PL46678B1 - - Google Patents

Description

Ómiblikowano dnia 15 lute*r^l969 r. 5^ ^ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 4667* KL 12 o, 14 KI. internat, C 07 c Chemische Werke Witten G. m. b. H.Witten, Niemiecka Republika Federalna Sposób wytwarzania dwuchlorku kwasu tereftalowego Patent trwa od dnia 28 listopada 1960 r.Pierwszenstwa: 21 grudnia 1959 r. (Niemiecka Republika Federalna) Znane sa reakcje pomiedzy trójchlórobenze- nem i kwasami karboksylowymi, szczególnie kwasem octowym, w których otrzymuje sie chlo¬ rek benzoilu i odpowiednie chlorki kwasów kar- boksylowycih.Wedlug danych Rabjohn'a (J. Am. Chem. Soc., .76 (1954) str. 79 do 81) analogicznie przebiega reaiklcja spomiedzy a,a' — szesciochfloiro-p-ksylLe- nem i kwasami alifatycznymi, a w szczególnosci kwasem octowym, dajac dwuchlorek kwasu te- reftalowego i odpowiedni alifatyczny chlorek kwasowy. Reakcja ta przebiega z mala wydaj¬ noscia i z tego powodu nie nadaje sie do wy¬ twarzania tych chlorków, podczas gdy reakcja z kwasem ftalowym i bursztynowym daje mie¬ szaniny nie dajace sie w prosty sposób rozdzie¬ lic. Rabjohn przeprowadzil wiec zmydlenie a, a' szesiciochDoroHp-Iksylenu za pomoca reakcji z kwasem maleinowym, który tworzy przy tym bezwodnik kwasu maleinowego, Przy tej reakcji wykorzystane zostaja tylko dwa sposród szesciu atomów chloru a, a' — szesciochloro-p-4csylehu do utworzenia chlorku kwasu, podczas gdy czte¬ ry dalsze utracone zostaja w postaci chlorowo¬ doru.Stwierdzono, ze a, a' — szesciochloro-p-ksylen mozna przeprowadzic z doskonala wydajnoscia w dwuchlorek kwasu tereftalowego, jezeli a, a' — szescioohloro-p-ksylen podda sie reakcji z równoczasteczkowymi ilosciami kwasu mono-, dwu-, lub trójchlorooctowego, podgrzewajac mie¬ szanine do wyzszych temperatur, korzystnie temperatur 80—120°C. Wlskazamy jest dodatek kwasnych katalizatorów oraz w niektórych przy¬ padkach mieszanie. Kwasnymi katalizatorami moga byc przykladowo chlorek cynku lub chlo¬ rek zelazowy.Przcz reakcje prowadzona sposobem wedlug wynalazku powstaje nieoczekiwanie z doskona¬ la wydajnoscia mieszanina chlorku chloroacety-lu i dwuchlorku kwasu tereftalowego, dajaca sie latwo rozdzielic za pomoca destylacji na czyste chlorki kwasowe. W reakcji tej wykorzystane zostaja do powstania chlorków kwasowych cztery atomy chloru z wprowadzonego do reak¬ cji a, a' — szesciochloro-p-ksylenu.Tworzenie sie dwuchlorku kwasu tereftalo¬ wego bylo zupelnie nieoczekiwane, poniewaz w reakcji a, a' — szesciochloro-p-ksylenu z kwa¬ sem octowym nie podstawionym chlorowcem powstaja tylko male ilosci dwuchlorku kwasu tereftalowego oraz mieszanina kompleksowa nie- destylujacych produktów.Sposób wedlug wynalazku stanowi równiez doskonala metode otrzymywania czystych chlor¬ ków chloroacetylowych, które otrzymuje sie z niewystarczajaca wydajnoscia z odpowiedniego kwasu chlorooctowego i znanych srodków chlo¬ rujacych, np. z chiorku tionylu.Reakcje wedlug wynalazku korzystnie prowa¬ dzi sie w ten sposób, ze 1 mol a, a* — szescio- chloro-p-ks^lenu stapia sie mieszajac z 2 mola¬ mi kwasu chlorooctowego i po dodaniu katali¬ zatora ogrzewa do temperatury 100°C, az do za¬ konczenia wydzielania chlorowodoru. Kataliza¬ tor dekantuije sie lufo inaktyiwUje przez dodatek inhibitora, takiego jak dwuetyloamid kwasu la- urynowego. Mieszanine wytworzonych chlorków kwasowych rozdziela sie przez destylacje na dwuohlorek kwasu tereftalowego i stosownie do surowca wyjsciowego odpowiednie chlorki kwa¬ sów chlorooctowych.Przyklad I. 284 g kwasu monochloroocto- wego (3 mole) stapia sie z 469 g a, a' — szescio- chloro-pnksylenu (1,5 mole). Po dodaniu 0,5 g chlorku zelazowego (III) wydziela sie w tempe¬ raturze 80°C silnie chlorowodór. Po 3 godzi¬ nach wydzielanie chlorowodoru jest zakonczone.Mieszanine reakcyjna destyluje sie po dodaniu 0,5 g dwuetyloamidu kwasu laurynowego, przy czym przechodzi najpierw w temperaturze 102—110°C przy cisnieniu atmosferycznym 314 g chlorku chloroacetylowego, co odpowiada 93% wydajnosci teoretycznej. Nastepnie destylacje prowadzi sie pod próznia, otrzymujac w tempe¬ raturze 140—148°C i cisnieniu 15 mm 236 g dwu¬ chlorku (kwasu tereftalowego, co odtpowiada 7JB% wydajnosci teoretylcznej.Przyklad II. 163 g kwasu trójchlorooctowe- go (1 mol) i 156 g a, a' — szesciochloro-p-ksyle- nu (0,5 mola) ogrzewa sie mieszajac z 5 g swie¬ zo stopionego chlorku cynku w temperaturze 100—110°C, az do oslabniecia wydzielania chlo¬ rowodoru. Nastepnie chlorek cynku dekantuje sie i destyluje. Otrzymuje sie w temperaturze 10Ó—110°C i przy cisnieniu 760 mm 168 g chlor¬ ku trójchloroacetylowego, co odpowiada 93% wydajnosci teoretycznej. Nastepnie destyluje sie pod próznia w temperaturze 140—148°C przy cisnieniu 15 mm i otrzymuje 84 g dwuchlorku kwasu tereftalowego, co odpowiada 83% wy¬ dajnosci teoretycznej. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania dwuchlorku kwasu tere¬ ftalowego, znamienny tym, ze a, a* — szescio- chloro-p-ksylen poddaje sie reakcji z równo- czasteczkowymi ilosciami kwasu mono-, dwu- lub trójchloroootowego, ogrzewajac do wyzszych temperatur,, korzystnie do temperatury 80-120°C, (przy czjrpn korzystoe jest dodawanie kwasnych katalizatorów, zwlaszcza chlorku cynku frJb chlorku zelaza, przy ewentualnym mieszaniu. Chemische Werke Witten G. m. b. H. Zastepca: dr Andrzej Au rzecznik patentowy 5946. &SW „Prasa *, kielce PL