Przedmiotem niniejszego wynalazku jest wielopolozeniowy przelacznik elektryczny wedlug patentu nr 45160 zaopatrzony ponadto w przycisk wlaczajacy ruchy szybkie we wszyst¬ kich kierunkach nastawionych przez dzwignie.W znanych dotychczas ukladach sterowania maszyn, zwlaszcza obrabiarek, do wlaczania ru- * Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest mgr inz. Mikolaj Filipowicz. chów zespolów maszyn w róznych kierunkach znajduja zastosowanie zespoly przycisków albo tez przelaczniki wielopolozeniowe, przy czym sterowanie kazdego rodzaju ruchu na przyklad szybkiego lub wolnego, odbywa sie za pomoca oddzielnego przelacznika, co oczywiscie odpo¬ wiednio komplikuje obsluge maszyny.Powyzsza wade usuwa wielopolozeniowy prze¬ lacznik elektryczny wedlug wynalazku zaopa¬ trzony w dzwignie osadzona w przegubie ku¬ lowym, wspólpracujaca z ukladem mikroprze¬ laczników kierunkowych oraz w umieszczony wewnatrz tej dzwigni przycisk sprzezony z mi- kroprzelacznikiem ruchu szybkiego co umozli¬ wia sterowanie zarówno ruchami wolnymi jak i szybkimi — we wszystkich kierunkach.Przelacznik wielopolozeniowy wedlug wyna¬ lazku jest uwidoczniony w przykladowym roz¬ wiazaniu konstrukcyjnym na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia jego przekrój wzdluz linii CC na fig. 3, fig. 2 — przekrój wzdluz linii AA na fig. 3, a fig. 3 — przekrój wzdluz linii BB na fig. 2.Przelacznik wedlug wynalazku sklada sie z nastepujacych zespolów: ukladu czterech mi- kroprzelaczników kierunkowych, sluzacych do sterowania ruchami maszyny w czterech kie¬ runkach, wspólpracujacej z tymi mikroprzelacz- nikami dzwigni osadzonej w przegubie kulo¬ wym, z mikroprzelacznika ruchu szybkiego wlaczanego przez przycisk, umieszczony we¬ wnatrz dzwigni sterowniczej, oraz z mikroprze¬ lacznika „stop". Wokól kadluba 1 przelacznika sa symetrycznie umieszczone cztery mikroprze- laczniki kierunkowe 2, wspólpracujace z przy¬ ciskami 3, zaopatrzonymi w sprezyny 4 w ten sposób, ze zwolnienie przycisku powoduje za¬ dzialanie mikroprzelacznika. Do tego celu sluzy dzwignia sterownicza 5, osadzona w kadlubie 1 za pomoca przegubu kulowego 6 i zaopatrzona w koncówke z zaczepami 7, wspólpracujacymi z zaczepami 8 przycisków 3. Wewnatrz kadluba 1 jest osadzona przesuwnie tuleja kolnierzowa 9, wspólpracujaca za posrednictwem przycisku 10 z mikroprzelacznikiem 11 ruchu szybkiego. Do przesuwania tulei 9 sluzy przycisk 12 umiesz¬ czony wewnatrz dzwigni 5 i zaopatrzony w trzpien 13, którego stozkowa koncówka 14 opiera sie o górna powierzchnie tulei 9, albo tez wspólpracuje z osadzonym w niej przesuw¬ nie trzpieniem 15 mikroprzelacznika „stop" 16, sluzacego do zatrzymywania maszyny. Trzpien 15 jest ponadto zaopatrzony w sprezyne po¬ wrotna 17, a przycisk 12 w sprezyny 18 i 19.Dzialanie przelacznika wielopolozeniowego wedlug wynalazku opisano ponizej. W celu wla¬ czenia ruchu wolnego maszyny w okreslonym kierunku, na przyklad w kierunku strzalki I na fig. 2, wychyla sie w tym kierunku dzwignie 5, której zaczep 7 zazebiajacy sie z wystepem 8 przycisku 3, unosi ten przycisk do góry, powo¬ dujac zadzialanie mikroprzelacznika 2, nadaja- " cego zadany impuls wlaczajacy. Po zwolnieniu dzwigni 5, przycisk 3 odpychany sprezyna 4 wraca do swego pierwotnego polozenia, nato¬ miast stozkowa koncówka 14 trzpienia 13 opiera sie o wewnetrzna powierzchnie kolnierza tulei 9, powodujac utrzymanie dzwigni w czesciowo wychylonym polozeniu, odpowiadajacym wla¬ czonemu kierunkowi maszyny.W celu wlaczenia ruchu szybkiego w tym kie¬ runku naciska sie w tym wychylonym polozeniu dzwigni 5 przycisk 12, który za posrednictwem trzpienia 13 naciska tuleje 9 do dolu, powodu¬ jac przesuniecie przycisku 10 i zadzialanie wspólpracujacego z nim mikroprzelacznika 11 wlaczajacego ruch szybki. Po zwolnieniu przy¬ cisku 12 sprezyny powrotne 18 i 19 doprowa¬ dzaja tuleje 9 do polozenia wyjsciowego, zwal¬ niajac mikroprzelacznik 11 i wylaczajac ruch szybki.W celu zatrzymania maszyny dzwignie 5 usta¬ wia sie w polozenie srodkowe, w którym stoz¬ kowa koncówka 14 przesuwa do dolu trzpien 15, powodujac zadzialanie polaczonego z nim mi¬ kroprzelacznika 16, zatrzymujacego maszyne.Z tego polozenia moze byc nastepnie wlaczany ruch maszyny w dowolnym innym kierunku przez odpowiednie wychylenie dzwigni 5, a takze ruch szybki w tym kierunku — przez nacisnie¬ cie przycisku 12.Wielopolozeniowy przelacznik elektryczny wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie do sterowania ruchami dowolnych maszyn, zwlasz¬ cza obrabiarek. i -V PL