Opis wydano #y:i**< £ a BIBLIO r EKA Ui-v ratantowegol POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47876 KI. 21 a\ 36/22 KI. internat. G 06 f Instytut Lacznosci*) Warszawa, Polska Sposób zmieniania krotnosci obniiamia elektronicznego ukladu liczacego Patent trwa od dnia 1:1 grudnia 1961 r.Kazdy uklad liczacy charakteryzuje sie krot¬ noscia Obnizania czestotliwosci impulsów, która wyraza sie iloscia niezbednych impulsów przy¬ lozonych na wejscie ukladu w celu otrzymania impulsu na wyjsciu ukladu. Wynalazek dotyczy sposobu zmieniania krotnosci obnizania ukladu liczacego.W wielu urzadzeniach, których budowa opiera sie na elektronicznych ukladach liczacych za¬ wierajacych przerzutniki, zachodzi potrzeba zmieniania krotnosci obnizania tych ukladów w* sposób wygodny, za pomoca jednego manipu¬ latora.Dotychczasowe rozwiazania napotykaly na trudnosci techniczne, wynikajace z tego, ze wy¬ laczanie jednego lub kilku elementów przerzut- nikowych z pracy calego ukladu wymagalo przelaczenia obwodów, którymi przebiegaja im¬ pulsy. Z koniecznosci wytmaigalo to uzycia odpo¬ wiednio przystosowanych przelaczników, wtór¬ ników katodowych lub stosowania innych spo- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Michal Nowicki. solbów. Jeszcze wieksze trudnosci wystepowaly wtedy, gdy chodzilo o jednoczesne przelaczanie wielu obwodów za pomoca jednego manipula¬ tora.Powyzsze trudnosci usuwa sposób zmieniania krotnosci obnizania wedlug wynalazku. Sposób ten wykorzystuje zjawisko zmiany charakteru pracy ukladu pelniacego role przerzutnika i jest pod wzgledem technicznym bardzo wygodny.Przelaczanie bowiem odbywa sie w nieczulych miejscach ukladu, ti. w takich obwodach, które moga byc obciazone duzymi pojemnosciami bez (szkodliwego wplywu na prace ukladu.Sposób przelaczania obwodów wyjasnia rysu¬ nek, który przedstawia przykladowo fragment zespolu przerzutników urzadzenia liczacego. Po¬ niewaz kazdy przerzutnik charakteryzuje sie dwoma stanami równowagi przeto na jego wyj¬ sciu powstaje co drugi impuls przylozony na wejscie. Jezeli uklad sklada sie z „n" przerzut¬ ników, to stopien obnizenia czestotliwosci ta¬ kiego ukladu wynosi 2n. w celu zmniejszenia stopnia obnizania nalezaloby wyeliminowac z pracy pewna ilosc przerzutników.Sposób zmieniania krotnosci obnizania wedlug ?^wynalazku polega na tjnm, ze obie siatki prze- Vk, Rzutnika, który im byc wylaczony z normalnej placy ukladu, polaryzuje sie odpowiednio róz¬ nymi potencjalami 'Ujemnymi. Podczas normal¬ nej pracy siatki te sa polaczone z ziemia po¬ przez oporniki. Dla ukladu przedstawionego na rysunku potencjaly polaryzacji wynosza dla siatki lewej — 8 V (± 4 V) a dla siatki pra¬ wej — 16 V (± 4 V).W takich warunkach pracy dany przerzutnik nie ma dwóch stopni równowagi tylko jest mul- tiwibratorem jednoskokowym. W rezultacie, kazdy impuls przylozony na wejscie takiego przerzutnika wywola 'podobny impuls na wyj¬ sciu. Przerzutniki spolaryzowane w wyzej poda¬ ny sposób nie beda braly udzialu w obnizaniu czestotliwosci, w wyniku czego calkowity sto¬ pien obnizania ukladu odpowiednio sie zmniej¬ szy. Do zmiany stopnia obnizania zostaly wyko¬ rzystane lampy Lu L2 i L3.W pozycji 1 przelacznika P oporniki znajdu¬ jace sie w obwodach siatkowych wszystkich lamp sa polaczone z ziemia. (Oporniki 1 k£? sa do pominiecia wobec oporników 240 kQ). Prze¬ rzutniki pracuja normalnie. Obnizenie calkowite czterolampowego ukladu przedstawionego na rysunku wynosi 24 = 16.Gdy przelacznik P znajduje sie w pozycji 2 obie siatki lampy Li sa spolaryzowane niejed¬ nakowymi potencjalami ujemnymi, wskutek czego lampa Lx pracuje jako multiwibrator jed- noskokowy i nie bierze udzialu w obnizaniu.Obnizenie calkowite ukladu wynosi zatem 23 = 8.W pozycji 3 przelacznika P napiecie —16 V jest dolaczone za pomoca blaszki zawierajacej przelacznika do kontaktów 2 i 3 przelacznika, powodujac wytracenie z normalnej pracy ukla¬ du lamp Li, L2 i L3. W rezultacie jako prze¬ rzutnik dwustabilny pracuje tylko lampa L4.Obnizenie wynosi 21 = 2.W pozycji 4 przelacznika P napiecie —16V jest dolaczone do kontaktów 3 i 4 przelacznika.Lampy L2 i L3 pracuja jako multiwibratory jed- noskokowe, pozostale — jako przerzutniki dwu- stabilne. Obnizenie calkowite ukladu wynosi 22 = 4.Obnizanie potencjalów siatek przerzutników moze byc zrealizowane w dowolny sposób, nie¬ koniecznie w sposób podany na rysunku.Sposób obnizania moze byc stosowany w elek¬ tronicznych ukladach liczacych zbudowanych na lampach elektronowych jak równiez w analo¬ gicznych ukladach zbudowanych na tranzysto¬ rach.Sposób obnizania wedlug wynalazku ma ta zalete, ze pozwala na zmiane sposobu pracy dowolnej ilosci przerzutników za pomoca bardzo prostego przelacznika, a przewody laczace prze¬ lacznik z ukladem moga byc dlugie, gdyz sa zablokowane kondensatorami do ziemi. PL