Jy £ *HS1 lublikwmio **taia 31 Hpoa 1061 r.BIBLIOTE Urzedu Patentowego Polstiei Rzeczpospolitej Lodewejl POISKUJ RZECZYPOSPOUTE) WDOWE) OPIS PATENTOWY Nr 47066 KI. 21 a\ 34/42 KI. internat. H 04 i Instytut Tele- i Radiotechniczny*) Watszawa, Polska Uklad automatycznej regulacji przesuniecia fazy o W (kwadratury) Patent trwa od dnia 4 maja 1962 r.W systemach telekomuniteacyjnyeh i elektro¬ nicznych ukladaah pomiarowych stosowane sa czesto dwa jedraleowempiecia przesuniete wza¬ jemnie 10 90° czyli iaew. napiecie w kwadraturze.Typowym przykladem zastosowania napiecia w kwadraturze jest proces modulacji i demo- dulacji sygnalu chrominancji w systemie tele¬ wizji talarowej NTSC. Napiecie takie otrzymuje sie zwykle za pomoca przesuwników fazowych z wykorzystaniem obwodów sprzezonych LC, lub z wykorzystaniem sztucznych wzglednie na¬ turalnych linii dlugich o dlugosci elektrycznej równej (2n + l)A/4 albo za pomoca przesuwni- ka RC. Ze wzgledu na mala opornosc obciaze¬ nia, jaka przedstawiaja dwa ostatnie typy prze- suwników, uzyskanie odpowiednio duzego na¬ piecia w kwadraturze jest utrudnione mimo du- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Andrzej Bartosiak. zej stabilnosci czasowej i termicznej takich #r«e* suwników.Stosowany zwykle dla uzyskania duzych "na¬ piec wyjsciowych, przesuwnik 'fasy na tflwii sprzezonych obwodach rezonansowych LC cha¬ rakteryzuje sie znaczna niestabilnoscia'termiefc- na i duza zaleznoscia przesuniecia fazowego «fl parametrów obwodu -utrudniajaca zastosowanie ^o w ukladarh pomiarowych lub innych, w któ¬ rych wymagana jest duza dokladnosc przesunie¬ cia fazowego.Istote wynalazku stanowi uklad pozwalajacy na uzyskanie napiecia w kwadraturze odznacza¬ jacy sie duza staloscia przesuniecia fazy o 90°.Na rysunku jest przedstawiony przyklad wyko¬ nania ukladu wg wynalazku. Fig. 1 przedstawia schemat ideowy ukladu automatycznej regulacji kwadratury, fig. 2 charakterystyke detektora fazy, fig. 3 charakterystyke elementu reakta- cyjnego wtórnego obwodu rezonansowego, fig. 4przykladowe rozwiazanie ukladu automatycznej regulacji kwadratury (przesuniecia fazy o 90°).Uklad wg wynalazku (fig. 1) sklada sie z lam¬ py wzmacniajacej 1, której obciazenie anodowe stanowia dwa symetryczne sprzezone ze soba — obwody rezonansowe LC, pierwotny 2 i wtór¬ ny 3, przy czym jeden z elementów reaktancyj- nych obwodu wtórnego 3 jest uzalezniony od przylozonego z zewnatrz pradu lub napiecia.Obwody rezonansowe 2 i 3 sa sprzezone ze so¬ ba krytycznie, tak, ze napiecia wielkiej cze¬ stotliwosci na tych obwodach sa równe.Z obwodu pierwotnego 2 pobierane sa dwa na¬ piecia, równe co do amplitudy, ale przeciwne w fazie i doprowadzane sa do detektora fazy 4.Do tegoz detektora 4 doprowadzone jest napiecie z obwodu wtórnego 3. Napiecie wyjsciowe de¬ tektora fazy 4 po odfiltrowaniu w filtrze 5 do¬ prowadzone jest do uzaleznionego napieciowo lub pradowo elementu reaktancyjnego obwodu wtórnego 3 poprzez uklad regulujacy 6.Przy odstrojeniu któregokolwiek obwodu re¬ zonansowego 2 lub 3 z jakichkolwiek przyczyn od czestotliwosci napiecia doprowadzonego na wejscie ukladu, lub przy zmianie czestotliwosci napiecia wejsciowego w niewielkich granicach, róznica faz napiec na obwodach rezonansowych 2 i 3 przestaje chwilowo wynosic 90°, wskutek czego wartosc napiecia wyjsciowego detektora fazy jest wtedy rózna od zera i zaleznie od kie¬ runku zmian przybiera wartosc dodatnia lub ujemna, powodujac przestrojenie obwodu rezo¬ nansowego 3 za pomoca ukladu regulujacego 6 o wielkosc zalezna od czulosci detektora fazy i czulosci regulacji eleemntu reaktancyjnego.Kierunek odstrojenia obwodu 3 jest taki, ze wy¬ padkowa róznica faz napiec na obwodzie 2 i 3 powraca do 90°.Przykladowe rozwiazanie ukladu (fig. 4) skla¬ da sie z wzmacniacza 1 pracujacego na dwa sprzezone pojemnosciowo C3 obwody rezonan¬ sowe LiiCx i LzCz przy czym I* jest indukcyj- noscia regulowana pradem plynacym przez uzwojenie magnesujace L* droga zmiany prze- nikalnosci magnetycznej rdzenia ferrytowego, na którym nawinieto cewke L*.Poprzez kondensatory C4 i C5 doprowadzone sa z obwodu L^CX do detektora fazy Di, Dj, Ri, R2 dwa napiecia równe co do amplitudy lecz przesuniete wzgledem siebie o n. Do detektora doprowadzone jest równiez z obwodu wtórnego LzCz napiecie, przesuniete o ^Itn wzgledem na¬ piecia obwodu Li Ci. Napiecie wyjsciowe z de¬ tektora fazy poprzez filtr R3C6 doprowadzone jest do lampy regulujacej 2 w której obwodzie anodowym znajduje sie uzwojenie magnesuja¬ ce L3. PL