OngbUkowino dnia 30 Hpca 1963 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46987 KI.KI. 42 n, 6/09 internat. G 09 b Inz. Józef Stankiewicz Sosnowiec, Polska Urzadzenie do nauki jazdy samochodem Patent trwa od dnia 1(9 wrzesnia 19611 r.Przedmiotem wynalazku jest mechaniczno- elektrycziie urzadzenie cwiczebno-kontrolne, umozliwiajace kandydatom na kierowców sa¬ mochodowych — przed rozpoczeciem nauki jaz¬ dy samochodem — odbycie kontrolowanych i korygowanych cwiczen.Znane dotychczas urzadzenia do celów szko¬ leniowych do nauki jazdy samochodem sa za¬ opatrzone w scienne kolorowe tablice ostrze¬ gawcze znaków drogowych, lub posiadaja ma¬ kiete kabiny samochodowej sprzezonej z pro¬ jektorem filmowym, przy czym sluza one tylko jako pomoce szkoleniowe, teoretyczne. Poza tym brak kontrolnych urzadzen utrudnia nie¬ zawodne i obiektywne wykrywanie oraz okre¬ slanie bardzo licznych bledów, co' obniza po¬ ziom cwiczen, bo pozwala cwiczacym na nie¬ swiadome powtarzanie blednych ruchów. Pro¬ wadzi- to do wyrabiania szkodliwych nawyków i powoduje mijanie sie z glównym dydaktycz¬ nym celem cwiczen.Urzadzenie wedlug wynalazku, dzieki swojej konstrukcji, umozliwia przeprowadzanie cwi¬ czen praktycznych. Kandydat na kierowce, cwi¬ czacy na urzadzeniu * wedlug wynalazku nie odpowiada na pytania slowami, lecz uruchamia rekami lub nogami odpowiednie pedaly i dzwig¬ nie, sprzezone z sygnalizacja elektryczna, któ¬ ra wykazuje czy wykonane przez niego ruchy byly prawidlowe. Elektryczna kontrola cwiczen zmusza cwiczacego do' natychmiastowego po¬ prawienia bledów. W przypadku popelnienia przez cwiczacego bledów w wykonywanych czynnosciach — oprócz tekstu ujawnionego na pulpicie, informujacego o bledzie — zostajd równoczesnie uruchomiony sygnal akustyczny, który jako ogólnie slyszalny, nie pozwala na ewentualne przeoczenie optycznego sygnalu o bledzie' zarówno cwiczacemu, jak tez osobom obserwujacym cwiczenia. Powyzszy szczegól konstrukcyjny warunkuje wiec cfzialanie urza* dzenia, mobilizujace zainteresowanych do stó-ranniejszego wykonywania cwiczen oraz powo¬ duje rozszerzenie frontu pracy takze na osoby obserwujace, które oczekujac na swoja kolej, mimowoli ustosunkowuja sie do cwiczen, wy¬ konywanych na stanowisku cwiczebnym przez swoich poprzedników. Ta aktywizacja szersze¬ go grona osób rozszerza mozliwosci szybszego osiagniecia dydaktycznego celu cwiczen.W celu unikniecia koniecznosci slownego in¬ spirowania cwiczen i mozliwie najwiekszego upodobnienia ich do rzeczywistych warunków (drogowych) jazdy samochodem, urzadzenie po¬ siada specjalne gabloty, zamocowane na scia¬ nie przed stanowiskiem cwiczebnym. Zawie¬ raja one SO przezroczy, przedstawiajacych róz¬ ne sytuacje drogowe, jak skrzyzowania ulic, przejazdy kolejowe, jazde w nocy, jazde w zi¬ mie itp., w których uczestnicza samochody, po¬ jazdy uprzywilejowane, tramwaje, rowery i przechodnie. Samochody na tym samym przezroczu wystepuja zawsze w róznych kolo¬ rach, co pozwala przez wskazanie koloru, krót¬ ko i jednoznacznie okreslac cwiczacym posz¬ czególne pojazdy.Urzadzenie wedlug wynalazku jest uwidocz¬ nione na rysunku, na którym fig. ii przedsta¬ wia widok ogólny urzadzenia wyposazonego w kabine kierowcy samochodu, fig. 12 — widok tablic, rozmieszczonych pod matowa szyba w pulpicie sterowniczym, fig. 3 — uklad wy¬ laczników w widoku perspektywicznym, fig. 4 — uklad schematyczny wylaczników, fig. 5 — uklad schematyczny obwodów elektrycznych, fig. 6 — urzadzenie akustyczne, imitujace od¬ glosy pracy silnika, fig. 7 — schemat wylacz¬ nika w fotelu kierowcy, fig. 8 — uklad sche¬ matyczny blokady walka skrzynki biegów.Kabine kierowcy stanowi podstawa a wspar¬ ta na czterech slupkach b, przy czym ma pod¬ stawie a sa zamocowane: fotel kierowcy, nozny przelacznik 56 swiatel, pedal 63 sprzegla, pe¬ dal 64 hamulca, dzwignia 66 zmiany biegów, pedal 65 przyspieszenia, dzwignia 67 recznego hamulca, stacyjka 69, dzwigienka przelacznika 68 oswietlenia tekstu B w sterowniczym pul¬ picie /, przelacznik 70 kierunkowskazów, kie¬ rownica 74 oraz dodatkowa dzwignia 82 zmiany biegów.Fotel kierowcy jest zaopatrzony w ruchoma listwe 62 z wylacznikiem, odciazenie której, po opuszczeniu przez kierowce fotelu i niej wylaczeniu stacyjki 69, sygnalizuje przez oswie-| tlenie tablicy B w pulpicie / o nie wylaczeniu stacyjki 69.Na przodzie podstawy a jest zamocowany sterowniczy pulpit / przykryty z góry matowa szyba 61, pod która sa rozmieszczone tablice informacyjne, wedlug ukladu przedstawionego na fig. 12. Umieszczone na tablicach napisy wy¬ stepuja na róznych tlach, zaleznie od tresci tekstu. Na tle czerwonym sa umieszczone tek¬ sty okreslajace bledy. Teksty okreslajace po¬ zytywnie serie czynnosci synchronizowanych, wykonanych poprawnie, wystepuja na tle zie¬ lonym. Wszystkie teksty, pojawiajace sie na tlach czerwonych, podkresla dodatkowo glos dzwon¬ ka, zas kolorowi zielonemu towarzyszy glos brzeczyka. Teksty o znaczeniu wylacznie infor¬ macyjnym, które nie oceniaja jakosciowo wyko¬ nanych czynnosci, a okreslaja tylko aktualne polozenie danego mechanizmu maja tlo biale.Pomaranczowe tlo zwraca uwage cwiczacego na czynnosci, przy wykonywaniu których obo¬ wiazuje pewna okreslona kolejnosc na przy-^ klad: „gaz" ustawiony do ruszania, sprzeglo slizgajace sie, podtrzymanie obrotów silnika przez silniejsze nacisniecie pedalu przyspie¬ szenia.Slyszalne z daleka sygnaly akustyczne oraz widoczne na odleglosc kolory tablic umozliwia¬ ja obserwacje cwiczen wiekszej grupie osób.Poszczególne tablice uwidocznione na fig. 12 maja nastepujace znaczenie: A i C stanowia kierunkowskazy, B — tekst okreslajacy cel cwi¬ czen, który zostaje oswietlony pod wplywem nacisku na listwe 62 na fotelu kierowcy. Po odciazeniu tej listwy i nie wylaczeniu stacyjki 69 staje sie czytelny tekst na tablicy O, przy¬ pominajacy cwiczacemu, ze zapomnial przed, zejsciem z fotelu wylaczyc silnik i ze powi¬ nien sprawdzic w lusterku czy z tylu nie nadjezdza inny pojazd. Tablica D wyjasnia, czy oraz jakie swiatla zostaly aktualnie zapalone: postojowe, szosowe, obnizone. Tablica E okresla trzy zasadnicze pozycje sprzegla: wylaczone, slizgajace sie i wlaczone. Tablica F obejmuje cztery glówne polozenia pedalu przyspieszenia, przy wolnych obrotach silnika, przed rozpocze¬ ciem ruszania samochodu, w czasie ruszania, gdy malejace obroty nalezy zwiekszyc i przy pelnych obrotach. Tablica G okresla, który bieg jest wlaczony, przy czym wymienne pla¬ stikowe nakladki o rozmaitych ukladach liczb, okreslajacych biegi, pozwalaja na przystosowa¬ nie cwiczen do dowolnej marki samochodu. Ta¬ blica H zawiera tekst okreslajacy moment zwolnienia recznego hamulca przy ruszaniu, samochodem pod góre. Tablica I ujawnia blad, polegajacy na przedwczesnym zwolnieniu pe- — adalu przyspieszenia, przed nacisnieciem pedalu sprzegla, co powoduje niepozadane przyhamo¬ wanie samoGhodu, przy czym dzialanie wyste¬ puje tylko przy wlaczonym pierwszym lub dru¬ gim biegu. Tablica J okresla cztery rodzaje hamowania: silnikiem, hamulcem . noznym i silnikiem, tylko hamulcem noznym, hamul¬ cem recznym. Tablica K dotyczy wywolania zgrzytów kól zebatych, spowodowanych wla¬ czaniem biegu bez uprzedniego dokladnego wy- sprzeglenia. Tablica L ujawnia blad wykonania mimowolnego skretu kierownica w lewo lub w prawo, bez uprzedniej zapowiedzi tej czyn¬ nosci przez uzycie odpowiedniego kierunko-. wskazu. Tablica M wskazuje na szkodliwosc nadawania silnikowi wysokich obrotów, gdy sprzeglo zostalo wylaczone. Tablica N ujawnia zagaszenie silnika na skutek zahamowania pojazdu az do postoju bez uprzedniego wy- sprzeglenia. Tablica P informuje cwiczacego o poprawnym wykonaniu tak zwanego mie- dzygazu, przy redukcji przekladni na nizsza.Tablica R informuje, ze nadmierne otwieranie przepustnicy na bezposredniej przekladni powo¬ duje niebezpieczna predkosc i nadmierne zuzy¬ cie paliwa. Tablica S wyjasnia, cwiczacemu, ze nadmierny nacisk reki na dzwignie zmiany biegów jest szkodliwa i niedopuszczalna ano¬ malia, a przekroczenie wielkosci momentu (Kgm) nie zdarzyloby sie, gdyby przed rozpo¬ czeciem zasadniczego ruchu oraz nacisku, dzwig¬ nia zostala ustawiona w odpowiednim, dla za¬ mierzonego ruchu polozeniu wyjsciowym. Po¬ prawny ruch dzwignia nie wymaga specjal¬ nego wysilku. Wielkosc nacisku na dzwignie jest wiec do pewnego stopnia sprawdzianem, jak ten ruch sie odbywa, poprawnie czy tez zle.Tablica T objasnia znaczenie koloru tla posz¬ czególnych tekstów na tablicach sterownicze¬ go pulpitu / oraz znaczenie sygnalów aku¬ stycznych i jest w czasie cwiczen stale oswiet¬ lona.Przyrzad nasladujacy odglosy pracy silnika spalinowego stanowi polaczony z pedalem przy¬ spieszenia 65 kilkustopniowy zwieracz 38 (fig. 6), który skokami zmiennego oporu szerego¬ wego silnika pradu zmiennego 41, w zalezno¬ sci od polozenia tego pedalu, wplywa na zmia¬ ne obrotów, co zmienia czestotliwosc uderzen o membrane mloteczka, napedzanego mimo- srodem.W ukladzie silnika elektrycznego 41 zazna¬ czono miejsce przylaczenia trzech wylaczników 11, 12 i 13. Pierscien sterujacy wylacznika 12, w odróznieniu od pozostalych trzydziestudzie- wieciu wylaczników, nie posiada w okreslonym miejscu na gladzi rowka lecz wypuklosc w po¬ staci noska. Styki jego sa stale zwarte. Roz¬ warcie ich wywoluje nosek w momencie, gdy pedal sprzegla 63 zajmuje polozenie „slizga¬ jace". Powoduje to zatrzymanie silnika. Powtór¬ ne jego uruchomienie nastepuje przez nacisk na pedal przyspieszenia 65. Oba powyzsze efek¬ ty akustyczne imituja obciazenie silnika samo¬ chodu na przyklad przy ruszaniu (zanikania obrotów) i okreslaja wlasciwy moment, gdy na podtrzymanie obrotów silnika powinien wplynac nacisk na pedal przyspieszenia 65: Wylacznik 11 przez nagle zwarcie znacznej czesci opornika 38, powoduje gwaltowny wzrost obrotów silnika 41 w czasie wysprzeglenia; Efekt ten wyznacza akustycznie moment, w którym silnik (równiez spalinowy), pozbawiony obciazenia, zwieksza obroty i zdjecie nogi z pedalu przyspieszenia nie spowoduje juz dzialania, o którym mówi tablica I (zahamo¬ wania).Wylaczniki, przedstawione w widoku per¬ spektywicznym na fig. 31, skladaja sie z rucho¬ mej czesci wylacznika w postaci metalowej dzwigienki, ulozyskowanej na precie metalo¬ wym przy uzyciu izolacyjnej tulejki i. Dzwi- gienka opiera sie o gladz pierscienia steruja¬ cego wylacznik, za posrednictwem elementu wykonanego z materialu izolacyjnego. Ruch pedalem powoduje obrót jego tulei wraz z za¬ klinowanymi ma niej pierscieniami sterujacymi.Gdy wglebienie, wyfrezowane na gladzi pier¬ scienia umozliwi obnizenie sie dzwigienki pod wplywem dzialania plaskiej sprezynki s, wów¬ czas dochodzi do zwarcia styku przy dzwigien- ce z dolnym, nieruchomym stykiem i nastepu¬ je przeplyw pradu od preta przez plaska spre¬ zynke, dzwigienke, styki i przewód do odbior¬ nika. W ten sposób dziala wylacznik 25 pierw¬ szy od dolu.Gdy zasilanie wylacznika nastepuje za po¬ srednictwem innych pracujacych z nim syn¬ chronicznie wylaczników, wówczas plaska spre¬ zynka dzwigienki nie opiera sie bezposrednio o metalowy pret (który jest stale pod napie¬ ciem), lecz jest odizolowana tuleja bakelitowa, a przewód, laczacy z innym wylacznikiem jest zamocowany bezposrednio do plaskiej spre¬ zynki.W przypadku, gdy sygnal jest uruchamiany w chwili zaistnienia kilku róznorodnych jedno¬ czesnych warunków, wówczas styk nierucho¬ my ostatniego (od zródla zasilania) wylaczni¬ ka w obwodzie jest polaczony z elektromagne- — 3 —sem utrwalacza sygnalu. W chwili przeplywu pnjdu, po zwolnieniu przez kotwiczke, klapka (pocztowa) utrwalacza opada i z odrebnego zródla wlacza zasilanie odbiorników (oswiet- ienie Jabiicy oraz j^zwonek lub brzeczyk) na dowolnie jjjugi okres, to znaczy do chwili pocjniesienia klapki. W przypadku, gdy dany bja4 £9l*ga na wadliwych czynnosciach nóg, Wówczas do obwodu dzwonka lub brzeczyka jest wjftczona w szereg zarówka z, która przez oszklony otwór w dolnej sciance pod pulpitem / oswietla nogi cwiczacego wlasnie w chwili, g,dy zostaje pacejniony blad. Szczegól konstruk¬ cyjny, warunkujacy pewyzszy efekt swietlny, ulatwia osobom obserwujacym cwiczenia orien- t&cje, na czym polegaly bledy ruchów nóg w danym przypadku.Kazdy utrwalacz sygnalu posiada wlasny wylacznie, który pozwala na indywidualne za¬ wezenie zajcresu cwiczen, dla mniej uzdolnio¬ nych ucznipw.W ukladzie schematycznym przedstawionym na fig. 4 wprowadzono dodatkowo wylacznik 4, od którego przewód jest zamocowany bezpo¬ srednio do sprezynki wylacznika 30. Dzwigien- ki wylaczników jako czesci ruchome, zazna¬ czono na schemacie liniami przerywanymi, przechodzacymi przez pierscienie sterujace. Za- czernione kólko na koncu przerywanej linii pznacza styk ruchomy, zas nieco wieksze kól- kp q biftjym pojjj pznacza styk nieruchomy (Aqlny) wylacznika.Wszystkie e}ektpyczne obwody, jakie obej¬ muje urzadzenie wedlug wynalazku przedsta¬ wiono na fig. e, z wyjatkiem obwodu zasila¬ jacego tablice S na fig. 2 oraz ukladu rozrzadu mechanicznego i elektrycznego (utrwalacza syT gnalów), skladajacego sie z urzadzen steruja¬ cych, uwidocznionych na fig. 3 i 4.Urzadzenie jest zasilane z gniazda wtyczko¬ wego 75 sieci oswietleniowej 220 V. Napiecie IB V z wtórnego uzwojenia transformatora zo¬ staje skierowane do samochodowej stacyjki 69.Tu nastepuje rozdzial napiecia poprzez prze¬ lacznik 56, do tablicy P (oswietlenie samo¬ chodu) oraz do przelacznika 68, który umozli¬ wia zasilanie wylacznf^a 14 ppd ruchoma list¬ wa 62 fotelu kierowcy, dzialajacego w obwo¬ dzie tablicy B (cel cwjpzen) lub tez przy dolnym polozeniu dzwigienki 68 — wlacza napiecie do szyny pradpwej, zasilajacej wszystkie pozostale otjwppjy.Ua wa$kij 4? sa osadzone na lozyskach czte¬ ry tuleje: pedalu sprzegla 63, pedalu hamulca 64, pedalu przyspieszenia 65 oraz dzwigni ha¬ mulca recznego 67 (na fig. 15 tuleje 67 wraz z czescia walka umieszczono po lewej stronie U góry). Na wszystkich tych tulejach sa zakli¬ nowane pierscienie, na których w scisle okre¬ slonych miejscach zostaly wyfrezowane rowki $o sterowania dzwigienek wylaczników elek¬ trycznych.Na wal£u, poruszanym poosiowo i obrotowo, w zakresie malego kata (fig. 8) przez dzwignie zmiany biegów 66 zaklinowalio pierscienie ste¬ rujace dla szesciobietgowego ukladu biegów {samochody ciezarowe i autobusy). ^alek poruszany poosiowo i obrotowo w za¬ kresie kata mniejszego od 180° dzwigienka 82 jest wyposazony w pierscienie sterujace dla czterobiegowego ukladu biegów (samochody osobowe i furgonetki).Na wale kierownicy 74, znajduja sie pier¬ scienie sterujace wylaczniki 16 i 17, których zasilanie jest uzaleznione od przelacznika kie¬ runkowskazów 70. Pracuja one w obwodach sygnalizacyjnych tablicy L.Punkty swietlne kierunkowskazów A i C wlacza sie przez odpowiednie przechylenie pio¬ nowej listewki metalowej przelacznika 70. Je¬ zeli skret kierownica zostanie wykonany nie¬ zgodnie z wlaczonym kierunkowskazem, wów¬ czas uruchomiony przez wylacznik 16 lub 17, utrwalacz sygnalu zasili odpowiedni punkt swietlny pocj tekstem tablicy L na czerwonym tle oraz uruchomi dzwonek. Uruchomienie sy¬ gnalu nastapi takze przy wlaczonych obu kie¬ runkowskazach to znaczy, gdy listewka meta¬ lowa, w pionowym polozeniu, zwiera dwa gór- pe styki przelacznika 70.Plaskie sprezynki dzwigienek wylaczników, sterowanych przez pierscienie, zaklinowane na wyzej wymienionych tulejach (pedalów) i wal¬ kach (biegi, kierownica) — opieraja sie o pre¬ ty stykowe bezposrednio lub sa od pretów od¬ izolowane tulejkami bakelitowymi.Pierwsze z powyzszych wylaczników pracuja pojedynczo w swoich obwodach i skierowuja prad bezposrednio do punktów swietlnych ta¬ blic, E, F, G, I informujacych wylacznie o po¬ lozeniu danego mechanizmu, natomiast wylacz¬ niki, których plaskie sprezynki sa izolowane od pretów tulejkami, otrzymuja napiecie przewo¬ dami, dolaczonymi do sprezynek, które zostaje skierowane przez wylaczniki, sterowane przez pierscienie uruchamiane innymi urzadzeniami.W przypadku, gdy styki dwu lul kilku wy¬ laczników, pracujacych we wzajemnym szere¬ gowym polaczeniu, uruchamianych róznymi Urzadzeniami zostana równoczesnie zwarte, ¦=-? — 4-chocby na krjótka chwile, — wówczas zostaje uruchomiony utrwalacz sygnalu, zasilajacy przez dowolnie dlugi czas urzadzenia sygnaliza¬ cyjne optyczne i akustyczne.W wyzej opisany sposób sa zasilane obwody tablic, których teksty oraz kolory tla i sygnaly akustyczne dostarczaja informacji o poprawnym, lub wadliwym wykonaniu calej serii cwiczeb¬ nych, zsynchronizowanych ruchów urzadzeniami kabiny. Do grupy tej naleza tablice H, I, K, L, M, If, P, R, oraz S, przy czym obwód elek¬ tryczny tej ostatniej tabjicy zaopatrzony jest w inne wyjaczniki niz poprzednie tablice.Do tablicy O prad jest kierowany przez wy¬ lacznik 15, uruchamiany sprezynami listwy 62 w fotelu kierowcy po jego odciazeniu. Utrwa- }acz w tym obwodzie jest zbedny.Punkty swietlne tablicy D wlacza sie przy pomocy stacyjki 69 oraz wylacznika noznej zmiany swiatel 56.Swiatla tablicy E sa zasilane przez wylaczni¬ ki 20, BI i 22, zajeznie od polazenia pedalu sprzegla 63 wraz z jego tuleja i pierscieniami sterujacymi. Do punktów swietlnych tablicy F skierowuja prad wylaczniki, sterowane przez pierscienie 25 i 26, 27 i 28, zaklinowane na tulei pedalu przyspieszenia 65.Wylaczniki sterowane przez pierscienie od 1 do 7 osadzpne na walku poruszanym dzwi¬ gnia 66, wlaczaja poszczególne punkty swietlne tablicy G. Mozliwosci wykonania poosiowego i obrotowego ruchu walka 66 pod wplywem ruchów dzwigni zmiany biegów uwidoczniono na fig. 8. Na figurze tej nie uwidoczniono lewej czesci walka z pierscieniami sterujacymi.Wylaczniki uzaleznione od pierscieni steruja¬ cych na walku równoleglym do kolumny kie¬ rowniczej, poruszanym dzwigienka 82 sa rów¬ niez wlaczane do obwodów zasilajacych punkty oswietlajace na tablicy G.Dla bardziej uniwersalnego zastosowania, urzadzenie wedlug wynalazku zostalo iwyposa- zons w dwie dzwignie zmiany biegów 82 i 66.Przy uzywaniu dzwigni 66, dzwigienka prze¬ lacznika 10 powinna znajdowac sie w polozeniu dolnym. Poslugiwanie sie dzwignia 82 wymaga przechylenia dzwigienki 10 do polozenia gór¬ nego. Kazda z dwu dzwigni zmiany biegów daje sie latwo usunac z zamocowania do ob¬ sady, w przypadku, gdy nie istnieje potrzeba poslugiwania sie jedna z nich, w czasie swi- czen.Oswietlenie tablicy K w pulpicie 61 („zgrzy¬ ty w skrzynce biegów") wymaga dwu warunków: ruch dzwignia zmiany biegów i wlaczone sprze¬ glo Równoczesne zadsitnienie tych warunków okreslaja dwa wylaczniki pracujace szeregowo..Pierwszy warunek okresla wylacznik 8 zasilany praciem ze szyny (sprezynka dotyka do preta).Zaistnienie drugiego warunku przekazuje wy¬ lacznik 18; do jego sprezynki, odizolowanej od preta stykowego tulejka jest zamocowany prze¬ wód, który doprowadza (w czasie zwarcia sty¬ ków dwu wylaczników) prad od wylacznika 8.Prad ten uruchamia utrwalacz, który zasila optyczne i akustyczne urzadzenia sygnaliza¬ cyjne. Zasilanie, sterowanie i efektywne dzia¬ lanie pozostalych obwodów jest podobne i szczególowo uwidocznione na fig. 6.Zasade dzialania i schemat wylaczników 14 i 15 przedstawiono na fig. 7.Jak uwidoczniono na fig. 8 zarówno poosio¬ we jak obrotowe poruszanie walkiem 66 jest mozliwe tylko wówczas, gdy kolek k bedzie s}e znajdowal w takiej szczelinie prowadzacej, która pozwoli na dany ruch poosiowy lub obrotowy. Gdy kolek zablokuje walek, wów¬ czas anormalnie zwiekszony nacisk na dzwig¬ nie, w celu spowodowania obrotowego ruchu walka, wywola chwilowe odksztalcenie gu¬ mowych podkladek g, na których uklad jest zawieszony, w wyniku czego po zetknieciu ru¬ chomego styku w z nieruchomym, odizolowa¬ nym stykiem p, nastapi przeplyw pradu przez utrwalacz, który zasili urzadzenie sygnalu aku¬ stycznego i optycznego w tablicy S. Nadmierny wysilek w kierunku wywolania poosiowego ruchu walka zablokowanego kolkiem k (np. przy wlaczonym biegu) wywola ugiecie jednej ze sprezyn i przesuniecie po unieruchomionym walku obsady dzwigni zmiany bieigów, w wy¬ niku czego nastapi zetkniecie styków m oraz l i rozpocznie sie zasilanie obwodu tablicy S.Na fig. 8 uwidoczniono tylko fragment walka 66, bez czesci z pierscieniami sterujacymi.Na analogicznej zasadzie dziala walek poru¬ szany dzwignia 82, z ta róznica, ze nie zaj¬ muje polozenia poziomego lecz zblizone do pio¬ nowego, a dzwignia 82 swoim polozeniem zbli¬ za sie do poziomu.Nalezy dodac, ze luki miedzy pierscieniami sterujacymi na walkach 66 i 82 sa wypelnione pierscieniami z nowotekstu o tej samej sredni¬ cy, nie posiadajacymi wyfrezowanych rowków.Na tych pierscieniach opieraja sie dzwigienki wylaczników, w czasie poosiowych ruchów wal¬ ków 66 i 82 i nie zagraza im {dzwigienkom) dzieki temu, uszkodzenie w szczelinach miedzy pierscieniami sterujacymi. — 5 —Oswietlenie kolorowych przezroczy przedsta¬ wiajacych rózne sytuacje drogowe w umieszczo¬ nych trzech gablotach, zawieszonych na scianie naprzeciw kierowcy, nastepuje za pomoca trzydziesto-stykowego przelacznika 77 umiesz¬ czonego w pulpicie /. Przelaczania dokonuje instruktor prowadzacy cwiczenia. PL