Wynalazek dotyczy sposobu samoczynnej re¬ gulacji ciezaru wlasciwego ciezkich zawiesin w separatorach hydraulicznych, w których od¬ bywa sie obieg zawiesiny roboczej i obieg wody natryskowej, a obiegi te sa polaczone ze soba i wspólnie wykazuja stala objetosc cieczy.Znane urzadzenia do regulacji ciezaru wlas¬ ciwego ciezkich zawiesin maja te wade, ze re¬ guluja ciezar wlasciwy zawiesin w zbiorniku ro¬ boczym przez dodawanie zmiennych ilosci za¬ wiesiny i przez zmienny stosunek ilosciowy ges¬ tej zawiesiny do wody. Wskutek tego uplywa stosunkowo duzo czasu, zanim osiagnie sie za¬ dany ciezar wlasciwy zawiesiny. Ponadto spo¬ sób powyzszy ma te wade, iz w chwili gdy przy¬ rzady mierzace ciezar wlasciwy wykaza osiag- ¦ •) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Wilhelm Górtz i inz. Friedel Isenhardt, niecie wymaganej gestosci zawiesiny, doprowa¬ dzona zostala wieksza ilosc gestej zawiesiny al** bo wody do zbiornika roboczego, niz to bylo ko¬ nieczne do ustalenia zadanego ciezaru wlasci¬ wego zawiesiny roboczej. Zadana wartosc cie¬ zaru wlasciwego zawiesiny jest zwykle prze¬ kraczana, co powoduje wahania, oddzialywuja¬ ce niekorzystnie na przebieg pracy separatora hydraulicznego.W mysl wynalazku unika sie tych niedogod¬ nosci na skutek tego, ze oprócz obiegu zawie¬ siny roboczej i wody natryskowej, stosuje sie zapas zawiesiny o wiekszym ciezarze wlasci¬ wym niz ciezar wlasciwy zawiesiny roboczej.W przypadku obnizenia sie ciezaru wlasciwego, ponizej wymaganej wartosci, doprowadza sie w sposób regulowany do obiegu zawiesiny ro¬ boczej zapasowa zawiesine o wiekszym cieza¬ rze wlasciwym, przy czym, jednoczesnie dla utrzymania stalej objetosci cieczy odprowadzasie z obiegu wody natryskowej odpowiednia ilosc wody. W przypadku przekroczenia wyma¬ ganej wartosci ciezaru wlasciwego zawiesiny roboczej, doprowadza sie do obiegu zawiesiny roboczej, w sposób regulowany, swieza wode,, a dla utrzymania stalej objetosci cieczy, odpro¬ wadza sie z obiegu zawiesiny roboczej odpo¬ wiednia ilosc zawiesiny i doprowadza ja do obiegu zawiesiny zapasowej.Osiaga sie w ten sposób znacznie szybsze Wy¬ równanie ciezaru wlasciwego zawiesiny do za¬ danej wartosci i ulatwia utrzymanie niezmien¬ nego ciezaru wlasciwego tej zawiesiny. Ma to duze znaczenie dla prawidlowego przebiegu procesu, rozdzialu.Dalsza zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze czas trwania doplywu zapasowej zawie¬ siny, wzglednie czystej wody, do obiegu za¬ wiesiny roboczej oraz przerwy miedzy tymi do¬ plywami mozna regulowac przez nastawne ele¬ menty czasu. Umozliwia to odpowiednie nasta¬ wienie za pomoca elementu czasu czasokresów przerw miedzy poszczególnymi doplywami za¬ pasowej zawiesiny albo wody do obiegu za¬ wiesiny roboczej, które to czasokresy sa po¬ trzebne do zmieniania zawiesiny roboczej i do¬ danej zawiesiny zapasowej wzglednie swiezej wody*i wyrównania ciezaru wlasciwego. Dopie¬ ro po uplywie czasu przewidzianego na przer¬ we, nastepuje ponowne uruchomienie urzadzen sterujacych. Przy pomocy drugiego elementu czasu mozna regulowac czas doplywu i tym sa¬ mym ilosc wprowadzanej zapasowej zawiesiny wzglednie swiezej wody.Sposób wedlug wynalazku jest blizej objas¬ niony przykladowo na wysunku.W separatorze 1, na przyklad w separatorze z kolem wyladowczym, znajduje sie ciezka za¬ wiesina, w którym ciezkie skladniki rozdziela¬ nego materialu sedymentuja i usuwane sa za pomoca kola wyladowczego. Lekkie skladniki plywaja na powierzchni ciezkiej zawiesiny i przechodza na sita 2a i 2b, pod którymi znaj¬ duja sie zbiorniki, do których splywa zawie¬ sina. Na koncu sita 2b lekkie skladniki natrys¬ kuje sie swieza woda w celu zmycia osadu po¬ chodzacego z ciezkiej zawiesiny i odzyskania go.Podczas gdy zawiesina robocza splywa przewo¬ dami 5a, 5b, 5c do zbiornika zbiorczego 6 skad przy pomocy pompy 7 zawracana jest do sepa¬ ratora 1, zas pompa 8 doprowadza zawiesine rozcienczona woda natryskowa do osadnika 9, gdzie zostaje ona zageszczona. Zageszczona za¬ wiesina wraca przewodem 5d do obiegu robo¬ czego. Sklarowana wode przelewa sie prz&i przelew osadnika, po czym zostaje ona usunie¬ ta z obiegu wody natryskowej. Przelew ten jest elementem regulujacym stala objetosc plynu w obiegu roboczym i obiegu natryskowym.Na skutek strat ciezkich skladników zawie¬ siny, odprowadzanych z rozdzielonymi produk¬ tami, i na skutek uzupelniania tych strat przez wode nastepuje staly spadek gestosci zawiesiny roboczej, który kompensuje sie przez dodanie gestej zawiesiny zapasowej. Urzadzenie regula¬ cyjne do ustalania ciezaru wlasciwego zawiesi¬ ny sklada sie z dwóch niezaleznych jednostek funkcyjnych, a mianowicie obwodu regulacyj¬ nego dla zapasu zawiesiny, oraz obwodu regu¬ lujacego ciezar wlasciwy w separatorze hydra¬ ulicznym. W zaleznosci od rozmiarów urzadzen zawierajacych zapas zawiesiny, mozna przyla¬ czyc do nich jeden lub kilka separatorów hy¬ draulicznych.Zapas zawiesiny majacy znacznie Wiekszy ciezar wlasciwy niz zawiesina robocza znajdu¬ je sie w tym celu w zbiorniku 10. Aby uniknac opadania czastek stalych w zbiorniku z zapa¬ sem zawiesiny nalezy zawiesine te utrzymywac w stalym ruchu. Osiaga sie to przy pomocy pompy 11, która przepompowuje zapasowa za¬ wiesine do wyzej polozonego zbiornika 12.Zbiornik 12 posiada pierscieniowa rynne prze¬ lewowa 13, z której zawiesina odplywa przez wahliwy waz 14. Waz 14 mozna za pomoca urzadzenia sterujacego 15 utrzymywac w dwóch polozeniach. pW przedstawionym na rysunku prawym polozeniu a przeplywa zapasowa za¬ wiesina do leja 16 i przewodem 17 z powrotem do zbiornika zapasowego 10. Zawiesine zapaso¬ wa utrzymuje sie wiec w obiegu kolowym.W polozeniu lewym b, oznaczonym na rysunku linia przerywana przechodzi zawiesina zapaso¬ wa wezem 14 do leja 18 i przewodem 19 do obiegu roboczego separatora hydraulicznego.Zgodnie z wynalazkiem odbiera sie w jed¬ nostce czasu z zapasu taka ilosc zawiesiny, któ¬ rej zawartosci substancji stalej odpowiadaja ubytkowi substancji stalej w separatorze hydra¬ ulicznym. Zuzycie zapasowej zawiesiny mierzy sie przy pomocy pomiaru wysokosci slupa, cie¬ czy. Przy nastawnej dolnej wysokosci granicz¬ nej tego slupa cieczy wskaznik wysokosci cie¬ czy nadaje sygnal optyczny albo akustyczny.Nastepnie dodaje sie do zbiornika zapasowego 10 substancje stala w ilosci dostosowanej do stanu napelnienia zbiornika. Przy odpowiednim doborze ilosci zapasowej zawiesiny napelnianie — 2 —zbiornika zapasowego 10 substancja stala jest konieczne tylko w odstepach kilkudniowych.Rozcienczenie do zadanego ciezaru wlasciwego odbywa sie samoczynnie za pomoca urzadzenia regulujacego ciezar wlasciwy.Wskaznik mierzacy poziom cieczy w zbiorni¬ ku oraz urzadzenia regulujace ciezar wlasciwy dzialaja w sposób nastepujacy: W zespole regulatorów cisnienia 20 nastawia sie cisnienie powietrza na niezmienna wartosc.W stacji regulacyjnej 21 znajduja sie dwa re¬ gulatory przeplywu, które zasilaja dwie rury 22 i 23, zanurzone na róznych glebokosciach w za¬ wiesinie, jednakowymi ilosciami sprezonego po¬ wietrza. Ustalajace sie cisnienie w róznicowym przyrzadzie pomiarowym (jako miara ciezaru wlasciwego zawiesiny) zostaje wzmocnione przy pomocy wzmacniacza 25 przez doplyw powie¬ trza sprezonego z zespolu regulatorów cisnienia 20. Manometr kontaktowy 26 pokazuje ciezar wlasciwy zawiesiny zapasowej. Przy przekro¬ czeniu nastawionej wymaganej wartosci cieza¬ ru wlasciwego zawiesiny styk zamyka obwód •elektryczny przekaznika 27. Wskutek tego "Otwiera sie zawór stykowy 28 i do zbiornika za¬ pasowej zawiesiny 10 doplywa tak dlugo swie¬ za woda, az zostanie osiagnieta nastawiona ges¬ tosc zapasowej zawiesiny. Cisnienie w rurze 22 jest jednoczesnie miara stopnia napelnienia zbiornika zapasowej zawiesiny. Poziom zawie¬ siny w zbiorniku* zapasowym wykazuje mano-. metr stykowy 29, który po osiagnieciu nasta-] wionego poziomu minimalnego wyzwala urza¬ dzenie sygnalizujace 30.W zbiorniku roboczym separatora 1 mozna mierzyc ciezar wlasciwy zawiesiny przy pomo¬ cy tych samych srodków jak w zbiorniku 10.Wskaznik 31 podaje wynik pomiaru. Równo¬ czesnie wynik zostaje zarejestrowany za pomo¬ ca urzadzenia piszacego 32. Wynik pomiaru do¬ prowadza sie poprzez wzmacniacz 25a do urza¬ dzen sterujacych, które zaczynaja pracowac przy przekroczeniu nastawionej górnej lub dolnej *wartosci ciezaru wlasciwego zawiesiny roboczej.Urzadzenie sterujace 15 jest tak nastawione, ze przy przekroczeniu nastawionej górnej wartosci ciezaru wlasciwego zawiesiny roboczej, nasta¬ wia ono wahliwy waz 14 w polozenie prawe.%W przypadku, gdy wartosc ciezaru wlasciwego opadnie ponizej wartosci ustalonej, waz prze¬ stawiony zostaje w polozenie lewe. Przewodem 19 plynie wówczas zawiesina zapasowa do ob- wftdu roboczego zawiesiny. Jednoczesnie odpro¬ wadzona zastaje z osadnika 9 odpowiednia ilosc wody, tak iz objetosc cieczy w obwodzie za¬ wiesiny roboczej i obwodzie wody natryskowej pozostaje stala.Przy zbyt duzej gestosci zawiesin^ roboczej doiaje sie do obwodu zawiesiny roboczej swie¬ za wode i odprowadza równoczesnie zawiesine robocza. Za pomoca przewodu cisnieniowego 34 doprowadza sie do urzadzen sterujacych 35 i 36 zmierzona wartosc, okreslajaca ciezar wlasciwy zawiesiny roboczej. Jesli zadana wartosc cieza¬ ru wlasciwego zawiesiny roboczej zostanie prze¬ kroczona, wówczas urzadzenie sterujace 55 na¬ stawia waz&4b w polozenie lewe i tym samym doprowadza zawiesine robocza przewodem 37 do zbiornika zawiesiny zapasowej 10. Jedno¬ czesnie urzadzenie sterujace 36 otwiera zawór 38, przez który swieza woda doplywa do zbior¬ nika 6, a tym samym do obwodu zawiesiny ro¬ boczej.Na skutek duzej objetosci zawiesiny roboczej, potrzebny jest odpowiedni czasokres, zanim na przyrzadzie pomiarowym zbiornika roboczego 1 stanie sie dostrzegalna zmiana ciezaru wlasci¬ wego zawiesiny na skutek dodania zapasowej zawiesiny przy jednoczesnym odbiorze wody sklarowanej, albo na skutek odprowadzenia za¬ wiesiny roboczej przy jednoczesnym dodaniu swiezej wody.Aby dostosowac urzadzenie regulujace w se¬ paratorze hydraulicznym do tych czasokresów ^wyrównawczych sterowanie pneumatycznych urzadzen sterujacych 15, 35, 36 odbywa sie w sposób przerywany, przy czym czasokres pra¬ cy i czasokres przerwy moga byc odpowiednio nastawiane. W tym celu zainstalowane sa we¬ dlug wynalazku zawory magnetyczne 39 w prze¬ wodach doprowadzajacych sprezone powietrze do pneumatycznych urzadzen sterujacych 15, 35, 36. Dwa elementy przelaczajace 40a i 40b nada¬ ja impulsy napieciowe na zawory magnetyczne 39, których czas trwania moze byc nastawiony za pomoca galki N. Przy pomocy galki P. mo¬ ze byc nastawiany w sposób ciagly czasokres miedzy dwoma impulsami. Dzieki temu, ze przy zbyt duzej albo zbyt malej wartosci ciezaru wlasciwego zawiesiny w zbiorniku roboczym 1 mimo sygnalu sterujacego stale nadawanego do przyrzadów sterujacych, te ostatnie pracuja tylko przez krótki okres czasu, na skutek cze¬ go w przerwach miedzy dwoma pozycjami wy¬ sterowania, moze nastapic w separatorze hy¬ draulicznym wyrównanie ciezaru wlasciwego.Urzadzenia sterujace 15 i 35 sa tak polaczone, ze przy braku powietrza sprezonego weze wah- 3~liwe 14a i 14b przestawiaja sie w polozenie lewe.Urzadzenie sterujace 36 zamyka przy braku po¬ wietrza sprezonego zawór 38.Wynalapk nie ogranicza sie tylko do przed¬ stawionego przykladu wykonania. Korzystnie jest na przyklad wyzej polozony zbiornik 12 po¬ dzielic na segmenty. Do kazdego segmentu moz¬ na przylaczyc jeden separator hydrauliczny.J PL