PL48053B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy sposobu zrównowazonego laczenia lozysk, tulei i innych okraglych lub majacych dowolny przekrój poprzeczny czesci w elementach konstrukcyjnych z otworem prze¬ lotowym oraz urzadzenie do wykonywania te¬ go sposobu.? Znane sa umocowywania lozysk, trzpieni lub podobnych czesci w elementach konstrukcyj¬ nych z otworem przelotowym, w których przy zastosowaniu zwyklych elementów zabezpiecza, jacych, jak np. pierscienie sprezyste lub rozpo¬ rowe, czesci podlegajace oiimocowaniu sa zabez¬ pieczone przed przesunieciem poosiowym. Sto¬ sujac takie elementy zabezpieczajace nalezy wyzlobic w topieniach, lozyskach lub podob¬ nyoh czesciach, rowki przeznaczone do umiesz¬ czenia elementów zabezpieczajacych.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Walter Strachauer.Poza tym w przypadku czesci konstrukcyj¬ nych, których wymiary, z -powodu ograniczone¬ go miejsca, (powinny byc mozliwie male i z te¬ go wzgledu nie ma dosc materialu dla wykona¬ nia rowków niezbednych do umieszczenia ele¬ mentów zabezpieczajacych, znane jest stosowa¬ nie pokrywek zabezpieczajacych. Takie po¬ krywki zabezpieczajace sa umieszczane z ofbu stron laczonych czesci i sa przymocowywane za pomoca dodatkowych elementów polaczenio¬ wych, jak np. srub, nitów lub podobnych ele¬ mentów.Znane jest równiez umocowywanie lozysk, sworzni lub innych czesci w drugiej czesci kon¬ strukcyjnej za pomoca wtlaczania. Taka kon¬ strukcja wymaga jednak niezwyklej precyzji.Otwory czesci konstrukcyjnej powinny byc wy¬ konane z wysokoprecyzyjnym pasowaniem dla zapewnienia dobrego umocowania. W przypad¬ ku dluzszego oddzialywania cisnienia lub cieg-raieiifa!, polaczenia takie: ni£ zapewniaja/lwcale zabezpieczenia poosiowego, wskutek czego cze¬ sci podbijajac* laczeniu miisza byc dodatkowo mocowane* prsez bea|J9Stfe€nie nitowanie lub wgndatanie.Znane jest równiez umocowywanie lozysk kulkowych lub podobnych elementów w odpo¬ wiedniej oprawie za posrednictwem tulei, umieszczonej miedzy oprawa i zewnetrznym pierscieniem lozyska. Tuleja jest przy tym dluzsza niz oprawa, wskutek czego przez jej odksztalcenie na obu stronach czolowych uzy¬ skuje sie mocne .polaczenie miedzy lozyskiem i oprawa. Tak wiec na przyklad w konstruk¬ cjach lotniczych, w których ze wzgledu na osz¬ czednosc wagi, unika sie umocowywania lozysk wymagajacego dodatkowych elementów zabez¬ pieczajacych; lozyska zostaja wwalcowywane w czesci konstrukcyjne z otworem przeloto¬ wym. Material znajdujacy sie poza pierscieniem lozyska zostaje nawalcowywany, nagnieciony lub natloczony na.elementy konstrukcyjne pod_ legajace laczeniu, przy czym konce tulei zosta¬ ja zagiete na element konstrukcyjny, lub na ze¬ wnetrzny pierscien lozyskowy.Przesuniecie poosiowe lozysk utrzymywanych za pomoca takiego polaczenia zostaje przez to uniemozliwione, przy czym polaczenie to ^nada- je sie równiez do lozysk, na które dzialaja nie¬ wielkie cisnienia.W przypadku wystapienia wysokich cisnien takie zawiniecie przesuwa sie, na skutek czego niezawodne umocowanie lozyska w kierunku osiowym nie jest zapewnione.Zdarzaja sie równiez trudnosci na skutek uszkodzenia lozyska. Oprócz tego w przypadku zbyt silnego walcowania naciski promieniowe zostaja przenoszone na lozysko, co zagraza jego zdolnosci tocznej. Przy wymianie lozyska pod¬ czas naprawy nalezy je wybijac z czesci kon¬ strukcyjnej i wtedy uszkodzenie polaczonych czesci jest nieuniknione. Nawet po zupelnie udanym wymontowaniu ponowne wwalcowanie lozyska do odpowiedniej, czesci konstrukcyjnej nie jest mozliwe, gdyz nastepuje 'zwezenie ma¬ terialu przy pierwszym procesie walcowania.Wynalazek niniejszy ma za zadanie podanie sposobu umocowywania lozysk, tulei lub innych czesci o przekrojach okraglych lub dowolnych, który nie wykazuje wymienionych wyz%j nie¬ dogodnosci i braków, daje zrównowazone* pola¬ czenie czesci konstrukcyjnych, wytrzymujl naj¬ wyzsze wystepujace cisnienie i niezawodnie za¬ bezpiecza lozysko przed przesunieciem poosio¬ wym i promieniowym.Sposób wedlug wynalazku pozwala poza tym na zaoszczedzenie czasu i kosztów oraz zapew¬ nia wymiennosc lozysk lub tulei bez narazania czesci na uszkodzenie podczas demontazu. Po¬ nadto wynalazek dotyczy urzadzenia do wyko¬ nywania tego sposobu.. Rozwiazanie postawionego zagadnienia pole¬ ga wedlug wynalazku na tym, ze stosuje sie tuleje wykonana z dwóch lub kilku podzielo¬ nych w kierunku osiowym czesci, których po¬ wierzchnie czolowe zostaja wcisniete do iod- ciecia (sfazowania) laczonych czesci i obejmuja je zachowujac wyrównania powierzchni, przy czym powierzchnie czolowe tulei wciska sie najlepiej za pomoca odpowiedniego urzadzenia do wglebien powstajacych przez podciecie la¬ czonych czesci.Odpowiednie urzadzenie wedlug wynalazku jest zaopatrzone w czesc podporowa, przystoso^ wana do podtrzymywania jednej z laczonych ze soba czesci, a na tej czesci podporowej znaj. duje sie pierscien podkladkowy, tloczak zaopa¬ trzony w obrotowy pierscien biezny dla kulek i najlepiej polaczony z wrzecionem obrabiarki, który to tloczak jest prowadzony za pomoca trzpienia, który centruje pierscien biezny, cze¬ sci podlegajace laczeniu, pierscien pbdkladko- wy oraz czesc podporowa, natomiast pierscien podkladkowy posiada wpustowy rowek, w któ¬ rym mieszcza sie konce tuled wystajace poza czesci podlegajace laczeniu, przy czym pierscien biezny na swej stronie naciskowej ma dwie lub kilka równomiernie rozmieszczonych na obwodzie kulek (stalowych, których srodek ob¬ rotu lezy na sredniej srednicy obrzeza tulei.W innej odmianie urzadzenia wedlug wyna¬ lazku zamiast pierscienia podkladkowego sto¬ suje sie nakretke zaciskowa, przy czym czesci podlegajace laczeniu lumieszcza sie miedzy tlo- czakiem i nakretka zaciskowa, które zostaja po_ laczone mocno za pomoca centrujacego trzpie¬ nia podtrzymujacego nakretke zaciskowa.Trzpien jest ponadto zaopatrzony w glowice, z jednym lub kilkoma otworami na obwodzie, przy czym miedzy glowica i tloczakiem jest umieszczone lozysko oporowe, a trzpien, na stronie przeciwleglej wzgledem glowicy, ma czesc gwintowana^ Tloczak ^est utworzony z czesci dolnej, podtrzymujacej obrotowy pierscien biezny i z czesci górnej, zaopatrzonej w glowice czwoix*giraniasta lub wielograniasta.Nakretka zaciskowa jest wykonana jako tarcz- - 2 -kaj przy czym obrzeze tarczki posiada rowek wpustowy, a na obwodzie nakretki znajdiije sie jeden lub kilka otworów.Wyrównane obustronne wwalcowywanie i na¬ walcowywanie obrzeza tulei, skladajacej sie z dwóch lub kilku czesci, wykonanej z dowol¬ nego odksztalcalnego slabego materialu, zapew¬ nia zabezpieczenie laczonych czesci zarówno przed poosiowym jak i promieniowym przesu¬ nieciem nawet w przypadku wystapienia naj¬ wyzszych cisnien.Uzyskane w ten sposób zabezpieczenie lozy¬ ska oraz unikniecie uszkodzen elementów kon¬ strukcyjnych przy wmontowywaniu i wymon- towywaniu lozyska oraz osiagniete przy tym zaoszczedzenie na wadze stanowia cenne zalety.Oprócz tego lacznie z tymi zaletami wynalazek daje' jeszcze te korzysc, ze w przeciwienstwie do znanych urzad-zen wciskowych nie dzialaja na lozyska zadne sily promieniowe, wskutek czego zapewniona jest jego swoboda toczenia sie, poniewaz cisnienia1, wytwarzane podczas wwalcowywania, dzialaja wylacznie na tuleje.Zastosowanie sposobu wedlug wynalazku jest bardzo proste i oszczedza czas i koszty.Urzadzenie wedlug wynalazku do wykonywa, nia sposobu wedlug wynalazku jest uwidocz¬ nione na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia polaczenie zrównowazone, fig. 2 — tuleje dzie¬ lona, fig. 3 — przebieg czynnosci wwalcowywa¬ nia, fig. 4 .— urzadzenie wciskowe z napedem mechanicznym i fig. 5 — urzadzenie wciskowe z napedem recznym.Na rysunku cyfra 1 oznaczona jest tuleja, która, jak widac na fig. 1 jest wpuszczona mie¬ dzy -podlegajace laczeniu czesci konstrukcyjne, a mianowicie czesc konstrukcyjna 2 i pierscien zewnetrzny 3 lozyska kulkowego 4, a po na- walcowaniu obrzezy stanowi zrównowazone .po¬ laczenie czesci 2, 4.Urzadzenie przedstawione na fig. 4, przyla¬ czane do wiertarki, ma dolna czesc 5, która sta¬ nowi giewne oparcie na nieprzedstawionym na rysunku stoliku wiertarki i wciaga przez ssa¬ nie do swego otworu trzpien centrujacy 6. Na podporze 5 jest umieszczony, zaopatrzony w ka_ librowany otwór srodkowy, pierscien podklad¬ kowy 7, w którym na" jednej stronie jest wy¬ konany rowek wipustowy 8, mieszczacy w so¬ bie wystajacy material tulei 1. W tloczaiku 9 znajjdujacym sie na wprost (pierscienia pod- kladkówego 7 i polaczonym za pomoca stozka Marse'a z nieuwidocznionym na rysunku wrze¬ cionem wieiferM znajduje sie pierscien biez¬ ny 11 kulek, w którym znajduja isie od strony tloczenia liczne, rozmieszczone na obwodzde, kuMu stalowe 12 i który jest utrzymywany za pomoca sruby 13.Tuleja 1, skladajaca sie z dwóch lub-kilku czesci, zostaje wcisnieta do otworu czesci kon¬ strukcyjnej 2, tak iz brzeg tulei 1 wystaje jed¬ nakowo z obu stron czesci konstrukcyjnej 2.Nastepnie do tulei 1 zostaje wcisniete lozysko 4, przy czym;, podlegajace laczendu czesci 2a 4 musza miec powierzchnie lezace w jednej plasz¬ czyznie. Pierscien podkladkowy 7 z rowkami wpustowymi 8, zwróconymi w kierunku naci¬ sku, miesci w sobie brzeg tulei 1 oraz laczone ze soba czesci 2, 4. Otwór podpory 5 wciaga przez ssanie trzpien centrujacy 6 i centruje podpore 5, pierscien podkladkowy 7 i lozysko 4 z czescia konstrukcyjna 2. Tloczak 9, który jest polaczony ze stozkiem Morse'a 10 we wrzecio¬ nie wiertarki, zostaje podsuniety blizej do pod¬ pory 5 przez ruch pionowy. Trzpien 6 przejmu¬ je,znowu centrowanie i prowadzi w ten sposób pierscien biezny 11 wraz z hartowanymi kul¬ kami stalowymi 12 dokladnie po srodku wzgle¬ dem brzegu tulei 1. Przy pomocy obrotów wier¬ tarki oraz pod dzialaniem pionowego nacisku na stronie tlocznej tulei 1, zostaje wywalcowa¬ ne obrzeze nitowe.Wykonanie obrzeza nitowego na przeciwleg¬ lej stronie tulei 1 wymaga obrócenia laczonych czesci konstrukcyjnych 2, 4 wraz z wwalcowa- na tuleja 1 i pierscieniem podkladkowyfrn 7, tak iz rowek wpustowy 8 uklada sie na podporze 5, a równa powierzchnia pierscienia podkladkowe- go 7 znajdzie sie na wprost nawalcowanego obrzeza nitowego tulei ^ w kierunku nacisku, aby uzyskac opór przeciwdzialajacy przesunie¬ ciu tulei.Gdy juz wszystkie czesci zostaly znowu na¬ prowadzone za pomoca trzpienia centrujacego 6, caly proces walcowania zostaje powtórzony.* Zastosowanie urzadzenia przedstawionego na fig. 4 jest mozliwe pod warunkiem, ze czesci konstrukcyjne podlegajace laczeniu, np. belki popychaczy lub dzwignie moga byc wymonto¬ wane z przyrzadu, poniewaz urzadzenie to mo¬ ze byc zastosowane tylko na stanowisku ma¬ szyny.Urzadzenie przedstawione na fig* 5 umozliwia równiez wykonywanie wyrównanego polaczenia recznie. Liczba 14 oznacza trzpien z glówka 15, na której obwodzie znajduje sie jeden lub kil¬ ka otworów 16, a na stronie polozonej naprze¬ ciwko glowicy znajduje sie czesc gwintowana - 3 -17. Miedzy glowica 15 trzpienia 14 i dolna cze¬ scia 11 podtrzymujaca pierscien 'biezny 12, przy czym dolna czesc 11 i górna czesc 9 sa utrzy¬ mywane za pomoca sruby 13, a tloczakiem 19, wykonanyjm w postaci górnej czesci 9 posiada¬ jacej glowice 18, w ksztalcie nakretki jest umieszczone oporowe lozysko 20. Czesc gwin¬ towana 17 tulei 14 posiada (nakretke zaciskowa 21, wykonana w postaci talerzyka, którego ob¬ rzeze 22 posiada rowek wpustowy 8, a na ob¬ wodzie nakretki zaciskowej 21 znajduje sie je¬ den lub kilka otworów.Do otworu czesci konstrukcyjnej 2 nie daja¬ cej sie wymontowac, jest wcisnieta tuleja 1, tak iz brzeg tulei 1 wystaje z obu stron jednakowo.Lozysko 4 zostaje nastepnie wcisniete do tulei 1. Trzpien 14 z nasunietym lozyskiem oporo¬ wym 20 i tloczakiem 19 zostaje przesuniety te¬ raz przez otwór lozyska 4, a na czesci gwinto¬ wanej 17 trzpienia 14 jest obracana nakretka dociskowa 21, przy czym trzpien 14 spelnia za¬ danie centrowania i w ten sposób prowadzi pierscien biezny 12 dokladnie centrycznie na górnym brzegu tulei 1, natoniiaslt rowek wpu¬ stowy 8 nakretki naciskowej 21 miesci w sobie dolny brzeg tulei. Przy dociskaniu nakretki do¬ ciskowej 21 do tloczaka 19 wraz ze znajdujaca sie miedzy nimi czescia konstrukcyjna 2, zosta¬ je wykonane za pomoca trapienia 14 mocne po¬ laczenie.Za pomoca nieuwidocznionego na rysunku klucza, np. oczkowego lub szczekowego, nalozo¬ nego na glowice szescioboczna 18 tloczaka 19, uzyskuje sie ruch tam i z powrotem o okolo 1/4 obrotu i jednoczesnie przez pionowo wywie¬ rany nacisk nakretki dociskowej zostaje wy¬ tworzone obrzeze nitowe na stronie nacisko¬ wej tulei 1 w wolnym wglebieniu utworzonym przez podciecie, przy czym przy dalszym ruchu obrotowym tloczaka 19, nakretka naciskowa jest staje dokrecana za pomoca wlozonego do otworu 23 trzpienia nde przedstawionego na rysunku.Umieszczenie obrzeza nitowego na przeciw¬ leglej stronie tulei 1 wymaga zeby trzpien 14 z lozyskiem oporowym 20 d tloczakiem 19 byl wsuniety do otworu lozyska 4 do tej strony tu- led 1, która ma byc jeszcze walcowana, przy czym nakretka dociskowa 21 jest dociskana gladka strona obrzeza talerzyka 22 do wywal- cowanej juz strony tulei 1, azeby otrzymac opór przeciwko przesunieciu tulei 1. Proces walcowania teraz powtarza sie.Inna odmiana urzadzenia wedlug wynalazku wedlug fig. 5 daje te mozliwosc, ze tloczak 19 z górna czescia 9 i podpora 11 znajduje zasto¬ sowanie zarówno jako uirzadzende maszynowe,, jak i reczne dla wykonywania wyrównanego polaczenia, przy ozym zamiast pierscienia pcd- kladkowego 7 moze byc równiez zastosowana nakretka dociskowa 21.Podlegajace laczeniu czesci konstrukcyjne przy zastosowaniu urzadzenia wedlug fig. 4 albo fig. 5 zostaja polaczone ze soba w sposób wyrównany i zabezpieczone zarówno przed prze¬ sunieciem, osiowym i promieniowym nawet w przypadku wystapienia znanych sil nacisku. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób zrównowazonego laczenia lozysk, tu¬ lei luib innych czesci o okraglym lub dowol¬ nym przekroju umieszczonych w elementach konstrukcyjnych, w których pomiedzy pod¬ legajacymi laczeniu czesciami zostaje wcis¬ nieta tuleja wyikonana z latwo odksztalcal- nego materialu, znamienny tym, ze powierz¬ chnie czolowe itulei, skladajacej sie z dwóch lub kilku dzielonych w kierunku ctsiowym czesci, wyciska sie we wglebienia powstale w laczonych czesciach przez podciecie, a czo¬ lowe powierzchnie tulei obejmuja scisle z obu stron laczone czesci konstrukcji.

2. Urzadzenie do mocowania lozyska, umiesz¬ czonego'w czesci koiristirukcyjnej z otworem przelotowym, w szczególnosci do wykonywa¬ nia sposobu wedlug zaistrz. 1, znamienne tym, ze na wprost podtrzymujacej laczone czesci podstawy, na której spoczywa pierscien o- porowy znajduje sie konstrukcja oporowa, zawierajaca obrotowy pierscien kulkowy i polaczona w szczególnosci z wrzecionem o- brabiarki, konstrukcja oporowa iestustawia¬ na za pomoca trzpienia centrujacego pier¬ scien z kulikami, czesci podlegajace laczeniu; pierscien oporowy oraz podpore, przy czym pierscien oporowy posiada rowek wpustowy, mieszczacy w sobie brzeg tulei wystajacej poza laczone czesci.

3. Urzadzenie z pierscieniem oporowym zawie¬ rajacym laczone czesci i konstrukcje oporo¬ wa posiadajaca pierscien kulkowy wedlug zaistrz. 2, znamienne tym, ze zamiast piers¬ cienia oporowego posiada nakretke zacisko¬ wa, przy czym laczone czesci konstrukcyjne sa umieszczone miedzy obudowa konstrukcji i nakretka dociskowa, które sa laczone na stale za pomoca centrujacego trzpienia, po¬ siadajacego nakretke dociskowa. - 4 -4. Urzadzenie wedlug zasifcrz. 3, znamienne tym, ze trzpien jest zaopatrzony w glowice, na której obwodzie znajduje sie jeden lub kilka otworów, a pomiedzy glowica i obudowa konstrukcji znajduje sie lozysko oporowe, przy czym trzpien od przeciwleglej strony glowicy posiada czesc gwintowana. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze obudowa konstrukcji zawiera w dolnej czesci pierscien z kulkami, a w górnej czes¬ ci glowice w ksztalcie szesciokatnej nakretki. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 3—5, znamienne tym, ze nakretka dociskowa jest wykonana w ksztalcie talerzyka, którego obrzeze ma rowek wpustowy, a na obwodzie nakretki dociskowej znajduje sie jeden lub kilka ot¬ worów. 7. Uirzadzenie weJdlug zastrz. 2—6, znamienne tym, ze pierscien z kulkami .po stronie doci¬ skowej ma dwie lub kilka kulek stalowych, rozmieszczonych w równych odstepach na obwodzie. V E B M a s c h i n en- und Apparatebau Schkeuditz Zastepca: inz. Józef Felkner rzecznik patentowyEto opisu patentowego nr 4805"? A*' fiei fyj 17 21 22 25 2593. RSW „Prasa", Kielce. Nakl. 300 egz. PL