Wynalazek stawia sobie za zadanie stworzenie selektywnego wzmacniacza majacego bardzo male szumy, który jest wyposazony w bardzo duzym stopniu w tranzystory.W wzmacniaczach zawierajacych np. konden¬ sator wibrujacy, sluzacych do wzmacniania mo¬ dulowanego napiecia stalego potrzebne sa wzma¬ cniacze lampowe o stosunkowo duzej opornosci wejsciowej. Dlatego jako lampy wejsciowe sto¬ sowane sa specjalne lampy elektrometryczne lub zwykle lampy o wlasnosciach elektrometrycz- nych. Elektrometryczne wlasnosci zwyklych lamp elektronowych, przy wzmocnieniu zada¬ nym z uwagi na stosunek sygnalu do poziomu szumów, mozna uzyskac tylko wtedy, gdy wej- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Karlheinz Reinhard i Gerd Schubert. scie lampy jest zamkniete wysokoomowa opor¬ noscia. Dlatego tez wzmacniacze o duzej czulo¬ sci zawierajace kondensatory wibrujace, wypo¬ sazone byly dotychczas wylacznie w lampy elek¬ tronowe. Poza duzymi wymiarami i duzym po¬ borem mocy szczególna ich wada bylo to, ze szumy pochodzace z pradu plynacego przez wy¬ sokoomowa opornosc robocza pierwszej lampy, stanowily znaczna czesc ogólnego poziomu szu¬ mów.Znane sa uklady, w których za poprzedzajaca lampa elektronowa wlaczony jest tranzystor w ukladzie emitera tak, ze praktycznie lampa pra¬ cuje przy zwarciu. Korzystne jest wtedy zasto¬ sowanie lamp o specjalnie duzym nachyleniu i wzmocnieniu pradowym.W celu uzyskania koniecznego wzmocnienia napieciowego potrzebne sa wtedy dodatkowe stopnie wzmocnienia. Wada takiego ukladu po-lega na tym, ze lampy o duzym nachyleniu pra¬ cuja przy stosunkowo duzym pradzie siatki, a przy zastosowaniu lamp, które z uwagi na wysokoomowa dopuszczalna opornosc opornika uplywowego siatki, pracuja ponizej swych nor¬ malnych warunków elektrycznych i dlatego ma¬ ja mniejsze nachylenie, pogarsza sie stosunek sygnalu do poziomu szumów na skutek szumu powodowanego przez prad tranzystora.Przedmiotem wynalazku jest uklad, w którym szum jest mniejszy niz w dotychczas znanych ukladach, przy czym w miejsce stopni lampo¬ wych .dolaczonych do lampy wejsciowej, zajmu¬ jacych duzo przestrzeni i pracujacych przy ma¬ lym wspólczynniku sprawnosci, zastosowane sa tranzystory. Wedlug wynalazku osiaga sie to w ten sposób, ze wysokoomowa opornosc obciaze¬ nia lampy, pracujacej ponizej swych normal¬ nych warunków roboczych, konieczna do wzmocnienia napieciowego przy wysokoomowej opornosci wejsciowej, lub opornosc robocza kil¬ ku tranzystorów, jest uzyskana przez transfor¬ macje opornosci wejsciowej tranzystora pracu¬ jacego w ukladzie kolektora, z którym jest po¬ laczony bezposrednio tranzystor pracujacy w ukladzie emitera, przy czym ta transformacja nastepuje za pomoca przenosnika nastrojonego na czestotliwosc robocza.Usuniety zostaje w ten sposób szum powodo¬ wany przez prad plynacy przez opornosc robo¬ cza pierwszej lampy, stanowiacy powazna czesc calkowitego poziomu szumów. Poza tym lampa poprzedzajaca stopien kolektora wzmacnia na¬ piecie wejsciowe tak, ze w stopniu kolektora mozna zastosowac zwykle znajdujace sie na rynku tranzystory dla stopni wejsciowych, bez pogorszenia stosunku szumów do sygnalu w ca¬ lym ukladzie. Przy ukladzie wedlug wynalazku ze stopniem kolektora sprzezony jest bezposred¬ nio stopien emitera tak, ze oszczedza sie cze¬ sciowo na zajmujacych miejsce elementach kon¬ strukcyjnych i uzyskuje sie ponadto stabilnosc calego ukladu. Pomimo bezposredniego sprzeze¬ nia stopnia emitera, warunki pracy ukladu sa tak pomyslne, ze nawet przy nizszym napieciu roboczym stopien emitera moze byc statycznie sprzezony w celu uzyskania stabilizacji punktu pracy. Dzieki temu osiaga sie to, ze w zakresie temperatur, zaleznym w praktyce tylko od gra¬ nicznej temperatury tranzystorów, uklad pracu¬ je stabilnie. Poniewaz stopien kolektora jest zamkniety stosunkowo wysokoomowa oporno¬ scia przez dolaczony stopien emitera, istnieje wiec wysokoomowa opornosc na wejsciu stopnia kolektora, co jest pozadane ze wzgledu na duze wzmocnienie calego ukladu. Kombinacja ukladu kolektora z emiterem, przy ich bezposrednim sprzezeniu, daje w efekcie duze wzmocnienie mocy. Jezeli potrzebne jest wieksze wzmocnie¬ nie to mozna zastosowac dalsze kombinacje tranzystorowe tego rodzaju, do dalszego wzmac¬ niania. Dopasowanie kombinacji (ukladu emite¬ ra do kolektora) nastepuje za pomoca odpowied¬ nich przenosników.Na fig. 1 jest przedstawiony uklad lampowy z dolaczonym ukladem tranzystorowym. Napie¬ cie wejsciowe Ue zródla o wysokoomowej opor¬ nosci wewnetrznej, wysterowuje lampe 1 po¬ przez kondensator sprzegajacy, przy czym sto¬ sunkowo wysokie ujemne napiecie wstepne siatki jest wytwarzane na oporniku 12, zabloko¬ wanym kondensatorem 13 w obwodzie katody, i doprowadzane do siatki lampy przez wysoko- omowy opornik 14. Lampa 1 jest dopasowana do ukladu kolektora tranzystora 5 przez przenos¬ nik 3 dostrojony w pierwotnym uzwojeniu do rezonansu przez kondensator 2, przy czym punkt pracy tego tranzystora jest ustalany przez dziel¬ nik napiecia skladajacy sie z oporników 9 i 11.Tranzystor 7, pracujacy w ukladzie emitera, jest polaczony bezposrednio z tranzystorem 5.Szumy wlasne tranzystorów naleza do sklado¬ wej poprzecznej pradu przeplywajacego. Z tego wzgledu nalezy utrzymac prad maly. Osiaga sie to w ten sposób, ze w danym przypadku prad kolektora tranzystora 5 równa sie pradowi bazy tranzystora 7. Poniewaz prad kolektora tranzystora 7 jest wiekszy od pradu kolektora tranzystora 5 o swój wspólczynnik wzmocnie¬ nia pradowego, wiec tranzystor 5 ma tylko sto¬ sunkowo niski wspólczynnik wzmocnienia pra¬ dowego. Zmiany wzmocnienia pradowego tran¬ zystora 5 sa wyrównywane przez opornosc opor¬ nika 6. Stosowany zwykle opornik emitera 9 tranzystora 7 zablokowany kondensatorem 10, sluzy do stabilizacji punktu pracy.Napiecie wejsciowe Ua otrzymuje sie na wej¬ sciu przenosnika 8 lub na odpowiedniej opor¬ nosci roboczej.Zamiast lampy wejsciowej mozna uzyc rów¬ niez kombinacje tranzystorów, wlaczonych np. szeregowo. PL