Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu samo¬ czynnego strojenia mechanicznych generatorów drgan na z góry okreslona czestotliwosc, zwlasz¬ cza stroików instrumentów muzycznych.Mechaniczne generatory drgan dla zaopatrzo¬ nych w stroiki instrumentów muzycznych skla¬ daja sie na ogól z plytki glosowej, która za¬ opatrzona jest w szczelinowe prostokatne wy¬ brania, nad którymi z jednej strony, lub na przemian z jednej i drugiej strony, przynito- wane sa stroiki. Stroiki te sa na przyklad wy¬ cinane z sprezynowej tasmy stalowej, która uprzednio w calosci zostala wzdluznie przeszli- fowana w taki sposób, ze przy mocowanych *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól- twórcami wynalazku sa Gerhard Rasch i Al¬ fred Hartmann. koncach stroików, material tasmy wcale nie byl zdejmowany. Samo to szlifowanie nie wy¬ starcza jednak do nastrojenia stroików, gdyz dobre dostrojenie powinno wykazywac odchy¬ lenie wynoszace najwyzej + 1 centa (1 cent = 1/100 póltonu), co odpowiada dokladnosci czestotliwosci drgan ± 6X10~4. A zatem potrzeb¬ na jest dodatkowa obróbka wykonczajaca tzn. strojenie. Stroiki kazdej plytki glosowej sa naj¬ pierw „wstepnie strojone", a nastepnie sa „stro¬ jone maszynowo", przy czym przy obydwóch zabiegach obróbkowych^ przy nitowane do plyt¬ ki glosowej stroiki zostaja wprawione w drga¬ nia i sa p©r6w»ywan£ z kamertonem. Stroiki sa przy tym przygotowane do wykonywania drgan o nieco wiekszej czestotliwosci, tak za przy zabiegu strojenia, stroik musi byc obra¬ biany w srodku, a zatem w linii jego odchyla-nia za pomoca szlifowania lub równowaznej obróbki, w celu uzyskania czestotliwosci jego drgan, odpowiadajacej czestotliwosci drgan ka- mertonu. To strojenie jest przeprowadzane przez wysokokwalifikowanych stroicieli, którzy musza odpowiadac wysokim wymaganiom fizycznym i psychicznym, a zwlaszcza musza posiadac absolutny sluch. Poza tym konieczne jest wie¬ loletnie ksztalcenie tych pracowników, tak ze zawsze odczuwa sie dotkliwy brak tego rodzaju pracowników.Jezeli przy strojeniu, ze stroików w ich srod¬ ku, a wiec w linii ich odchylania, zostaje zbie¬ rany material za pomoca szlifowania lub skro¬ bania, to wówczas zmniejszona zostaje sila spre¬ zynowania, a tym samym zmniejszona zostaje równiez sztywnosc, i po strojeniu istnieja róz¬ ne sztywnosci/ co ujemnie wplywa na jakosc dzwieku.Po „wstepnym strojeniu" i „maszynowym strojeniu" nastepuje „ostateczne strojenie" juz na samym instrumencie, gdy poszczególne stroi¬ ki zostana zamocowane na podwyzszeniach drazka glosowego, a zaopatrzony w stroiki dra¬ zek zostanie umieszczony w instrumencie.Wynalazek postawil sobie za zadanie usunie¬ cia wyzej wymienionych wad i stworzenie sposobu, który umozliwia samoczynne stroje¬ nie generatora drgan bez zatrudnienia wysoko¬ kwalifikowanych pracowników, dajac przy tym wieksza wydajnosc, a przy strojeniu pozwala unikac zmniejszania szytwnosci i prowadzi dzieki temu jednoczesnie do polepszenia jako¬ sci.Wedlug wynalazku zostalo to w ten sposób rozwiazane, ze przynitowany na plytce gloso¬ wej stroik zostaje wprawiony w drgania i tego rodzaju drgania tego stroika sa najkorzystniej odbierane fotoelektrycznie i porównywane z wymagana czestotliwoscia drgan. Zamiast foto- elektrycznego odbierania drgan mozliwe byloby akustyczne odbieranie ich czestotliwosci za po¬ moca mikrofonu, lub elektromechaniczne odbie¬ ranie tych czestotliwosci drgan, ale wówczas konieczne bylyby duze naklady finansowe, aby mozna bylo uniknac blednych wyników, spowo¬ dowanych innymi szmerami i drganiami maszyn, sciernicy itd., o ile mozna by bylo ich#w ogóle uniknac.Odpowiednio do wielkosci odchylenia od wy¬ maganej czestotliwosci drgan, zostaje wedlug wynalazku wytworzona wielkosc regulujaca, która w okreslonych odstepach czasu, poprzez elektroniczny przelacznik, za pomoca urzadzenia podnoszacego, powoduje przesuniecie swobodne¬ go konca stroika w kierunku wirujacego, skra¬ wajacego narzedzia, najkorzystniej w kierunku sciernicy. Te odstepy czasu, w obrebie których swobodny koniec stroika jest szlifowany, pow¬ tarzaja sie dopóty, dopóki nie zostanie osia¬ gnieta wymagana czestotliwosc jego dragn.Wedlug wynalazku te odstepy czasu sa wy¬ znaczane za pomoca nadajnika taktów, który na przemian, raz doprowadza wielkosc regulu¬ jaca do przelacznika elektronicznego, zwiera tei, przelacznik elektroniczny i uruchamia urzadze¬ nie podnoszace, a drugi raz przerywa przeka¬ zywanie wielkosci regulujacej, otwiera prze¬ lacznik elektroniczny i unieruchamia urzadzenie podnoszace. Nastepuje zatem przerwa w szlifo¬ waniu, podczas której stroik zostaje ponownie pobudzony do drgan, a uzyskana wskutek po¬ przedniego szlifowania czestotliwosc drgan zo¬ staje znów odbierana i odpowiednio do wiel¬ kosci istniejacego jeszcze odchylenia zostaje tworzona nowa wartosc regulujaca, która po dokonanym przelaczeniu nadajnika taktów znów wlacza szlifowanie.W dalszym rozpracowaniu wynalazku wiel¬ kosci odstepów czasu zostaja wyznaczane w za¬ leznosci od wielkosci odchylek czestotliwosci drgan stroików od czestotliwosci wymaganej, tzn. przy wiekszych odchyleniach czestotliwosci drgan stosowany jest dluzszy czas szlifowania, a dzieki obowiazkowo wystepujacemu zmniejsza¬ niu odchylen przy zastosowaniu sposobu wedlug wynalazku, stosowane sa coraz krótsze okresy szlifowania. Nalezy uwzglednic przy tym jednak¬ ze dokladnosc strojenia jaka daje sie uzyskac, tak ze na przyklad przy wymaganej dokladnosci dwóch centów, maksymalny czas szlifowania dla odstepu czasu w poblizu wymaganej czestotliwo¬ sci drgan, nie powinien byc dluzszy, niz odstep czasu potrzebny dla zmiany wysokosci tonu o dwa centy.W celu uzyskania calkowicie, samoczynnego strojenia stroików, wielkosc regulujaca, utwo¬ rzona zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku przez juz nastrojony stroik, jest stosowana do próbowania, * a przy ewentualnie istniejacym jeszcze odchyleniu czestotliwosci drgan stroika od czestotliwosci wymaganej, jest stosowana do uruchamiania urzadzenia sortujacego, które od¬ rzuca wspomniane, niedobre plytki glosowe.Za pomoca samoczynnego strojenia stroików, staje sie mozliwe samoczynne ich wykonywa¬ nie, z nastepujacym po tym wykonaniu sa¬ moczynnym strojeniem, próbowaniem i wysor — 2 —towywaniem wybrakowanych stroików lub ply¬ tek glosowych, bez zatrudniania przy tym kwa¬ lifikowanego personelu do przeprowadzania zabiegu strojenia.Dzieki temu, ze przy tym samoczynnym stro¬ jeniu szlifowany jest tylko swobodny koniec stroika, unika sie zatem obrabiania go na linii odchylania i przez to zostaje zachowana jed¬ nakowa sztywnosc stroików, tak ze nie naste¬ puje pogorszenie jakosci dzwieku. Oczywiscie powstaje bez watpienia mozliwosc, ze tego ro¬ dzaju stroiki, które ze wzgledu na swe odchy¬ lenia od wymaganej czestotliwosci drgan zo¬ staly wy sortowane przez urzadzenie sortujace, i które ze wzgledu • na przeprowadzone juz szlifowanie maja lub mialy czestotliwosc drgan mniejsza niz czestotliwosc wymagana, mozna dodatkowo jeszcze przeszlifowac w srodku, aby uzyskac wymagana czestotliwosc drgan i aby zmniejszyc przy tym liczbe wy brakowy wany eh plytek glosowych.Sposób wedlug wynalazku zostanie teraz bli¬ zej wyjasniony na podstawie rysunku.Stroik 3 przynitowany za pomoca nitu 2 na plytce glosowej, zostaje wprawiony w drgania za pomoca nie pokazanej na rysunku dmuchaw¬ ki. Drgania stroika 3 sa odbierane fotoelektry- cznie, gdy strumien swiatla 14 ze zródla 4, poprzez uklad soczewkowy 5 zostaje skupiony i skierowany na fotokomórke 6, umieszczona za stroikiem 3. Ten strumien swiatla 14 jest przerywany przy kazdym przejsciu. drgajacego stroika 3 i w ten sposób zostaje odbierana czestotliwosc drgan. Czestotliwosc ta, poprzez wzmacniacz 7 zostaje doprowadzana do porów - nywacza czestotliwosci 8, który odpowiednio do wielkosci odchylen od czestotliwosci wymaga¬ nej tworzy wielkosc regulujaca w postaci na¬ piecia stalego, które poprzez nadajnik taktów 9 doprowadzane jest do elektronicznego przelacz¬ nika 10 w postaci tyratronu. Tyratron zostaje wzbudzony i urzadzenie podnoszace zostaje uruchomione, na przyklad za pomoca elek¬ tromagnesu, który swobodny koniec stroika 3 dociska do wirujacej sciernicy 12. Swobodny koniec stroika 3 zostaje dzieki temu zeszlifo- wany i czestotliwosc jego drgan zostaje zmie¬ niona. Pokazane liniami kreskowymi urzadzenie podnoszace 11 przedstawia go tak jak i stroik w stanie podniesionym.Jezeli nadajnik taktów 9 zostanie przelaczony, to dalsze przekazywanie wielkosci regulujacej zostaje przerwane i urzadzenie podnoszace co¬ fa sie. Stroik zostaje ponownie wprawiony w drgania, ich czestotliwosc zostaje odebrana przez fotokomórke p* i odpowiednio do nowej czesto¬ tliwosci drgan stroika utworzona zostanie nowa wielkosc regulujaca, która po nastepnym prze¬ laczeniu nadajnika taktów 9 ponownie wlacza szlifowanie, tak jak to bylo poprzednio opisa¬ ne. Ten proces, a mianowicie tworzenie wiel¬ kosci regulujacej i odpowiednie zeszlifowanie stroika, powtarza sie dopóty, dopóki czestotli¬ wosc drgan stroika nie bedzie odpowiadala z góry ustalonej czestotliwosci wymaganej i nie beda juz wiecej tworzone wielkosci regulujace.Odstepy czasu, w których nadajnik taktów jest przelaczany, powinny byc uzaleznione od wiel¬ kosci odchylek czestotliwosci drgan stroika od czestotliwosci wymaganej, tak ze ze wzgledu na to wielkosc regulujaca zostaje przeprowa¬ dzana przez element rozrzadczy 13, który oddzia¬ ly wuj e na przelaczanie nadajnika taktów 9, odpowiednio do wielkosci odchylek czestotli¬ wosci drgan. PL