Opis wydan* drukiem dnia 6 ltttejo 1964 r.GO* tyto £ £ £ a BIBLIOTEKA Urzedu Palentowego falskiej Hzeczypwpaiitej tilm) POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 48073 KI. 74 a, 21/01 KI. internat. G 08 b „Skarbiec" Spóldzielnia Pracy*) Warszawa, Polska Centralka sygnalizacyjno-alarmowa Patent trwa od dnia 5 pazdziernika 1962 r.Przedmiotem wynalazku jest centralka sy¬ gnalizacyjno-alarmowa, przeznaczona zwlaszcza do ochrony pomieszczen i przedmiotów, wyróz¬ niajaca sie wyeliminowaniem przekazników elektromagnetycznych i zwiazanych z tym prze¬ laczników stykowych, oraz wyjatkowo niskim poborem mocy w czasie dozorowania, przy bar¬ dzo duzej pewnosci dzialania.Znane sa centralki sygnalizacyjno-alarmowe budowane na przekaznikach elektromagnetycz¬ nych wymagajace zasilania w sposób ciagly mo¬ ca rzedu do kilkunastu watów energii elektrycz¬ nej na jeden obwód dozorowy i dla pewnosci pracy styków wymagajace zasilania pradem o napieciu nie mniejszym od 48 V.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa: mgr inz. Jerzy de Me- zer i inz. Ryszard Drozdowski.Znane sa równiez centralki sygnalizacyjno- -alarmowe budowane na bezstykowych prze¬ kaznikach lampowych (np. na tyratronach), któ¬ re dla sprawnego dzialania wymagaja jednak napiecia anodowego co najmniej 100 V, oraz osobnego zródla napiecia zarzenia.Przekazniki lampowe tego typu wymagaja do¬ starczenia do nich w sposób ciagly energii elek¬ trycznej o mocy 5—10 watów na kazdy obwód.Wszelkie inne konstrukcje centralek lampowych nie eliminuja przekazników elektromagnetycz¬ nych z ich wyzej wymienionymi mankamentami.Wiadome jest równiez, ze prawie kazdy uklad lampowy daje sie przeksztalcic na uklad tran¬ zystorowy parokrotnie oszczedniejszy pod wzgledem pobieranej mocy i wymagajacy zasi¬ lania z baterii lub akumulatora o napaeciu oko¬ lo 10 V, ale koniecznosc stosowania przekazni¬ ków elektromagnetycznych przeszkadza w za-sadniczym rozwiazaniu zagadnienia budowy ma¬ lej ekonomicznej i niezawodnej w pracy cen¬ tralki. ,,. -».*.. , .w * -*l .J '" * ¦.Poza tym nalezy podkreslic, ze wszystkie przekazniki elektromagnetyczne maja opóznione w zadzialaniu minimum rzedu kilkunastu mili¬ sekund, co przy wspólpracy z rozmaitymi czuj¬ nikami np. Wstrzasowymi stanowi powazna nie¬ dogodnosc, gdyz przy tak znacznej bezwladnosci przekaznika moze powodowac niezadzialanie centralki i brak wymaganego sygnalu alarmo¬ wego.Poniewaz kazda taka centralka ma sobie przy¬ porzadkowanych kilka obwodów (dla przykladu powiedzmy cztery obwody) z czujnikami dowol¬ nego typu, przecietna taka centralka z przekaz¬ nikami elektromagnetycznymi wymaga zasila¬ nia w sposób ciagly moca okolo 40 watów, ana¬ logiczna centralka lampowa równiez moca oko¬ lo 40 watów, a analogiczna do nich tranzystoro¬ wa moca okolo 20 watów.Sa to moce dajace sie z latwoscia osiagnac przy pobieraniu z sieci pradu zmiennego, ale trzeba wziac pod uwage, ze kazda centralka na¬ wet podlaczona do sieci, musi miec awaryjne zasilanie z baterii lub akumulatorów, zapewnia¬ jace dobra prace dozorowa w ciagu 48 godzin przy zaniku pradu.Stad ciagla daznosc do ograniczenia napiecia i wymaganej mocy do minimum, co osiaga sie wedlug wynalazku przez calkowite wyelimino¬ wanie elektromagnetycznych przekazników sty¬ kowych i zastosowanie ukladów tranzystoro¬ wych przekazników bezstykowych, pewniejszych w dzialaniu i wymagajacych zasilania duzo mniejsza moca.Dla osiagniecia tego celu w centralce sygnali- zacyjno-alarmowej wedlug wynalazku stosuje sie przekazniki bezstykowe zbudowane na ele¬ mentach pólprzewodnikowych takich ja ktran- zystory i diody germanowe w opisanych dalej ukladach, iktóre przy minimalnym poborze mo¬ cy, pozwalaja na uproszczenie konserwacji oraz zapewniaja sprawniejsze i pewniejsze dzialanie centralki niz to bylo mozliwe przy zastosowaniu przekazników elektromagnetycznych.W szczególnosci w centralce wedlug wyna¬ lazku zastosowano w obwodach dozorowych przekazniki tranzystorowe w; ukladzie znanych w zasadzie przerzutndków monostabilnych ale sterowanych sygnalem ujemnym z jednej z dwóch diod, podlaczonych jedna do kolektora, a druga do emitera tranzystora poprzedzajacego ten iprzerzutinik, co zapewnia prowidlowe dzia¬ lanie przekaznika przy dowolnym znaku zmia¬ ny opornosci obwodu dozorowego, przy jedno¬ czesnym zapewnieniu szybkosci reagowania rze¬ du 1 m/sek.Poza tym centrlka wedlug wynalazku jest wy¬ posazona w tranzystorowy przekaznik manipu¬ lacji, pozwalajacy na dostep i sprawdzenie tych obwodów bez powodowania alarmu.Dodatkowo centralka wedlug wynalazku jest wyposazona w zasadniczo znany przekaznik czasowy, który w razie uruchomienia sygnalu dzwiekowego wylacza go samoczynnie po pew¬ nym czasie, pozostawiajac nadal centralke i in¬ ne obwody w stanie alarmu.Na rysunku uwidoczniono schematycznie i przykladowo uklad centralki, zawierajacy przykladowo cztery obwody dozorowe z prze¬ kaznikami Pod I—IV, jeden przekaznik mani¬ pulacji Pm, jeden przekaznik grupowy Pgr, który skupia wszystkie sygnaly z obwodów do¬ zorowych, jeden przekaznik alarmowy Pal, któ¬ ry uruchamia sygnal dzwiekowy oraz przekaz¬ nik czasowy Pcz, który wylacza sygnal alarmo¬ wy po okreslonym czasie.Centralka wedlug wynalazku pracuje z czuj¬ nikami dozorowymi dowolnego typu, np. typu pojemnosciowego, opornosciowego lub innego, na wielka czestotliwosc lub ultradzwieki, przy czym czujniki te lub tez anteny, wraz z ich wy¬ posazeniem, sa na rysunku przedstawione sche¬ matycznie jako opornosc R, znajdujaca sie w miejscach dozorowanych poza centralka.Glównym .czlonem centralki wedlug wynalazku jest przekaznik obwodu dozorowego Pod I przy¬ stosowany do wspólpracy z linia dozorowa za¬ konczona okreslona opornoscia R. Przekazniki Pod II, III i IV obslugujace inne linie dozorowe sa w zasadzie identyczne z przekaznikiem Pod I.Uklad tego przekaznika jest wyjatkowo pewny w dzialaniu i oszczedny pod wzgledem wymaga¬ nego zasilania. Sklada sie on z dwóch zasadni¬ czych elementów, to jest specjalnego wzmac¬ niacza pradu stalego z tranzystorem Ti, odwra¬ cajacego faze sygnalu wejsciowego, który rea¬ guje zarówno na dodatnia jak i ujemna zmiane opornosci R linii dozorowej, oraz przerzutnika monostabilnego z tranzystorami T2 i T3. Odwra¬ cajacy faze wzmacniacz zbudowany na tranzys¬ torze Tx posiada dwa wyjscia z obwodów emite¬ ra i kolektora. Wyjscia te po odpowiednim zrów- — 2 —naniu potencjalów i czulosci oporniikowym dziel¬ nikiem napiecia Ru R2 steruja poprzez diody Dlf D2 przerzutnik monostabilny T2, T3. W stanie niepobudzonym tego przerzutnika tranzystor T2 nie przewodzi, a tranzystor T3 przewodzi i na oporniku w obwodzie jego kolektora nastepuje duzy spadek napiecia. W przypadku zmniejsze¬ nia sie opornosci linii dozorowej maleje prad plynacy przez tranzystor Tx i (potencjal jego ko¬ lektora staje sie bardziej ujemny. Opornikowy dzielnik napiecia Ru R2 w obwodzie jego kolek¬ tora przekazuje wówczas przez diode D± ujem¬ ny sygnal na baze tranzystora T2, powodujac w konsekwencji przejscie przerzutnika monsta- bilnego w stan przewodzenia tranzystora T2, a nieprzewodzenia tranzystora T3. Na kolekto¬ rze tranzystora T3 powstaje wtedy silny sygnal ujemny, który przez wyjsciowy dzielnik napie¬ cia i diode D3 uruchamia bezstykowy przekaz¬ nik grupowy Pgr i przez przekaznik alarmowy Pal wywoluje alarm. W sprzypadku wzrostu opornosci linii dozorowej R o okreslona wiel¬ kosc ponad wartosc znamionowa, prad plynacy przez tranzystor Tx Wzrasta, powodujac wzrost spadku napiecia na oporniku R3 w obwodzie je¬ go emitra, co zostaje przekazane przez diode D2 jako ujemny sygnal na baze tranzystora T2, wy¬ wolujac nastepstwa analogiczne jak w omówio¬ nym wyzej przypadku zmiejszenia opornosci li¬ nii dozorowej. Jak widac z powyzszego, prze¬ rzutnik monostabilny T2, T3 zadziala w kazdym przypadku zmiany opornosci linii dozorowej powyzej zalozonych granic i to zarówno przy spadku jak i przy wzroscie tej opornosci.Przekaznik Pod moze byc wykonany na na¬ piecie zasilajace 6 V wzglednie 12 V i pobiera mniej niz 25*/o mocy elektrycznej potrzebnej do pracy przekaznika elektromagnetycznego. Czu¬ losc jego dobiera sie Wedlug zalozen tak, aby z jednej strony spowodowac bezwzglednie alarm w razie zblizenia sie intruza w zasieg danego obwodu dozorowego, ale z drugiej strony nie wywolywac przykrych, falszywych alarmów.Przy zwiekszeniu czulosci tego przekaznika mo¬ ze byc konieczne podlaczenie znanego w dzia¬ laniu termistora, celem kompensacji wplywu temperatury i ewentualnych wahan napiecia za¬ silajacego.Uwidoczniony na rysunku uklad przekaznika manipulacji Pm sluzy do czasowego unierucho¬ mienia wybranego obwodu dozorowego. Unieru¬ chomienie to moze byc dokonane tylko za po¬ moca specjalnego klucza przez zwarcie styku ZA. Przekaznik manipulacji jest przerzutnikiem bistabilnym i w stanie przewodzenia tranzysto¬ ra T5 zwiera przez diode D5 wyjscie przekazni¬ ka danego obwodu dozorowego. Rozwarcie spre¬ zyn klucza nocnego KN powoduje trwale przej¬ scie przerzutnika w stan przewodzenia tranzys¬ tora T4 i nieprzewodzenia tranzystora T5. W tym stanie wyjscie przekaznika obwodu dozorowego zostaje odblokowane i uklad centralki reaguje na kazdy sygnal przechodzacy z linii dozorowej danego obwodu.Wszystkie przekazniki Pod sa podlaczone do przekaznika grupowego Pgr, który pod wply¬ wem sygnalu z jednego z nich wywoluje alarm.Przekaznik grupowy Pgr centralki ma w zasa¬ dzie uklad analogiczny do przerzutnika mono- stabilnego na tranzystorach T2, T3 z tym, ze je¬ go wyjscie jest podlaczone do dzwiekowego przekaznika alarmowego Pal i ewentualnie in¬ nych urzadzen alarmowych.Przekaznik czasowy Pcz ma za zadanie wyla¬ czenie sygnalu dzwiekowego Dz po okreslonym czasie jego dzialania, gdy spelnil on juz swoje zadanie. Przekaznik ten dziala jednak wylacz¬ nie na alarm dzwiekowy i pozostawia przekaz¬ nik grupowy Pgr oraz ewentualne inne obwody w stanie alarmowym.W dalszym rozwinieciu centralka wedlug wy¬ nalazku jest wyposazona w nieuwidoczniony na rysunku drugi, ewentualnie nawet i trzeci ob¬ wód alarmowy, wywolujacy alarm zewnetrzny jednoczesnie z alarmem normalnym, oraz w przypadku usilowania niepowolanej manipu¬ lacji przy centralce lub jej przewodach.Jak widac z ipowyzszego, centralka wedlug wynalazku majaca uklady calkowicie pozba¬ wione przekazników elektromagnetycznych, przy duzych korzysciach eksploatacyjnych zachowuje wszystkie zalety centralek dotychczas znanych typów. PL