Opis wydajao drukiem daia 13 wrzesnia 1963 r.L a BIBLIOTE K A Uraeou Potenlowego Mdla HacgpBHimj litowi POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 47203 VEB Secura— Werke Berlin, Niemiecka Republika Demokratyczna KI. 42 p 1 KI. internat. C 01 q Mechanizm licznikowy Patent trwa od dnia 11 listopada 1961 r.Wynalazek dotyczy mechanizmu licznikowe¬ go nastawnego na zero jako przyrzadu samo¬ dzielnego lub jako mechanizmu wbudowanego do kas rejestrujacych, maszyn ksiegujacych lub maszyn podobnych.Mechanizm ten wyrózna sie mala liczba czesci i prostota srodków, za pomoca których osiaga sie sprawny i korzystny sposób dziala¬ nia.Znane sa mechanizmy licznikowe, w których naped nastepuje za pomoca specjalnej zapadki napedowej, wspóldzialajacej z plytka pierwsze¬ go krazka cyfrowego, przy czym osobna spre¬ zynujaca zapadka ustala pozycje kazdego cy¬ frowego krazka. Dodatkowo przewidziane sa male kólka zebate przelaczajace, które w trak¬ cie przenoszenia dziesiatek sprzegaja dwa leza¬ ce obok siebie krazki cyfrowe i przesuwaja nastepne o wyzszej wartosci dekadowej o jed¬ na cyfre naprzód.Podczas spoczynku ostatniego krazka cyfro¬ wego specjalne elementy kólek zebatych prze¬ laczajacych ustalaja wlasciwe polozenie nie pracujacych krazków cyfrowych. Kólka zeba¬ te przelaczajace musza byc wylaczone z dzia¬ lania przy nastawianiu mechanizmu na zero.Zmusza to do osadzenia kólek zebatych prze¬ laczajacych na osiach wychylnych.Przenoszenie ruchu nastawiania zerowego krazków cyfrowych jest znane w róznych wy¬ konaniach.Np. w pewnym znanym wykonaniu nasta¬ wianie krazków cyfrowych na zero odbywa sie przez przekrecenie walu, na którym sa one osadzone. Przy przekrecaniu walu zlobek w tym wale zabiera z soba krazki cyfrowe w kie¬ runku narastania odczytu. To zabieranie kraz¬ ków cyfrowych odbywa sie za pomoca nie¬ zwykle dokladnie wykonanych zapdek nasta¬ wiania na zero, umieszczonych na krazkach cyfrowych.Innym sposobem nastawiania na zero me¬ chanizmów licznikowych jest nastawianie na zero za pomoca krzywek. W tym przypadkuuzywa sie dodatkowej plytki w ksztalcie ser- ca$?Mlmieszc£onej na kazdym krazku cyfrowym, które przy odchyleniu osi kólek przelaczaja¬ cych zostaja wprowadzone w pozycje zerowa za pomoca dodatkowego drazka. Takie rozwia¬ zanie jest tylko wtedy pewne w dzialaniu, gdy jego czesci maja okreslone minimalne ga¬ baryty.Wynalazek ma za zadanie wytworzenie ulep¬ szonego i uproszczonego mechanizmu liczniko¬ wego, w którym bez zastosowania kól zeba¬ tych zapewnione sa proste i sprawne srodki liczenia i nastawiania na zero, jak równiez przenoszenia dziesiatek, przy czym wszystkie jego czesci sa zmontowane na jednej osi, na której umieszczone sa krazki cyfrowe.Wedlug wynalazku cel ten osiaga sie przez wposazenie krazków cyfrowych z jednej stro¬ ny w sprezyny plaskie w ksztalcie otwartego pierscienia i z drugiej strony w wystepy lub w zeberka oraz w umieszczone na obudowie mechanizmu palcowe wystepy wychylajace te sprezyny w pozycje robocza, w której dana sprezyna popychajac zeberko obraca krazek cy¬ frowy licznikowy o jeden skok naprzód.Do nastawiania krazków mechanizmu licz¬ nikowego na zero w urzadzeniu wedlug wy¬ nalazku sluza zamocowane na osi sprezynuja¬ ce zabieraki, dzialajace na specjalne noskowe wystepy, znajdujace sie po jednym na bocznej plaszczyznie kazdego krazka cyfrowego.Na rysunku uwidoczniony jest przykladowy mechanizm licznika wedlug wynalazku o czte¬ rech krazkach cyfrowych systemu dziesietne¬ go, jakkolwiek inne postacie wykonania tego miechanizmu licznikowego sa równiez objete tym wynalazkiem, przy czym fig. 1 przedsta¬ wia mechanizm licznikowy wedlug wynalazku nastawny na zero, czesciowo w widoku z bo¬ ku i czesciowo w przekroju, fig. 2 — mecha¬ nizm licznikowy w przekroju wzdluz linii A— —B na fig. 1, fig. 3 — mechanizm licznikowy w przekroju wzdluz linii C^D na fig. 1 i fig. 4 — elementy mechanizmu nastawiania na ze¬ ro.W obudowie 1 (fig. 1) osadzona jest obroto¬ wo os 2 zaopatrzona w zabieraki. Na osi 2 osadzone sa obrotowo cztery jednakowe kraz¬ ki cyfrowe 3, pomiedzy którymi znajduja sie cztery zabieraki 4 nastawiania na zero. Kólko napedowe 5 uruchamiane dowolnym znanym narzadem, dzialajacym na zagiecie 5a jest zao¬ patrzone w plaska sprezyne 6 (fig. 1, 2) w ksztalcie otwartego pierscienia, której sprezy¬ nujace zakonczenie wykonuje posuw roboczy.Przy wychyleniu kólka napedowego 5 w kie¬ runku przeciwnym ruchowi wskazówek zega¬ ra (fig. 1, 2) powstaje obrotowe wychylenie plaskiej sprezyny 6 i poslizg jej sprezynuja¬ cego zakonczenia 10 na wystepie 7, wytloczo¬ nym z dna obudowy 1 (fig. 2, 3). Przy tej czyn¬ nosci zakonczenie 10 sprezyny 6 odchyla sie w plaszczyzne zeberek 8 krazka cyfrowego 3 jednostek (fig. 1, 2) i przy dalszym ruchu po¬ pycha zeberko krazka cyfrowego o jeden skok naprzód. Liczba tych zeberek odpowiada licz¬ bie cyfr wskaznikowych, znajdujacych sie na obwodzie krazka cyfrowego 3. Zeberka 8 slu¬ za do skokowego obracania krazków cyfro¬ wych 3, które odbywa sie w ten sposób, ze sa one popychane zakonczeniem 10 sprezyny 6 i przy wychyleniu roboczym kólka napedowe¬ go 5 zostaja dalej przekrecone o jeden skok naprzód. Osiagnieta przy tym nowa pozycja krazka cyfrowego 3 zostaje ustalona przez sprezynujace zakonczenie 9a grzebienia 9, wspóldzialajace z kolkami 11 znajdujacymi sie z jednego boku przy obwodzie kazdego krazka cyfrowego 3.Przenoszenie dziesiatek na wyzsza dekade oraz na dalsze pozycje zostaje osiagniete za pomoca takich samych srodków, jak zostalo opisane powyzej, to znaczy, ze plaska sprezy¬ na 6a w ksztalcie otwartego pierscienia, po¬ dobna do pierscieniowej otwartej plaskiej spre¬ zyny 6, umieszcona na pierwszym, drugim i trzecim miejscu czolowej (na rysunku lewej) plaszczyzny krazka cyfrowego 3, stoi naprze¬ ciw zeberka 8 tylnej (na rysunku prawej) pla¬ szczyzny krazka cyfrowego 3 wyzszej dekady.Nastepne przelaczanie odczytu liczby o je¬ den skok naprzód odbywa sie przy 4cazdym skoku roboczym kólka napedowego 5 przez wychylenie sie sprezynujacego zakonczenia Wa sprezyny 6a na wystepie 7, co przy dalszym jej posuwie powoduje wspóldzialanie zakoncze¬ niem lOa z zeberkiem 8 i obrót krazka cyfro¬ wego na wskazanie liczby wiekszej o jednost¬ ke.Po dokonanym przelaczeniu, sprezynujace zakonczenie lCa sprezyny 6a przeskakuje wy¬ cieciem 6b przez przynalezny mu wygiety wy¬ step 7 obudowy 1 (fig. 3) z powrctem w plasz¬ czyzne wyjsciowa i moze ponownie spowodo¬ wac przeniesienie dziesiatki dopiero po ponow¬ nym natrafieniu na wystep 7, co nastepuje po dziewieciu skokach liczbowych, jak to zostalo opisane powyzej. — 2 —Nastawianie na zero odbywa sie przez obrót osi 2 w kierunku przeciwnym ruchowi wska¬ zówek zegara, czyli w kierunku powiekszania odczytu, przy czym sprezynujace zakonczenie 4a osadzonych na osi 2 zabieraków 4 nasta¬ wiania na zero, dostajac sie poza wystepy 13 nastawiania na zero krazków cyfrowych 3 (fig. 2, 4) obracaja te krazki w polozenie zerowe. PL