Opublikowano: 27.IV.1964 48134 KI. 21 g 4/05 MKP UKD HOlh H^lG B u,.TftJttT!nii'.':^*^5K8| L** Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Mieczyslaw Jacewicz, mgr inz. An¬ drzej Kozuchowski, inz. Zbigniew Mozul Wlasciciel patentu: Instytut Lacznosci, Warszawa (Polska) Urzadzenie elektryczne zawierajace elektromagnes i sterujacy go wzmacniacz W telefonicznej translacji wybierania zdalnego trzeba uruchamiac przekaznik sygnalem pradu zmiennego lub stalego o malej mocy. W takich przypadkach trzeba stosowac wzmacniacz. Wzmac¬ niacz eletronówkowy ma szereg wad, jak ograni¬ czona trwalosc elektronówki, koniecznosc stosowa¬ nia zródel pradu o innym napieciu dla obwodów anodowych, a innym dla zarzenia i duze wymiary.Wad tych nie ma wzmacniacz tranzystorowy. Pew¬ na natomiast jego niedogodnoscia jest koniecznosc zasilania obwodu kolektora ze zródla o malym na¬ pieciu, 6—12 V, gdyz wieksze napiecie zniszczyloby tranzystor, podczas gdy w centrali telefonicznej, której translacja jest jednym z organów, mamy do dyspozycji napiecie znacznie wieksze. Zeby te niedogodnosc usunac i móc wzmacniacz tranzysto¬ rowy zasilac ze zródla pradu stalego o napieciu dowolnym, w szczególnosci z tego samego zródla, które zasila wspólpracujace z translacja urzadze¬ nie elektryczne, trzeba napiecie obnizac, na przy¬ klad za pomoca odpowiedniego dzielnika napiecia.Zamiast oddzielnego opornikowego dzielnika na¬ piecia, wedlug wynalazku wykorzystuje sie jako •dzielnik uzwojenie samego przekaznika. W tym ce¬ lu ma on dwie zwojnice, polaczone szeregowo.Zwojnice te maja liczbe zwoi jednakowa albo w przyblizeniu jednakowa i sa polaczone tak, ze kiedy prad plynie przez obie w szereg, ich sily 15 20 25 magnetomotoryczne wzajemnie sie znosza albo znosza sie w przyblizeniu. Opornosc zas jednej ze zwojnik i opornosc drugiej z nich jest taka, ze tworza one dzielnik oporowy o takim stosunku po¬ dzialu napiecia, jakiego potrzeba.Na fig. 1 jest przedstawiony przyklad urzadzenia wedlug wynalazku, mianowicie fragment ukladu polaczen translacji wybierania zdalnego pradem 50-okresowym. Prad ten jest prostowany prostow¬ nikiem D w taki sposób, aby na bazie B tranzysto¬ ra T pojawilo sie napiecie ujemne.W stanie spoczynku, kiedy na wejsciu urzadze¬ nia, a tym samym na bazie B tranzystora T brak napiecia, przez kolektor K tranzystora T plynie prad bardzo maly. Przez obie zwojnice II, I prze¬ kaznika P polaczone w szereg plynie ten sam prad, mianowicie przez zwojnice II w kierunku a-b a przez zwojnice I w kierunku d-c. Sily magne¬ tomotoryczne tych zwojnic znosza sie wzajemnie i przekaznik P jest rozmagnesowany.Kiedy na wejsciu urzadzenia pojawi sie napiecie zmienne, a tym samym na bazie B tranzystora T stale napiecie ujemne, to przez kolektor K poply¬ nie prad duzy, co spowoduje zwiekszenie pradu plynacego przez zwojnice I i zmniejszenie pradu plynacego przez zwojnice II. Sily magnetomoto¬ ryczne zwojnic przestana sie znosic, przewazy sila48134 magnetomotoryczna zwojnicy I i kotwica przekaz¬ nika P zostanie przyciagnieta.Jezeli na wejsciu urzadzenia napiecie zniknie, to powróci stan poprzedni.Doswiadczalnie stwierdzono, ze czas dzialania przekaznika P zalezy od pojemnosci kondensatora C, wlaczonego pomiedzy kolektor K a baze B tran¬ zystora T. Dobierajac pojemnosc tego kondensato¬ ra mozna nastawic czas przyciagania i czas zwal¬ niania przekaznika P, a tym samym mozna osiag¬ nac zadana wartosc stosunku czasu dzialania prze¬ kaznika P do czasu trwania napiecia sterujacego na wejsciu urzadzenia.Zamiast tranzystora w ukladzie wspólnego emi¬ tera, mozna stosowac uklad wspólnej bazy albo wspólnego kolektora.Zamiast tranzystora rodzaju pnp mozna stoso¬ wac tranzystor rodzaju npn. Kierunek napiecia za¬ silajacego i napiecia sterujacego musi byc odpo¬ wiedni dla rodzaju tranzystora i jego ukladu.Zamiast tranzystora, mozna stosowac inny ele¬ ment czynny: elektronówke, jonówke o zimnej ka¬ todzie lub inny.Przekaznik P moze miec wiecej zwojnic, na przy¬ klad ze wzgledów fabrykacyjnych albo do celów dodatkowych. 10 15 20 25 Zamiast prostowac prad zmienny osobnym pros¬ townikiem, mozna go dawac bezposrednio na tran¬ zystor czy na inny element czynny, który w tym przypadku dziala jako element jednoczesnie pros¬ tujacy i wzmacniajacy.Uklad wedlug wynalazku moze miec nie tylko translacja telefoniczna, ale moze go miec tez wiele innych urzadzen elektrycznych, zawierajacych badz przekaznik sterowany ze wzmacniacza, badz podob¬ nie sterowany elektromagnes. PL