Przedmiotem niniejszego wynalazku jest przy¬ rzad pozwalajacy na pomiar i rejestracje statycz¬ nych i dynamicznych wielkosci mechanicznych (si¬ la, moment, przyspieszenie, drgania itp.) na dro¬ dze elektrycznej przy zastosowaniu kompensacyj¬ nej metody pomiaru.Kompensatory sa ogólnie znane, istotna nowos¬ cia w omawianym przyrzadzie jest zastosowanie kompensacyjnej metody pomiaru do badan i re¬ jestracji zjawisk dynamicznych przez zastosowa¬ nie bezstykowej kontroli polozenia piórka pisza¬ cego.Powszechnie stosowane w automatycznych kom¬ pensatorach wskazujacych lub piszacych potencjo¬ metry oporowe posiadaja te wade, ze ich kon¬ takty zanieczyszczaja sie i ulegaja dosc szybko zuzyciu przez co z czasem maleje dokladnosc po¬ miaru i pewnosc wskazan. Zastapienie potencjome¬ tru oporowego odpowiednim czujnikiem indukcyj¬ nym lub pojemnosciowym pozwala ominac niedo¬ godnosci metody kontaktowej oraz uzyskac wy¬ soka czestotliwosc graniczna zapisu rzedu kilku¬ dziesieciu Hz przy zapisie elektro-mechanicznym.Przesuwajacy sie rdzen w cewce jako element mierniczy nie podlega wcale zuzyciu, a dokladnosc wskazan (napiecie bedace funkcja przesuwajacego sie rdzenia) nie zalezy od czestotliwosci w oma¬ wianych wyzej granicach. 10 15 20 25 Elektronowy kompensator szybkopiszacy wedlug wynalazku przedstawiony jest schematycznie na rysunku fig. 1 i sklada sie z nastepujacych podze¬ spolów: pisaka Pi polaczonego mechanicznie z róz¬ nicowym czujnikiem indukcyjnym Cz, wzmacnia¬ cza fazoczulego K, generatora czestotliwosci nosnej G, zasilacza sieciowego lub bateryjnego Z, mecha¬ nicznego ukladu posuwu tasmy, czujnika induk¬ cyjnego M mechanicznie wydzielonego z pozostale¬ go ukladu: (np. momentomierz, silomierz itp).Na rysunku fig. 2 przedstawiony jest elektrody¬ namiczny system piszacy w sklad, którego wcho¬ dza: magnes staly Mg, cewka drgajaca Cd zawie¬ szana na resorze fosforo-brazowym r, ramie wo¬ dzace Rw z piórkiem piszacym Pi oraz rdzeniem pomiarowym R, róznicowy czujnik indukcyjny Cz.Rysunek fig. 3 przedstawia schemat elektryczny elektrodynamicznego systemu piszacego.Cewka drgajaca Cd otrzymuje impuls elektrycz¬ ny pradu stalego ze wzmacniacza K. Pod wplywem tego impulsu przesuwa sie cewka Cd w szczelinie magnesu stalego Mg. Kierunek przesuwania sie cewki Cd zalezy od kierunku pradu plynacego w cewce. Cewka Cd jest polaczona trwale z ra¬ mieniem wodzacym Rw, na którym osadzone jest piórko piszace Pi i rdzen mierniczy R wykonany z lekkiego materialu o duzej przenikalnosci mag¬ netycznej. Caly uklad ruchomy (Cd, Rw, R) zawie-48t&a * 4 szony jest na membranach fosforobrazowych o du¬ zym „skoku" przez które doprowadzony jest prad sterujacy do cewki Cd. Uklad ruchomy napedzany cewka Cd przez zmiane swego polozenia powoduje rozrównowazenie róznicowego czujnika indukcyj¬ nego dajac w efekcie napiecie proporcjonalne do swego polozenia w przestrzeni/Tlumienie krytycz¬ ne ukladu ruchomego uzyskuje sie przez odpowied¬ ni dobór opornosci wyjsciowej wzmacniacza mocy sterujacego pisakiem.Pisak podczas rejestracji rozwija znaczna sile rzjjdu 980-10* dyn, dzieki czemu rejestracja odbywa SLa na papierze kredowym, woskowym lub bary¬ towym przy szybkosci pisania do okolo 2,5 m/sek.Czujnik M jest typowym czujnikiem biernym indukcyjnym do poiplaru np.: sily, momentu, przy¬ spieszenia itp. Hdzenf mierniczy w tym czujniku zmieniajac swe polozenie pod wplywem dziala¬ jacej wielkosci mechanicznej (wielkosc ta dziala na sprezyne miernicza do której jest trwale przy¬ mocowany rdzen mierniczy) powoduje rozrówno¬ wazenie indukcyjnego czujnika róznicowego dajac w efekcie napiecie proporcjonalne do mierzonej wielkosci mechanicznej.Zasada dzialania urzadzenia przedstawiona jest schematycznie na rysunku fig. 1. Generator G za¬ sila napieciem Ca czujnik indukcyjny M, róznico¬ wy czujnik indukcyjny (kompensacyjny) Cz oraz daje napiecie odniesienia dla wzmacniacza fazo- czulego K. Napiecie rozrównowazenia XJ8ter czujni¬ ka indukcyjnego M bedace funkcja mierzonej wielkosci mechanicznej wraz z napieciem XJk be¬ dacym funkcja polozenia piórka piszacego Pi a po¬ chodzacym z róznicowego czujnika indukcyjnego doprowadzone sa na wejscie wzmacniacza K Róznica tych napiec (C8ter — Ck) po wzmocnie¬ niu i detekcji steruje pisakiem P. Napiecie wyj¬ sciowe U wzmacniacza K posiada znak dodatni lub ujemny zaleznie od kierunku zmian mierzonej wielkosci mechanicznej.W skrócie mozna okreslic, ze rdzen kompensa¬ cyjny R polaczony trwale z piórkiem piszacym Pi 5 odwzorowywuje ciagle na tasmie rejestracyjnej po¬ lozenia rdzenia mierniczego. Zmiana zas polo¬ zenia rdzenia mierniczego wynika z odksztalce¬ nia elementu sprezystego, na który dziala np. mie¬ rzona sila. Staly posuw tasmy zapewnia silnik synchroniczny S. Calosc zasilana jest przez zasilacz Z. Przy zasilaniu bateryjnym stosuje sie silnik po¬ suwu tasmy pradu stalego.Nowoscia jest tu zastosowanie metody kompen¬ sacyjnej do pomiaru i rejestracji dynamicznych wielkosci mechanicznych (o duzej czestotliwosci zmian) dzieki zastosowaniu odpowiedniej kon¬ strukcji pisaka — bezstykowa kojatrola polozenia piórka piszacego. PL