Do napedu urzadzen dzwigowych sa stosowa¬ ne silniki pradu 'stalego i silniki trójfazowe. Do wciagarek zaladowczych byly dawniej prawie wylacznie stosowane silniki pradu stalego, od niedawna jednak znajduja coraz wieksze zasto¬ sowanie trójfazowe silniki asynchroniczne z przelaczalnymi biegunami i o wirniku zwartym, poniewaz umozliwiaja one nadzwyczaj szybkie i intensywne transportowanie do okolo 130 cy¬ kli transportowych na godzine.Znane sa równiez opracowania trójfazowych silników zwartych z przelaczalnymi biegunami do urzadzen dzwigowych, a zwlaszcza do wcia¬ garek zaladowczych.Ze wzgledu na opuszczanie ciezarów sa tutaj wymagane conajmniej dwie lub trzy wieksze synchroniczne szybkosci obrotowe, odpowiada- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest dr inz. Berislav Jurkoyic. jace na przyklad czterem, osmiu i alternatywnie szesnastu biegunom, jak równiez do rozruchu i nadsynchronicznego hamowania — mala syn¬ chroniczna szybkosc obrotowa, odpowiadajaca np. trzydziestu dwóm biegunom. Tego rodzaju silniki sa np. wykonywane z dwoma stojanami i dwoma wirnikami, przy czym jedna para sto- janów i wirników zbudowana jest na dwie duze synchroniczne szybkosci obrotowe, a druga na mniejsze szybkosci obrotowe, zwlaszcza na naj¬ mniejsza synchroniczna szybkosc obrotowa.Wade znanych dotychczas konstrukcji tego rodzaju silników do urzadzen dzwigowych, a zwlaszcza wciagarek zaladowczych, stanowi to, ze wykazuja one stosunkowo duzy moment zamachowy, wskutek czego przy wymaganej duzej czestosci przelaczen przy intensywnej pra¬ cy zaladowczej czeste przyspieszanie tych du¬ zych rozpedzanych mas powoduje duze straty energii w wirniku silnika, co przy wysokiejczestosci cykli roboczych powoduje znaczne do- da$k%*(e nagrzewanie silnika?/ Powodowane %przez,'scteAjjr rózruchi straty energii przy prakty- * ózhym intensywnym rucnu sa czesto wieksze od strat powodowanych przez samo obciazenie i wskutek tego, tego rodzaju silniki musza byc, ze wzgledu na wieksze dodatkowe nagrzewanie przy czestych rozruchach, znacznie silniej zwy- miarowane, chociaz jest ono przy stopniowym uruchamianiu silników z przelaczalnymi biegu¬ nami odpowiednio mniejsze.Wspomniana duza stratnosc przy czestym roz¬ ruchu moze byc zmniejszona tylko przez zmniej¬ szenie momentu zamachowego. To wymaganie uwzgledniaja wspomniane znane konstrukcje wlasnie przez to, ze stosowane sa celowo silniki podwójne.Geten niniejszego wynalazku jest jeszcze dal¬ sze obnizanie momentu zamachowego tego ro¬ dzaju silników do dzwigów, a zwlaszcza do wcumarak zaladowczych. Pozwala sie to osiag¬ nac, jezeli wedlug wynalazku zastosowany zo¬ stanie trójfazowy silnik asynchroniczny z prze¬ laczalnymi biegunami z jednym stojanem o od¬ dzielnych uzwojeniach dla kazdej synchronicz¬ nej szybkosci obrotowej i jednym wirnikiem, zwlaszcza wirnikiem zwartym, przy tym jednak uzwojenia stojana sa tak wykonane, ze w kaz- tym zlobku stojana ulozone jest po jednym boku cewki kazdego z trzech lub czterech oddzielnych uzwojen dla kazdej z wymaganych synchroni¬ cznych szybkosci obrotowych.Stosowane do rozruchu i hamowania nadsyn- chronicznego wielobiegunowe Uzwojenie jest wykonane przy tym na stosunkowo duza liczbe biegunów, celowo o cztero — do dziesieciokrot- neg liczbie biegunów uzwojenia dla najwiekszej radiowej szybkosci obrotowej. Jedno z uzwojen Tcfcoczych moze wiec byc np. wykonane jako ^efffcerebieguncwe, drugie uzwojenie robocze jako ttómtefckgBnewe, a trzecie wielobiegunowe uzwojenie rozruchowe i hamujace jako trzy- ilziestodwutoiegunowe.Okazalo sie poza tym, ze uzwojenia moga byc wykonane najkorzystniej wtedy, przy najmniej- «ym zapotrzebowaniu miejsca w zlobkach sto- jastó, jezeli indukcyjnosc wielobiegunowego *raw9i«iia jest stosunkowo najmniejsza. Dlatego faoki cewek poszczególnych uzwojen zostaja w ten sposób umieszczone celowo w zlobkach sto¬ jana, ze wielobiegunowe uzwojenie rozruchowe i hamujace ulozone jest jako skrajne uzwojenie w zlobku tj. przy zewnetrznej stronie zlobka srafblizej wewnetrznego obwodu pakietu stoja¬ na. Jest jednak równiez mozliwe umieszczenie wielobiegunowego uzwojenia przy zewnetrznej stronie zlobka wspólnie z innym uzwojeniem lub równiez w srodku albo przy wewnetrznym kon¬ cu zlobka. W kazdym przypadku czynna induk- cyjnosc wielobiegunowego uzwojenia moze byc w znany poza tym sposób zmniejszona przez sze¬ regowe wlaczenie kondensatorów w kazdej fazie.Poszczególne oddzielone od siebie i wspólnie umieszczone w poszczególnych zlobkach stojana uzwojenia moga oprócz tego byc wykonane w kazdy dowolny celowy sposób.Trójfazowe silniki asynchroniczne z przela¬ czalnymi biegunami do urzadzen dzwigowych wedlug niniejszego wynalazku zaopatruje sie zwykle w wirniki zwarte, jednak w przypad¬ kach szczególnych moze sie okazac celowe wy¬ konywac je z wirnikami o pierscieniach slizgo¬ wych.Wynalazek jest ponizej blizej objasniony na podstawie przykladowych postaci wykonania, które przedstawione sa na rysunku. Na nim fig. 1 przedstawia schematycznie silnik w prze¬ kroju, a fig. 2 — 6, rózne rozmieszczenia po¬ szczególnych uzwojen w zlobkach stojana.Trójfazowy silnik asynchroniczny wedlug fig. 1 posiada umocowany do kadluba 1 pakiet stojana 2, w którego zlobkach ulozone sa trzy oddzielne uzwojenia 3, 4 i 5. Na wale 6 osadzo¬ ny jest wirnik wykonany jako wirnik zwarty 7.W poszczególnych zlobkach stojana, wedlug fig. 2, przy zewnetrznym koncu zlobka lezy naj¬ pierw wielobiegunowe uzwojenie 3, a glebiej we wnetrzu zlobka sa umieszczone obydwa uzwoje¬ nia robocze 4 i 5 wykonane na mniejsza liczbe bie¬ gunów. Wedlug fig. 3 uzwojenie wielobieguno¬ we 3 lezy przy zewnetrznym koncu zlobka obok uzwojenia roboczego 4, natomiast pozostale uzwojenie robocze 5 umieszczone jest przy we¬ wnetrznym koncu zlobka. Wedlug fig. 4 wielo¬ biegunowe uzwojenie 3 jest umieszczone w srodku pomiedzy obydwoma uzwojeniami robo¬ czymi 4 i 5. W przykladzie wedlug fig. 5 roz¬ mieszczenie jest podobne, tylko oprócz uzwojen roboczych 4, 5 przewidziane jest jeszcze trzecie uzwojenie robocze 8. Wielobiegunowe uzwoje¬ nie hamujace 3 moze byc jednak ulozone rów¬ niez na dnie, jak przedstawiono na fig. 6. PL