje sie nieza- 4g wodne podparcie ksztaltek. Poniewaz przenosne czesci formy dla kazdej ksztaltki sa polaczone tyl¬ ko na zawiasie u wierzcholka ksztaltki i obejmuja, zarówno zaokraglenia zewnetrzne jak i powierzch¬ nie styczne ksztaltki, wystarcza tylko nieznaczne 50 samoczynne rozwarcie czesciowych oslon, aby móc odciagnac w tyl przenosna czesc formy po odsta¬ wieniu ksztaltki. Ksztaltki po rozwarciu czescio¬ wych oslon stoja calkowicie swobodnie na miejscu skladowania. Przez nieznaczne samoczynne roz- 55 warcie oslon czesciowych uzyskuje sie ciasne usta¬ wienie .ksztaltek w formie zespolowej. Stosowanie zarówno form pojedynczych jak i bateryjnych daje dla calej maszyny wytwórczej mozliwosc równo¬ miernego i jak najlepszego wykorzystania miejsca. przy wytwarzaniu ksztaltek róznej wielkosci. 60 Inna zaleta polega na tym, ze przenosna czesc formy jest stosowana zarówno do wytwarzania jak. i do niezaleznego pionowego przenoszenia i usta¬ wiania ksztaltek. Wózek potrzebny do transportu 65 moze byc lekki i prosty i wymaga tylko urzadzenia48276 e do podnoszenia i opuszczania ksztaltek przy usta¬ wianiu. Przy ustawianiu na miejscu skladowania, oslony czesciowe przenosnej czesci formy przesu¬ waja sie pionowo w stanie zamknietym lub lekko obluzowanym po ustawieniu ksztaltek na podsta¬ wie jeszcze na odleglosc okolo 15 mm w kierunku pionowym, tak iz przy rozwarciu oslon czesciowych nie moze zdarzyc sie uszkodzenie wskutek przy¬ czepnosci i zakleszczenia.Manipulowanie forma jest proste i nie wymaga specjalnych kwalifikacji obslugi.Obluzowanie ksztaltek w formie zamknietej przez przesuniecie rdzeni w kierunku osiowym zapewnia oslabienie przylegania do oslon czesciowych, tak iz jest mozliwe niezawodne wyjmowanie z formy i odstawianie.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia widok z 'boku, a fig. 2 — widok z góry urzadzenia wedlug wynalazku.W ramie 1 tego urzadzenia jest ustawiona nieru¬ choma czesc formy na amortyzatorach 3.Za plyta formujaca 5, sa osadzone przesuwnie w prowadnicach plaskie kliny 6, uruchamiane hy¬ draulicznie lub pneumatycznie. Plyta pokrywowa 7 stanowi wymagana powierzchnie slizgowa przy zasilaniu za pomoca wózka przetaczanego.Plyta formujaca 5, nieruchomej czesci formy, ma otwory 8 na czopy 15 z otworem pionowym prze¬ nosnej czesci formy. Przenosna czesc formy ma plyte podstawowa 10, na której sa osadzone dla kazdej ksztaltki 12 dwie oslony czesciowe 12, 12} z zawiasa 13, osadzona w lozyskach zawiasowych 14. [Na oslonach czesciowych 12, 12' sa umocowane czopy 15 z otworami klinowymi, do których pod¬ czas zamykania obu czesci formy wchodza plaskie kliny 6 nieruchomej czesci formy.Na oslonach czesciowych 12, 12' znajduja sie u dolu wystajace ku wewnatrz wystepy 16, które stanowia wymagana równomierna powierzchnie oparcia dla podstawek 17. Na plycie podstawowej 10 jest osadzony sworzen srubowy 18. Przez obró¬ cenie sworznia 18 za pomoca korby 19 przesuwa sie nakretka 20 po sworzniu 18 w kierunku osiowym.Za pomoca nastawnych drazków 21, 21', które be¬ dac osadzone w przegubach sa [polaczone z nakret¬ kami 20 sworznia i oslonami czesciowymi 12, 12', uzyskuje sie rozwarcie lub zamkniecie oslon czes¬ ciowych 12, 12' na zawiasie 13 przez ruch poosiowy nakretki 20. Przy stosowaniu urzadzenia jako for¬ my bateryjnej mozna za pomoca przekladni lan¬ cuchów 22 i kól lancuchowych 23 przez obracanie sworznia 18 uzyskac równomierne i jednoczesne rozwarcie lub zamkniecie wszystkich oslon czescio¬ wych 12, 12'. Przy pomocy haków 24, umocowanych na plycie podstawowej 10, przenosnej czesci formy, mozna zastosowac wózek transportowy. Rdzenie 25, sluzace do formowania wnetrza rury posiadaja za¬ czepy 26, przy pomocy których podstawki 17 lacz¬ nie z ksztaltkami 11 moga byc przesuniete w zam¬ knietej formie w kierunku osiowym za pomoca urzadzenia hydraulicznego lub pneumatycznego i w ten sposób mozna zmniejszyc przyleganie ksztaltek 11 do oslon czesciowych 12, 12' i plyty formujacej 5. 25 30 Praca* formy wedlug wynalazku przy stosowaniu na przyklad nieruchomych stanowisk wytwórczych jest nastepujaca: Nieruchoma czesc formy jest po¬ laczona ze stanowiskiem wytwórczym. Przenosna 5 czesc formy jest umocowana za pomoca haków 24 na wózku transportowym. Przez nasuniecie prze¬ nosnej czesci formy czopy 15 z otworami klinowy¬ mi wchodza do przewidzianych w plycie formuja¬ cej 5 otworów & az do oparcia oslon czesciowych la 12, 12' na plycie formierskiej 5, przy czym jeszcze przed tym na wystepy 16 uklada sie podstawki 17.Przy pomocy urzadzenia hydraulicznego lub pneu¬ matycznego plaskie kliny 6 osadzone przesuwnie w prowadnicach zostaja wcisniete do czopów 15 15 z otworami klinowymi, tak iz obydwie czesci for¬ my zostaja ze soba mocno polaczone. Rdzenie 25 zostaja teraz wprowadzone przez podstawki 17 do zamknietej formy. Wózek transportowy moze byc odlaczony od haków 24 i pozostac poza forma. Do 20 formy wprowadza sie beton i zageszcza sie stosu¬ jac wibracje. Gdy forma jest dostatecznie napel¬ niona betonem, nadmiar betonu zgarnia sie na gór¬ nej krawedzi. Przez nalozenie nakladki z odpo¬ wiednim ksztaltem obrzeza nadaje sie ksztaltce od¬ powiednia forme na górnym koncu. Wibracje stosu¬ je sie dopóty, dopóki ksztaltki 11 nie beda dosta¬ tecznie zageszczone. Po ukonczeniu- zageszczenia rdzenie 25, wypycha sie pionowo o okolo 30 mm hydraulicznie lub pneumatycznie, gdy nakladka jest zalozona, a forma zamknieta.Zaczepy 26 umocowane na rdzeniu 25, opieraja sie o podstawki 17 i przesuwaja je razem z ksztalt¬ kami Hi nalozonym obciazeniem w góre, przy czym ksztaltki 11 zostaja obluzowane na plycie gg formujacej 5 i w oslonach czesciowych 12, 12*.Obciazone jeszcze rdzenie 25 moga byc opuszczone ponizej podstawek 17. Ksztaltki 11 lacznie z pod¬ stawkami 11 opadaja przy tym ponownie az do oparcia podstawek o wystepy 16. 40 Teraz zdejmuje sie ku górze nakladke, tak iz ksztaltki 11 pozostaja na podstawkach 17 w zam¬ knietej formie. Przez wyciagniecie plaskich klinów 6 hydraulicznie lub pneumatycznie z czopów 15 przenosna czesc formy zostaje odlaczona od czesci nieruchomej.Za pomoca wózka transportowego cala przenos¬ na czesc formy zostaje przeniesiona w tym stanie do miejsca ukladania, gdzie jest opuszczana za po¬ moca hydraulicznego lub pneumatycznego urza- 50 dzenia podnosnikowego. Podstawki 17 wraz ze sto¬ jacymi na nich ksztaltkami 11, opieraja sie naj¬ pierw na podlodze, a oslony czesciowe 12, 12' prze¬ suwaja sie jeszcze o okolo 15 mm pionowo w góre wzdluz ksztaltek 11. 55 Za pomoca urzadzenia rozwierajacego oslony czesciowe 12, 12' zostaja rozwarte na tyle, ze staje sie mozliwe przewiezienie przenosnej czesci formy z powrotem na wózku transportowym. Po odwie¬ zieniu formy jej przenosna czesc moze byc znowu 60 ustawiona w polozeniu gotowosci roboczej przez zamkniecie oslon czesciowych 12, 12' za pomoca urzadzenia rozwierajacego, natomiast gotowe ksztaltki 11 bedac ustawione pionowo na podstaw¬ kach 17, pozostaja na miejscu skladowania. Po wlo- 65 zeniu nowej podstawki 17, przenosna czesc formy 4548276 7 8 jest przygotowana do wytwarzania nastepnej ksztaltki. Przy zastosowaniu dwóch na zmiane przenosnych czesci formy lacznie z wózkiem trans¬ portowym mozna przy normalnym oddaleniu sta¬ nowiska wytwórczego od miejsca skladowania, cal¬ kowicie wykorzystac zdolnosc produkcyjna stano¬ wiska. PL