PL46790B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania no¬ wych, nierozpuszczalnych w wodzie, barwników monoazowych, które szczególnie nadaja sie do barwienia poliamidów.Znane sa obecnie barwniki reaktywne do bar¬ wienia wlókien celulozowych, które otrzymuje sie z barwnika monoazowego, chlorku cyjanuru i aminy i posiadaja na przyklad wzór 1, gdzie Rx R2 oznaczaja reszty weglowodorowe, które moga zawierac dalsze podstawniki.Barwniki takie sa rozpuszczalne w wodzie i nadaja sie dobrze do barwienia bawelny i wló¬ kien cietych. Ze wzgledu na ich rozpuszczal¬ nosc w wodzie mniej nadaja sie one do barwie¬ nia wlókien poliamidowych. Wynalazek dotyczy wiec otrzymywania nierozpuszczalnych w wo- * Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wynalazku sa dpi. chem. Gizela Selter i dypl. chem. Gerhard Knóchel. dzie barwników reaktywnych, przeznaczonych do barwienia poliamidów. Udaje sie to przez zastosowanie do wytwarzania barwników re¬ aktywnych z barwników monoazowych, chlorku cyjanuru i aminy nie posiadajacej grup nadaja¬ cych rozpuszczalnosc w wodzie takich jak SOsH i —COOH. Postepuje sie przy tym w ten sposób, ze barwniki monoazowe z wolna grupa amino¬ wa pierwszo- lub drugorzedowa (lub podstaw¬ nikami dajacymi sie przeprowadzic w takie grupy) o ogólnym wzorze Rx —N = N —RaNH —R3 kondensuje sie z pierwotnymi produktami kon¬ densacji chlorku kwasu cyjanuru i zwiazków alifatycznych, aromatycznych i hydroaromatycz- nych posiadajacych pierwszorzedowe lub drugo- rzedowe grupy aminowe, np. z metyloamina, etyloamina, monoetanoloamina, dwuetanoloami- na, esterem monoetanolaminowym kwasu octo-wego, cykloheksyloamina, kwasem aminoocto- wym, estrami kwasu aminooctowego, kwasem /?-aminoiropionowym, estrami kwasu /?-amino- propionowego, dwuetyloamina, metyloanilina, oksyetyloanilina.W podanym wzorze Rx oznacza weglowodór aromatyczny, np. benzen, który moze zawierac jeszcze podstawniki —Cl, —Br, i/albo —N02; Rt Oznacza aromatyczny weglowodór np. benzen lub zwiazek heterocykliczny np. pirazolon, któ¬ ry moze jeszcze zawierac podstawniki —Cl, —CH3 i/albo —OCHz; R3 oznacza —H, —CH3 —C2H5, —CH2 —CH2 OH, —CH2 —CH2 —COO — CH3, —CH2 — CH2 —COOC2 H5 lub —CH2 — COOC2 H 5.Barwniki monoazowe otrzymuje sie w znany w zasadzie sposób. Kondensacje chlorku kwasu cyjanuru z wymienionymi zwiazkami aminowy¬ mi i barwnikiem prowadzi sie najlepiej w sro¬ dowisku wodnym z dodatkiem srodków emulgu¬ jacych lub dyspergujacych. Nie jest wskazane prowadzenie reakcji w rozpuszczalnikach orga¬ nicznych takich, jak aceton.Otrzymane barwniki wykazuja dobra trwalosc ogólna wybarwien, dobra trwalosc na mokro i bardzo dobra zdolnosc egalizacji na wlóknach poliamidowych.Przyklad I. 13,8 czesci wagowych p-nitro- aniliny dwuazuje sie w zwykly sposób i sprze¬ ga sie z 9,6 czesciami wagowymi m-toluidyny otrzymujac barwnik monoazowy. 18,2 czesci wa¬ gowe chlorku cyjanuru zwilza sie przy tempe¬ raturze O0 do 5°C 200 czesciami wagowymi wo¬ dy z dodatkiem srodka emulgujacego lub dys¬ pergujacego uzyskanego przez kondensacje kwasu naftalenosulfonowego* i formaldehydu i dodaje 6,1 czesci wagowych monoetanolaminy rozpuszczonej w rozcienczonym roztworze sody.Po zakonczonej reakcji daje sie barwnik zwil¬ zony 400 czesciami wagowymi wody i ogrzewa sie w temperaturze 35° do 40°C. Po krótkim czasie reakcja jest zakonczona. Barwnik odsacza sie. Barwi on wlókna poliamidowe na czysty czerwono-brunatny odcien.Przyklad II. 9,3 czesci wagowe aniliny dwuazuje sie w zwykly sposób i sprzega sie z 18,9 czesciami wagowymi aminofenylo-metylo- -pirazolonu. 18,2 czesci wagowe chlorku cyjanuru zwilza sie w temperaturze 0—5°C 200 czescia¬ mi wagowymi wody z dodatkiem srodka emul¬ gujacego lub dyspergujacego uzyskanego przez kondensacje kwasu naftalenosulfonowego i form¬ aldehydu i zadaje 9,3 czesciami wagowymi ani¬ liny, rozpuszczonej w rozcienczonym roztworze sody. Po zakonczeniu reakcji dodaje sie barw¬ nik zwilzony 400 czesciami wagowymi wody i podgrzewa do 35—40°C. Po krótkim czasie re¬ akcja jest zakonczona. Otrzymany barwnik barwi wlókna poliamidowe na czysty zólty odcien.Przyklad III. 17,2 czesci wagowych 2-chlo- ro-4-nitroaniliny dwuazuje sie w zwykly sposób i sprzega z 9,6 czesciami wagowymi m-toluidy¬ ny. 18,2 czesci wagowych chlorku cyjanuru zwil¬ za sie przy temperaturze 0 do 5°C 200 czes¬ ciami wagowymi wody z dodatkiem srodka emulgujacego lub dyspergujacego takiego, jak w przykladzie I i II i zadaje 3,1 czesciami wago¬ wymi metyloaminy rozpuszczonej w rozcienczo¬ nym roztworze sody. Po zakonczeniu reakcji do¬ daje sie barwnik zwilzony 400 czesciami wago¬ wymi wody i podgrzewa do 35—40°C. Reakcja konczy sie po krótkim czasie. Otrzymany barw¬ nik barwi wlókna poliamidowe na kolor bordo.Przyklad IV. 13,8 czesci wagowych p-ni- troaniliny dwuazuje sie w zwykly sposób i sprzega z 21,7 czesciami wagowymi kwasu o-anizydyno-co-metanosulfonowego o wzorze 2.Otrzymany barwnik zmydla sie. 18,2 czesci wa¬ gowe chlorku cyjanuru rozpuszcza sie w 100 czesciach wagowych acetonu. Roztwór ten wle¬ wa sie do 250 czesci wagowych wody z lodem.Do tej zawiesiny dodaje sie przy temperaturze 0 do 5°C 6,1 czesci wagowych monoetanolaminy, rozpuszczonej w rozcienczonym roztworze sody.Po zakonczonej kondensacji dodaje 6ie barwnik zwilzony 400 czesciami wagowymi wody i pod¬ grzewa do 35—40°C. Barwnik barwi wlókna po¬ liamidowe na odcien czerwony. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania barwników monoazo- wych, znamienny tym, ze barwniki mono¬ azowe posiadajace wolna pierwszo- lub dru- gorzedowa grupe aminowa lub podstawniki dajace sie przeprowadzic w takie grupy, o ogólnym wzorze Rx —N = N —Ra —NH —Ra w którym Ri oznacza reszte weglowodoru aromatycznego, na przyklad reszte benzeno¬ wa, która moze zawierac podstawniki —CIH, — 2 ——BrH i/lub —NOx i Rj — reszte weglowodo¬ ru aromatycznego, na przyklad benzenowa, lub heterocykliczna, taka jak reszta piroazo- lonowa, która moze zawierac podstawniki —Cl, —CHS i/lub —OCH3, a Ks oznacza —H, —CH3, —C2H5, —CH2—CH2—OH, —CH2—CH2-^COO—CH3, —CH2—CH2— -^COOC2H5 lub —CH2—COOC2H5t poddaje sie reakcji z produktem kondensacji chlorku cyjanuru i alifatycznych lub hydroaromatycz- nych zwiazków, zawierajacych pierwszorze- dowe lub drugorzedowe grupy aminowe. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje sprzegania prowadzi sie w srodo¬ wisku wodnym. VEB Farbenfabrik Wolfen Zastepca: dr Andrzej Au rzecznik patentowyDo opisu patentowego nr 46790 ^-4 NH / 50. H Q-n=n^n-( j!_NM_Rl Ci I N M II V A/zoV / cv°- A/zoV 2 r-cv-*,» '.

2. OLV biblioteka! JUrzedu Patentowa©! ZG „Ruch" W-wa, zam. 16-63, naklad 100 egz. PL