Opis wydano drukiem dnia 30 listopada 1963 r.Zl POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46544 KI. 75 c, 3 KI. internat. B 44 d Ransburg Electro-Coating Corp. #) Indtanopblis, Stany Zjednoczone Ameryki Pólnocnej Sposób elektrostatycznego powlekania natryskowego, urzadzenie do wykonywania tego sposobu oraz pistolet natryskujacy Patent trwa od dnia 3 czerwca 1961 r.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu elek¬ trostatycznego powlekania natryskowego i urza¬ dzenia do wykonywania tego sposobu, przy sto¬ sowaniu mechanicznego rozpylania cieklego ma¬ terialu powlekajacego.Urzadzenie do elektrostatycznego powlekania natryskowego, które osiagnelo niezwykle dobre wydajnosci w stosowaniu rozpylanego materialu powlekajacego, jest urzadzeniem, które przepro¬ wadza rozpylanie elektrostatycznie za pomoca tego samego pola które powoduje odkladanie rozpylonych czastek, lecz przemyslowe stoso¬ wanie takiego urzadzenia wymaga specjalizo¬ wanego wyposazenia i nasuwa trudnosci odnos- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa James William Ju- vinall, Erhard Kock,p'6am^s Courtland Marsch, William le Roy Smart i Herschel Augustin Wil¬ liams. nie wystarczajacego rozpylania niektórych ro¬ dzajów powlekajacych materialów, odnosnie uzyskiwania wymaganego ksztaltu natryskiwa¬ nych plam, odnosnie rozpoczynania i konczenia rozpylania, a czesto równiez odnosnie rozpyla¬ nia wystarczajacej ©bjetosci natryskiwanego materialu. Wiekszosc z tych trudnosci nie ist¬ nieje lub traci ostrosc w znanym dotychczas sposobie elektrostatycznego powlekania natry¬ skowego, stosujacym pistolet natryskujacy, w którym rozpylanie odbywa sie mechanicznie za pomoca sprezonego powietrza; jednakze za pomoca takiego rodzaju pistoletu natryskuja¬ cego, wydajnosc odkladania, mierzona procen¬ towa zawartoscia rozpylonej fauny odklada¬ nej na przedmiocie powlekanym, byla dawniej zdecydowanie mniejsza, a w wielu okolicz¬ nosciach wynosila tylko okolo polowe wydaj¬ nosci uzyskiwanej elektrostatycznym rozpyla¬ niem.Wynalazek niniejszy- jednakze stosuje sily elektrostatyczne do osiagniecia bardzo duzych wydajnosci odkladania, a mimo to nadal za¬ chowuje zalety pistoletu natryskujacego ha sprezone powietrze odnosnie objetosci rozpyla¬ nej farby, ksztaltu plam, natychmiastowego rozpoczynariia i konczenia rozpylania, oraz przemyslowo wystarczajacego rozpylania trud¬ no rozpylajacych sie materialów. Wynalazek niniejszy odznacza sie tymi zaletami odnosnie lekkich pistoletów natryskujacych na sprezone powietrze, którymi, mozna bezpiecznie mani¬ pulowac recznie pomimo stosowania w nich wysokiego napiecia. Wraz z duzymi wydajnos- ciami odkladania, latwo osiaganymi za pomoca wynalazku, zostaly znacznie uproszczone zagad- ,nienia wyplywu i odzyskiwania nadmiernego natrysku, stalo sie mozliwe stosowanie zmniej¬ szonych predkosci wyplywu powietrza wraz z wynikajacym z tego zmniejszeniem zapotrzebo- waiua mocy i strat cieplnych, proste filtry moga zastapic zaslony wodne, a dziedzina prak¬ tycznego stosowania recznego pistoletu natry¬ skujacego bez komory natryskowej zostala zna¬ cznie rozszerzona. Te wyniki mogly byc uzy¬ skane za pomoca zaprojektowania na pistolecie elementu elektrody ladujacej strumien natry¬ skujacy, która gdy jest naladowana do wyso¬ kiego potencjalu elektrycznego, powoduje du¬ za koncentracje jonów atmosferycznych w stre¬ fie tak umieszczonej, ze wszystkie lub przewa¬ zajaca wiekszosc czasteczek strumienia natry¬ skujacego przechodzi poprzez nia, szybko po¬ stepujac za ich tworzeniem sie. Najkorzystniej jest/*gdy ten element elektrodowy jest poje¬ dynczym bardzo cienkim drutem, umieszczonym w strumieniu natryskujacym, najwygodniej dru¬ tem podtrzymywanym wewnatrz pistoletu w celu wystawania do przodu poprzez i poza wy- fcfczlalajacy farbe otwór -pistoletu natryskuja¬ cego; jednakze element elektrody moze byc;za¬ montowany tuz obok Otworu dla farby, tak ze bedzie znajdowal sie ;z boku istrumienia ma¬ terialu .natryskiwanego, ale tuz obok niego.Zjonizowana strefa,: wytworzona za pomoca la¬ dujacej elektrody, jest w ten sposób umieszczo¬ na, ze. jestr ona przecinana przez .czastki stru¬ mienia natryskujacego, przy czym zarówno czastki strumienia, natryskujacego w tej stre^ fie, jak i. jony atmosferyczne w tej strefie sa w stanie wysokiej koncentracji przestrzennej, Przykladem tego rodzaju strefy jeist strefa, któT ra otacza miejsce o lokalnym gradiencie tafcier go rzedu, jaki istnieje dokola elektrycznie izo¬ lowanego, — tzn. nieekranowanego — konca drutu o srednicy okolo 0,25—0,5 mm, skierowa¬ nego w strone przeciwleglej elektrody i odda¬ lonego od niej o 305 mm, miedzy która to elektroda a koncem drutu istnieje potencjal okolo 100 kilowolt. W celu uzyskania lepszych wyników potencjal ladujacej elektrody powi¬ nien byc ujemny.Linie sil elektrostatycznych, wypromieniowy- wanych z ladujacej elektrody, koncza sie na przeciwelektrodzie o róznym potencjale elek¬ trycznym. Taka wspóldzialajaca elektroda mo¬ ze skladac sie jedynie z przeznaczonego do po¬ wlekania przedmiotu, ale . najkorzystniej moze skladac sie zarówno z takiego przedmiotu jak i z przeciwelektrody niezaleznej od powleka¬ nego przedmiotu i zajmujacej stale polozenie wzgledem ladujacej elektrody. W kazdym badz razie wydajnosci osadzania, znacznie wyzsze niz wydajnosci uzyskiwane w dawniejszych ukladach elektrostatycznych stosujacych pisto¬ lety natryskujace na sprezone powietrze:, moga byc latwo uzyskane, jezeli strefa duzej koncen¬ tracji jonów wedlug wynalazku jest utrzymy¬ wana za pomoca zastosowania pomiedzy ladu¬ jaca elektroda a pewna czescia elementu wspól¬ pracujacej elektrody przecietnego gradientu po¬ tencjalu, wynoszacego co najmniej okolo 2000 V/cm, a najkorzystniej okolo 4000 V/cm.Jezeli element wspólpracujacej elektrody za¬ wiera przeciwelektrode, to dobrze jest ja umies¬ cic z boku toru strumienia natryskujacego, a najkorzystniej w tyle od strefy rozpylania. W ten sposób umieszczona przeciwelektroda nie bedzie przeszkadzac istnieniu zasadniczego, od¬ kladajacego strumien natryskujacy pola pomie¬ dzy ladujaca elektroda i natryskiwanym przed¬ miotem. Niemniej jednak zasadnicze pole :be-' dzie równiez istniec pomiedzy ladujaca elektro- da i przeciwelektroda; w celu ochronienia prze¬ ciwelektrody od uzyskania powloki z strumie¬ nia natryskujacego wskutek istnienia tego po¬ ila, czasteczki strumienia natryskujacego sa wyrzucane z pistoletu w kierunku powlekanego przedmiotu z wystarczajacym spinem, aby prze¬ móc sklonnosc odkladania sie na przeciwelek¬ trodzie i skierowac je. do obszaru, gdzie beda .one odkladane na uziemionym przedmiocie po¬ wlekanym, na mocy jego wlasnego, ladunku elektrycznego, przy istnieniu takiego pola, ja¬ kie istnieje pomiedzy powlekanymi przedmiota¬ mi i (ladujaca elektroda. To ostatnie pole jest. najkorzystniej polem o natezeniu, które przy braku zarówno farby jak i sprezonego powie- trza dawaloby przeplyw pradu od ladujacej elektrody do powlekanego przedmiotu o nate- — 2 —zeniu co najmniej okolo jednego mikroampe- ra, a najbardziej pozadane jest natezenie pie¬ ciu mikroamperów lub wiecej.W przeciwienstwie do tego czego mozna by sie spodziewac, odpowiednio umieszczona prze- eiwelektroda moze miec widoczny wplyw na wzrost wydajnosci odkladania sie, nawet gdy przecietny gradient potencjalu pomiedzy nia i ladujaca elektroda moze byc nizszy niz gra¬ dient potencjalu pomiedzy ladujaca elektroda i powlekanym przedmiotem. Wskazane jest jed¬ nakze aby ten pierwszy gradient potencjalu byl wiekszy od tego ostatniego gradientu. Tego ro¬ dzaju uklad spowoduje wyrazne poprawienie wydajnosci, umozliwi zastosowanie kompletne¬ go zespolu maszynowego o nizszym napieciu wyjsciowym, stworzenie pistoletu o zwartej bu¬ dowie, którym mozna bedzie latwo manipulo¬ wac recznie, oraz uprosci zagadnienie zapew¬ nienia bezpiecznego poslugiwania sie pistoletem o ile chodzi o niebezpieczenstwo pozaru i po¬ razenia obslugujacego go personelu.Ladujaca elektroda, umieszczona w obrebie toru strumienia natryskujacego, moze nieko¬ rzystnie oddzialywac na jakosc rozpylania, a za¬ tem na jakosc koncowa wyrobu, poniewaz mo¬ ze ona gromadzic rozpylany material i zwra¬ cac go nastepnie do strumienia natryskujacego w postaci czastek tak duzych, ze szkodza one jakosci wykonczenia powlekanych przedmio¬ tów. To dzialanie moze byc zmniejszone przez zmniejszenie srednicy elektrody i (lub) przez skierowanie jednego lub kilku strumieni po¬ wietrza z boku w strone tej elektrody. Gdy elektroda wystaje do przodu przez otwór dla farby, to rozpykjace powietrze usiluje uchro¬ nic ja przed gromadzeniem sie rozpylanego ma¬ terialu, jednak zeby rozpylajace powietrze u- trzymywalo elektrode wolna od farby, moze byc konieczne wyladowywanie jej w takiej wyso¬ kosci, ze nastepowalo by szkodliwe oddzialywa¬ nie na wydajnosc odkladania. Najkorzystniej elektroda nie moze miec wiekszej srednicy niz ckolo 1,3 mm, a najbardziej wskazane jest aby ta sradnica wynosila 0,25—0,5 mm, oraz aby pistolet zawieral jeden lub wiecej otwo¬ rów, które wyrzucalyby strumienie powietrza, skierowane w poprzek strumienia natryskuja¬ cego w kierunku elektrody, przy czym jest zro¬ zumiale samo przez sie, ze znaczenie poprzecz¬ nie kierowanego powietrza wzrasta w miare jak wzrasta srednica elektrody.W jednej z postaci wykonania, reczny pisto¬ let natryskujacy na sprezone powietrze, beda¬ cy przedmiotem niniejszego wynalazku, skla¬ da sie z wydluzonej lufy i wydrazonej reko¬ jesci, zawierajacej przewodzaca prad czesc chwytowa wystajaca na bok z lufy. Z tylu lu¬ fy osadEony jest wewnatrz rekojesci' mecha¬ nizm zaworowy sterujacy wyplywem z pisto¬ letu farby i rozpylajacego powietrza, przy czym tego rodzaju mechanizm jest uruchamiany za pomoca jezyka spustowego, umieszczonego l przodu chwytu. Rekojesc zawiera rurki dopro¬ wadzajace do mechanizmu zaworowego farbe i sprezone powietrze z przylaczy umieszczo¬ nych na dolnym koncu rekojesci i przystoso¬ wanych do polaczenia z gietkimi wezami do¬ prowadzajacymi farbe i powietrze. Lufa zawie¬ ra przeloty dla doprowadzania do przodu farby i powietrza, przed wyrzuceniem ich z otworów dla farby i powietrza, na przednim koncu lufy.W szczególnej postaci recznego pistoletu na¬ tryskujacego, opisanego dalej jako specjalny przyklad wykonania, studia nad zabezpiecze¬ niem sie przed iskrzeniem oraz porazeniem ob¬ slugujacego personelu doprowadzily do umiesz¬ czenia w pistolecie opornika o duzej opornosci, umieszczonego tuz przy ladujacej elektrodzie.Podobne rozwazania wykazaly potrzebe zacho¬ wania jak najmniejszej skutecznej pojemnosci elektrycznej ladujacej elektrody lub inny prze¬ wodzacych prad elementów, majacych wysoki potencjal wzgledem opornika. Lufa pistoletu jest skomplikowana konstrukcja, zbudowana dokola przedniego ramienia glównego kadluba, który ma na ogól ksztalt litery L, i który wy¬ konany jest z materialu izolujacego i ma tylne ramie wsuniete do wewnatrz wydrazonej re¬ kojesci. To ramie kadluba zawiera w sobie wy¬ mieniony wyzej opornik, natomiast tylne ramie zawiera wysokonapieciowy przewód doprowa¬ dzajacy, który jest polaczony ,z tylnym koncem opornika. Przy tego rodzaju ukladzie przednie ramie kadluba jest zaopatrzone w kolnierze do wsuniecia i zamocowania przedniego i tyl¬ nego konca tulei z izolujacego materialu, two¬ rzacej zewnetrzny element lufy.Inne cechy znamienne wynalazku wynikna z dalszego szczególowego opisu i rysunków, na których fig. 1 jest aksonometrycznym rzutem calkowitego urzadzenia do elektrostatycznego powlekania natryskowego, fig. 2 — rzutem z boku pistoletu natryskujacego, fig. 3 — piono¬ wym osiowym przekrojem pistoletu^;^natrysku¬ jacego z fig. 2, f;g. 4 — rzutem z góry z cze¬ sciowym przekrojem poziomym tylnej czesci lufy, fig. 5 — w zwiekszajacej podzialce czes^ — 3ciowym przekrojem poziomym plaszczyzna, o- znaczona linia 5—5 na fig. 2, fig. 6 — rzutem z przodu przedniego ramienia kadluba zawie¬ rajacego opornik, pokazujacym szczególy ele¬ mentów przeznaczonych do polaczenia oporni¬ ca z elektroda, fig. 7 — na ogól pionowym przekrojem rekojesci pistoletu plaszczyzna, oznaczona linia 7—7 na fig. 2, fig. 8 — przekro¬ jem plaszczyzna, oznaczona linia 8—8 na fig. 2, fig. 9 — czesciowym przekrojem plaszczyzna Oznaczona linia 9—9 na fig. 7, fig. 10 — czes¬ ciowym przekrojem plaszczyzna, oznaczona li¬ nia 10—10 na fig. 9, a fig. 11 przedstawia inna postac pistoletu natryskujacego na sprezone powietrze, skonstruowanego wedlug niniejszego wynalazku.Przedstawione na fig. 1 urzadzenie do po¬ wlekania sklada sie z pistoletu natryskujacego, oznaczonego liczba 20, ustawionego do natry¬ skiwania szeregu przedmiotów 21, przesuwa¬ nych przez strefe powlekania za pomoca prze¬ nosnika 22. Pistolet 20 jest przystosowany do trzymania w reku przez obslugujacego robot¬ nika i. do manipulowania nim, wymaganego do natryskowego powlekania przedmiotów 21. Far¬ ba jest doprowadzana do pistoletu poprzez giet¬ ki waz 23 idacy ze zbiornika 24 farby, utrzy¬ mywanego pod cisnieniem w celu zasilania pi¬ stoletu farba. Do rozpylania farby pistolet 20 korzysta ze sprezonego powietrza, przy czym powietrze to jest dostarczane przez gietki waz powietrzny 25, ze zródla tego powietrza o od¬ powiednim cisnieniu. Wysokie napiecie do la¬ dowania strumienia natryskujacego, wychodza¬ cego z pistoletu 20, jest doprowadzane do pi¬ stoletu przez gietki przewód 27, polaczony z zaciskiem zródla wysokiego napiecia lub ze¬ spolu maszynowego 28, którego drugi zacisk jest uziemiony, tak jak to jest pokazane w miejscu oznaczonym liczba 29. Przeznaczone do malowania przedmioty 21 maja odpowiedni po¬ tencjal, przyciagajacy strumien natryskujacy, wskutek elektrycznego polaczenia ich z prze¬ nosnikiem 22, który jest uziemiony tak, jak to jest pokazane w miejscu oznaczonym liczba 30.Jedna z postaci wykonania pistoletu natry¬ skujacego do stosowania w urzadzeniu poka¬ zanym na fig. 1, jest przedstawiona na fig. 2^-10. Tego rodzaju pistolet sklada sie (fig. 3) z kadluba, na ogól w ksztalcie litery L, ozna¬ czonego jako calosc liczba 34, wykonanego z izo¬ lujacego materialu, najkorzystniej w postaci Jednolitej wypraski, wyposazonej w przednie ramie rurowe 35 i tylne ramie rurowe 36, wne¬ trza których wzajemnie lacza sie. Stanowiac jedna calosc z kadlubem 34, w miejscach roz¬ stawionych wzdluz przedniego ramienia 35, wy¬ konane sa kolnierze: tylny 37, srodkowy 38 i przedni 39. Równiez stanowiac jedna calosc z kadlubem 34, wykonany jest wystep 40, u- mieszczony w rogu pomiedzy dwoma ramiona¬ mi 35 i 36, Kolnierz 39, a równiez kolnierz 3& na czesci swej grubosci, sa osadzone wewnatrz tylnego konca tulei 42, która jest wykonana z izolujacego materialu w postaci walcowej rury, i która jest zewnetrznym elementem jaki mozna by uwazac za lufe pistoletu. Przedni ko¬ niec ramienia 35 kadluba jest zaopatrzony w jeszcze inny kolnierz, który zamyka przedni koniec tulei 42, i który w pokazanym na ry¬ sunku pistolecie jest odzielnym elementem w postaci korka 43. Korek ten wykonany jest z izolujacego materialu i zaopatrzony jest w przechodzacy przez niego srodkowy otwór 44, który swym tylnym koncem wchodzi, a jest wskazane aby byl przyklejony, na przedni ko¬ niec ramienia 35 kadluba. W przednim koncu korka 43, wspólsrodkowo z ramieniem 35 ka¬ dluba, wsunieta jest nasadka 45 dla farby, otoczona przez nasadke 46 dla powietrza, rów¬ niez osadzona w korku 43.Rekojesc pistoletu, która jest osadzona na kolnierzach 37 i 38, jest wyposazona w odpo¬ wiednio uksztaltowana oslone zlozona z dwóch uzupelniajacych sie polówek 50 i 51, w miare moznosci wytloczonych z blachy z lekkiego stopu, lub tez odlanych pod cisnieniem. Te dwie polówki 50, 51 rekojesci tworza jedno¬ czesnie czesc chwytowa i czesc pierscieniowa, z których pierwsza otacza ramie 36 kadluba 34, a druga obejmuje kolnierz 37, wystep 40 i te czesc kolnierza 38, która wystaje do tylu poza koniec tulei 42. Pomiedzy dwiema polówkami oslony rekojesci umieszczona jest obsada zawo¬ rowa 53, osadzona nieruchomo swym laczni¬ kiem w oslonie 50, 51 na tyle lufy i najko¬ rzystniej zaopatrzona w haczyk 54, za pomoca którego pistolet moze byc zawieszany, gdy nie jest uzytkowany. Równiez wewnatrz oslony re¬ kojesci jest osadzony metalowy blok laczniko¬ wy 55, umieszczony na zewnetrznym i dolnym koncu chwytowej czesci rekojesci. W rogu po¬ miedzy lufa i chwytowa czescia rekojesci jest osadzony obrotowo jezyk spustowy 56, który uruchamia zawory, umieszczone w obsadzie za¬ worowej 53.Dwie polówki 50, 51 oslony rekojesci sa wy¬ godnie bezposrednio wzajemnie polaczone za — 4pomoca sruby 59 (fig. 2), umieszczonej w tyle ramienia 36 kadluba, natomiast obsada zawo¬ rowa 53 jest umocowana w oslonie 50, 51 za pomoca Srub 60, wchodzacych do obsady po¬ przez scianki oslony. Blok lacznikowy 55 jest przytrzymywany we wlasciwym polozeniu za pomoca sruby 62, wchodzacej do niego poprzez sciane chwytowej czesci rekojesci. Oslona re¬ kojesci jest przymocowana do lufy pistoletu poprzez kadlub 34, a mianowicie za pomoca srub 63, 64, które przechodza poprzez scianki oslony odpowiednio do kolnierza 37 i nadlewu 40. Kolnierz 37 i nadlew 40 moga byc zaopa¬ trzone w metalowe wkladki 61, dla wkrecania w nie tych srub.Wracajac do konstrukcji przedniego konca pistoletu, dokladniej pokazanej na fig. 3—5, nasadka 45 dla farby jest wkrecona na gwint w korek 43, umieszczony na przednim koncu ©tworu 44, wystaje z niego do przodu, i szczel¬ nie styka sie swym przednim koncem z we¬ wnetrzna scianka scietego stozka nasadki 46 dla powietrza, która jest przytrzymywana we wlasciwym polozeniu za pomoca pierscienia 65 z wewnetrznym kolnierzem, wkreconego na gwint na wystajacy przedni koniec korka 43.Wierzcholek nasadki 45 dla farby jest osadzo¬ ny w srodkowym otworze 66 na czole nasadki dla powietrza, przy czym otwór ten ma wiek¬ sza srednice niz wierzcholek nasadki dla farby, a to w celu utworzenia pierscieniowego prze¬ lotu dla przechodzenia rozpylajacego powietrza.W razie potrzeby nasadka dla powietrza moze miec dodatkowe otwory dla wypuszczania do¬ datkowego powietrza rozpylajacego.Farba jest dostarczana do nasadki dla farby poprzez srodkowy otwór 44, który poprzez przelot 67 laczy sie z mimoosiowym przelotem 68, przewidzianym w korku 43, oraz przez otwór w jego tylnej powierzchni czolowej. Dru¬ gi mimoosiowy przelot 71 wkorku 43 dostarcza rozpylajace powietrze do zewnetrznego rowka pierscieniowego 72 nasadki dla farby, przy czym powietrze to przeplywa do przodu po¬ przez wzdluzne przeloty 73 w sciance nasadki dla farby, kierujac sie do pierscieniowej prze¬ strzeni 74, otaczajacej wierzcholek tej nasadki i laczacej sie z otworem 66.W przedstawionym na rysunku pistolecie, na¬ sadka 46 dla powietrza jest zaopatrzona w rozki powietrzne 76, wyposazone w skierowane do przodu i do tylu otwory dla wylotu powietrza, ksztaltujacego strumien natryskujacy. Ksztal¬ tujace ten strumien powietrze trafia do wne¬ trza rozków powietrznych przez trzeci mimo- osiowy przelot 77 (fig. 3) w korku 43 i piers¬ cieniowa przestrzen 78, pomiedzy nasadka dla powietrza » tym korkiem.Farba rozpylajaca powietrze i powietrze ksztaltujace strumien natryskujacy sa dostar¬ czane do przelotów 68, 71 i 77 w korku, po¬ przez sterowane zawory, umieszczone w obsa^ dzie zaworowej 53. Wskazane jest aby wnetrze tulei 42 bylo wykorzystywane jako przelot dla rozpylajacego powietrza. W tym celu przelot 71 w korku 43 ma wylot do wnetrza tulei, a kol¬ nierz 39 jest zaopatrzony w jeden lub wiecej otworów 39' dla przejscia powietrza dostar^ czanego do lufy z przodu kolnierza 38 poprzez rurke 79, tylny koniec której laczy sie z do¬ prowadzajacym rozpylajace powietrze otworem 80, majacym wylot ria przedniej czolowej po¬ wierzchni obsady zaworowej 53. Przeloty 68 i 77 w korku 43 lacza sie odpowiednio z rur¬ kami 81 i 82, których tylne konce lacza sie odpowiednio z wylotowymi otworami 83 i 84 dla farby i powietrza ksztaltujacego strumien natryskujacy, majacymi wyloty na parzedniej czolowej powierzchni obsady zaworowej 53.Jak to jest wyraznie widoczne z fig. 7, farba i powietrze sa oddzielnie doprowadzane do ob¬ sady zaworowej 53 za pomoca przewodów, któ¬ re przechodza poprzez blok 55 i swymi we¬ wnetrznymi koncami lacza sie odpowiednio z rurkami 87 i 88, przebiegajacymi do wewnetrz¬ nych otworów 89 i 90 (fig. 3 i 10) w obsadzie zaworowej 53. Zewnetrzne konce przelotów w bloku 55 sa przystosowane do odpowiedniego polaczenia z przewodem 23 dla farby i przewo¬ dem 25 dla powietrza.Obsada zaworowa 53 zaopatrzona jest w dwa oddalone od siebie równolegle ramiona 95 i 96, które wystaja z kadluba tej obsady pochylo, w kierunku do przodu i ku dolowi, po oby¬ dwóch stronach ramienia 36 kadluba 34. Kazde z ramion 95 i 96 obsady zaworowej jest zao¬ patrzone w wzdluzne otwory, które przechodza calkowicie poprzez nie i siegaja do tylu aiz do wylotu na tylnej powierzchni czolowej tej ob¬ sady, przy czym otwory te sa gleboko pogle- bione od tylu w celu stworzenia wglebien 97 i 98 dla zaworów. Tylny koniec otworu wylo¬ towego 83 dla farby i tylny koniec otworu wylotowego 80 dla rozpylajacego powietrza maja wyloty odpowiednio do-wglebien 97 i 98 w srodku ich dlugosci, jak to jest pokazane w — 5 —przypadku otworu 83 i wglebienia 157 na fig. 9.Wglebienia 97 i 98 lacza sie od góry z wloto¬ wymi otworami 89 i 90 (fig. 10) i maja pola¬ czenie z nimi poprzez przeloty 100 i 101 w obsadzie zaworowej, majace wyloty do tych Wglebien w poblizu tylnego lub górnego ich konca.Kazde z wglebien 97 i 98 zawiera mecha¬ nizm zaworowy, sterujacy polaczeniem pomie¬ dzy odpowiednio laczonymi: otworem wloto¬ wym (89 lub 90) i otworem wylotowym (83 lub *0). Za wyjatkiem róznic jakie moga byc wy¬ magane ze wzgledu na wlasciwosci fizyczne cieczy, jakimi odpowiednio steruja, i (lub) ze wzgledu na ich ustawienie przestrzenne, w stosunku do otworów i przelotów, których wza¬ jemnym polaczeniem one steruja, tego rodza¬ ju mechanizmy zaworowe moga byc podobne, a zatem tylko jeden z nich nalezy opisac szcze¬ gólowo. Fig. 9, która przedstawia mechanizm zaworowy sterujacy dostarczaniem farby, po¬ kazuje tuleje zaworowa umieszczona w wy¬ braniu 97, w polozeniu przyslaniania osiowego przez siebie zarówno przelotu 100 jak i otworu i3. Tuleja 103 jest zaopatrzona na swych kon¬ cach w wyciecia 104 i 105, które siegaja po¬ przez scianke tulei i lacza sie odpowiednio z otworem wylotowym 83 dla farby i przelotem 100. Pomiedzy wycieciami 104 i 105 tuleja jest zaopatrzona od wewnatrz w przegrode 106 z srodkowym otworem, sluzacym jako gniazdo dla glowicy w ksztalcie scietego stozka zawo¬ ru 107. Zawór 107 wyposazony jest w trzpien 108, który siega w dól ku wglebieniu 97, poza jego dno, i jest nagwintowany na swym dol¬ nym koncu, w celu nakrecenia kolpaka 109.Kolpak 109 jest prowadzony z pasowaniem po¬ suwistym w dolnym koncu ramienia 95 obsa¬ dy zaworowej i wystaje z niego dla wspól¬ dzialania z jezykiem spustowym 56. Zawór 107 osiada na gniezdzie wskutek przesuwu do we¬ wnatrz, albo ku dolowi, i jest zmuszany do -osiadania na gniezdzie zaworowym za pomoca (sprezyny 111, dzialajacej pomiedzy kolpakiem 109 a uszczelka 112, otaczajaca trzpien 108 Pizy wewnetrznym koncu tulei 103.Tuleja 103 moze przesuwac sie we wglebieniu 37 i jest w nim umiejscowiona wskutek opie¬ rania *sie o korek 113, wkreconym na gwint w zewnetrzny koniec tego wglebienia. Sciskana ipr^yna 114 otacza sprezyne 111 i dziala po- fftiedzy dnem wglebienia 97 i uszczelka 112, w ^|U|*tzytrzyimywania górnego konca tulei 103 w l#tknieciu z wewnetrznym koncem korka 113.Sprezyna 114 dziala równiez wspólnie ze spre¬ zyna 111 w celu sciskania uszczelki 112 i stwa¬ rzania skutecznego uszczelnienia pomiedzy nia i zarówno trzpieniem zaworowym 108 jak i scianka wglebienia 97. W celu zapobiezenia przeciekom po zewnetrznej powierzchni tulei 103 pomiedzy wycieciami 104 i 105, tuleja ta zaopatrzona jest w wewnetrzny rowek piers¬ cieniowy, w którym jest umieszczona uszczelka pierscieniowa 115.W celu ustalenia polozenia tulei 103 wzgle¬ dem jej osi oraz w celu zapewnienia pokrywa¬ nia sie wyciec 104 i 105 odpowiednio z otwo¬ rem 83 i przelotem 100, tuleja 103 jest zaopa¬ trzona na zewnatrz w jedno lub wiecej zeber ustalajacych 116, które sa osadzone w rowkach, utworzonych na wewnetrznej powierzchni wgle¬ bienia 97.Mechanizm zaworowy sterujacy doplywem powierza, umieszczony we wglebieniu 98, jest na ogól podobny do mechanizmu zaworowego umieszczonego we wglebieniu 97, a opisanego wyzej. Jak to jest widoczne z fig. 10, mecha¬ nizm zaworowy we wglebieniu 98 zawiera tuleje 103', zaopatrzona z zewnatrz w ustalajace ze¬ bra IW. Zawór 107' w tulei 103' steruje prze¬ plywem zarówno powietrza rozpylajacego, jak i powietrza ksztaltujacego strumien natryskuja¬ cy na przednim koncu pistoletu. W tym celu obsada zaworowa 53 jest zaopatrzona (fig. 7) w ukosny przelot 118, laczacy sie z wyloto¬ wym otworem 80 powietrza ksztaltujacego stru¬ mien natryskujacy, który to otwór laczy sie z wlotowym otworem 90 powietrza, sterowanym poprzez zawór sterujacy 107'. Jak to jest wi¬ doczne na fig. 3, ilosc powietrza ksztaltujacego strumien natryskujacy, jaka przeplywa przez otwór 84, gdy zawór 107* jest otwarty, moze byc sterowana za pomoca nastawianego zaworu 119, wspólosiowego z otworem 84, a najkorzy¬ stniej wykonanego z plastyku.Zgodnie z fig. 5, elektroda 120, ladujaca stru¬ mien natryskujacy, wystaje do przodu poprzez otwór nasadki 45 dla farby i jest podtrzymy¬ wana wewnatrz tej nasadki za pomoca obsady 121 z izolujacego materialu. Obsada ta jest wsu¬ nieta od tylu do otworu nasadki 45 dla farby i ma kolnierz 122, wspóldzialajacy z wewnetrz¬ nym koncem tej nasadki. W tyle od kolnierza 122 obsada przebiega dalej pray zmniejszonej srednicy, i konczy sie na wewnetrznym koncu glowica 123, która jest wpasowana do otworu 44 korka 43. Kolnierz 122 i glowica 123 sa tak —« —©d siebie oddalone, ze otwór 67 dla farby ma wylot miedzy nimi; kadlub obsady 121 jest za¬ opatrzony z zewnatrz w rowki 12V, które sa przedluzone do tylu poprzez kolnierz 122, w celu utworzenia przelotów, przez które farba moze osiagnac przedni koniec nasadki 45 dla farby. Elektroda 120, która najkorzystniej jest utworzona z drutu fortepianowego o srednicy okolo 0,5 mm, przechodzi calkowicie poprzez obsade 121 i wystaje do tylu poza glowice 123, przy czym jej wystajaca do tylu czesc przecho¬ dzi w krótka srubowa sprezyne 124, elektrycz- • nie polaczona za pomoca opisanych dalej ele¬ mentów z przednim koncem opornika 125, który jest umieszczony w przednim ramieniu 35 ka¬ dluba 54.Opornik 125 jest najkorzystniej znanego typu, zawierajacego element oporowy w postaci prze¬ biegajacej po linii srubowej tasmy lub pasma 126 z przewodzacej prad zawiesiny, naniesionej na zewnetrznej powierzchni ceramicznej rurki 127.Na jej przednim koncu waska tasma 128 prze¬ wodzacej prad zawiesiny siega na czolowa po¬ wierzchnie przedniego konca rdzenia lub rurki 127.Elementy stosowane do uzyskania elektrycz¬ nego polaczenia pomiedzy przewodzaca prad tasma 128 z zawiesiny, a zwinietym w postaci sprezyny tylnym koncem 124 elektrody 120, mo¬ ga zawierac korek 130 z izolujacego materialu, wlozony w przedni koniec rdzenia 127. Tego rodzaju korek ma glowice 131 zaopatrzona na swej przedniej powierzchni czolowej w prze¬ biegajacy srednicowo plytki rowek 132 (fig. 6), od dna którego odchodza dwa otwory, prze¬ chodzace przez glowice. Na korku osadzony jest przewodnik 133 w ksztalcie litery U, najkorzy¬ stniej z miekkiego drutu miedzianego, umiesz¬ czony swym srodkowym ramieniem w rowku 132, a swymi równoleglymi ramionami przecho¬ dzacy przez wspomniane wyzej otwory i zagiety dokola kadluba korka w taki sposób, ze przy¬ lega do powleczonej zawiesina czolowej strony rdzenia 127 opornika.Rowek 132 ma glebokosc nieco mniejsza niz srednica przewodnika 133, tak ze przewodnik ten wystaje ponad czolowa powierzchnie glo¬ wicy, w celu zapewnienia styku z tylnym zwi¬ nietym srubowo koncem 124 elektrody. Dla za¬ pewnienia elektrycznego styku pomiedzy tylnym koncem 124 elektrody i przewodnikiem 133, nie¬ zaleznie od tego jak bedzie zorientowana elek¬ troda w stosunku do swej osi, moze byc wska¬ zane zastosowanie na przedniej czolowej po¬ wierzchni glowicy 131, ponad wlozonym prze¬ wodnikiem 133, malej ilosci przewodzacego prad kleju, który bedzie zwiekszal czynne pole prze¬ wodzacej prad powierzchni, bedacej do dyspo¬ zycji dla styku z tylnym koncem elektrody. Te¬ go rodzaju klej, zaznaczony za pomoca krop¬ kowanej powierzchni 134 na fig. 6, sluzy do in¬ nego jeszcze celu, a mianowicie uszczelnia otwory, przez które przechodza równolegle ra¬ miona przewodnika 133.Opisane wlasnie elementy zapewniaja elek¬ tryczny styk pomiedzy przednim koncem opor¬ nika i elektroda, umozliwiajac po usunieciu nasadki dla powietrza, wysuniecie elektrody i jej obsady, w celu oczyszczenia lub wymiany.Jednoczesnie tego rodzaju elementy laczace ma¬ ja tak mala skuteczna pojemnosc elektryczna, ze energia magazynowana przez nie i elektrode bedzie rozpraszana nieszkodliwie, wówczas gdy elektroda bardzo zblizy sie lub dotknie uzie¬ mionego przedmiotu natryskiwanego.Pigment farby ma sklonnosc wydzielania sie i zbierania w poblizu naladowanych elemen¬ tów przewodzacych prad, na dzialanie których jest narazona farba, ale ta sklonnosc moze byc znacznie zmniejszona za pomoca eliminowania w jak najwiekszym stopniu oddzialywania ta¬ kich naladowanych przewodzacych prad ele¬ mentów na przeplywajacy strumien farby. A zatem jest wskazane, aby glowica 123 obsady elektrody byla umiarkowanie ciasno wpasowana do wewnatrz otworu 44, tak ze w przestrzeni, gdzie nastepuje styk pomiedzy tylnym koncem 124 elektrody i przewodnikiem 133 farba prawie nie bedzie przeplywac.Tylny koniec opornika 125 jest przystosowany do polaczenia z przewodnikiem wysokiego na¬ piecia przez zastosowanie na krancowym tyl¬ nym koncu opornika przewodzacej prad pow¬ loki 136, która stanowi przedluzenie tylnego konca oporowej tasmy 126, i która siega ponad koncowa powierzchnie czolowa rdzenia 127 i na krótkim odcinku — do jego wnetrza. Wewnatrz tylnego konca rdzenia 127, stykajac sie z prze¬ wodzaca prad powloka, osadzona jest koncówka, najkorzystniej zaopatrzona w szczeliny metalo¬ wa tuleja 137, która wystaje do tylu poza opor¬ nik az do przeciecia sie z osia otworu w ra¬ mieniu 36 kadluba, tak ze moze ona sluzyc jako koncówka dajaca styk z wysokonapieciowym przewodem, umieszczonym wewnatrz otworu te¬ go ramienia.Najkorzystniej jest gdy opornik 125, bez wkla¬ danego do niego korka 130 i tulejki 137, jestfcaprasówywany We wlasciwym miejscu przy wykonywaniu kadluba 34. Przy wykonywaniu tego kadluba, wydrazony opornik jest. podpie¬ rany w formie na rdzeniu, który dopasowany jest; &*otworu opornika, w celu zapobiezenia fkiMot^wania isie do jego wnetrza prasowanej Tniefczariki, i który wystaje poza tylny koniec opornika w celu stworzenia wybrania dla umie¬ szczenia tylnego konca tulei 137 oraz dla spot¬ kania sie z drugim rdzeniem do utworzenia Otworu w tylnym ramieniu 36 kadluba. Tego rodzaju tuleja 137 moze byc wsuwana przez wnetrze opornika od jego przedniego konca juz pp wykonaniu operacji prasowania, a po umie¬ szczeniu tulei 137 moze byc wetkniety korek 130. 1 Przy wkladaniu korka do opornika, nalezy tiajpierw wlozyc do niego przewodnik 133, a wewnetrzne jego konce zagiac dokola kadluba korka, tak jak to bylo juz wyzej opi¬ sane. Nastepnie wykonuje sie powleczenie spec¬ jalnym klejem, najkorzystniej nie przewodza¬ cym pradu, wnetrza rdzenia 127 opornika przy jego przednim koncu i wsuwa sie korek do wnetrza rdzenia, a zagiete konce przewodnika 133 sa dopóty mocno przytrzymywane w zetk¬ nieciu z powleczona, przewodzaca prad konco¬ wa powierzchnia czolowa rdzenia 127, dopóki klej nie zakrzepnie. Wskazane jest aby izolu¬ jacy klej, oznaczony liczba 138 na fig. 5, byl nastepnie nalozony na zagiete konce przewod¬ nika 133 w celu zapelnienia i uszczelnienia przestrzeni pomiedzy glowica 131 i sasiednim koncem ramienia 35 kadluba i opornika 125.Nastepnie przewodzacy prad klej 134 (fig. 6) moze byc nalozony na czolowa powierzchnie glowicy 131 korka 130.^Najkorzystniejsza postac wysokonapieciowego przewodu gietkiego 27 jest pokazana na fig. 3.Tego rodzaju przewodnik sklada sie z srodko¬ wego drutu 140 o malej srednicy (okolo 26 ga- ge = 0,46 mm), na który naniesiona jest pow¬ loka* 141 z przewodzacego prad plastyku o zew¬ netrznej srednicy okolo 3 mm. Przewodzaca prad powloke 141 otacza izolujaca powloka pla¬ stykowa 142 o srednicy okolo 9 mm, która z ko¬ lei* otacza pleciona oslona druciana 143. Oslona 14$, jest znów powleczona zewnetrzna powloka 144 Z- przewodzacego prad plastyku, uziemiona najkorzystniej do zespolu maszynowego 28. O ile chodzi o przewodzace prad materialy, two¬ rzace powloke 141 i powloke 144, to nie nalezy przypuszczac, tak jak to bylo powiedziane wy¬ zej, ze ich przewodnictwo musi byc wysokiego rzedu. Zewnetrzna powloka 144 musi byc tylko na tyle przewodnikiem, aby mogla doprowa¬ dzac do uziemionej oslony 143 ladunki przeno¬ szone przez atmosferyczne jony lub inne nala¬ dowane czastki uderzajace o nie, a to w celu zapobiezenia tworzeniu sie zasadniczo powierz¬ chniowego ladunku na powloce 144. Przewod¬ nosc wewnetrznej powloki 141 musi byc tylka taka jaka jest konieczna dla umozliwienia tej powloce sluzenia elektrycznym ekranem, chro¬ niacym od istnienia miejscowego gradientu potencjalu, wystarczajacego do utworzenia wy¬ ladowania swietlacego przy kazdej przerwie w polaczeniu pomiedzy ta powloka i metalowym przewodnikiem 140.Przewód 27 wchodzi do pistoletu przez blok 55, przy czym zewnetrzna powloka 144 konczy sie wewnatrz bloku, a druciana oslona 143 kon¬ czy sie okolo wewnetrznej powierzchni czolowej tego bloku. Otwór w bloku 55, do którego wcho¬ dzi przewód 27, moze byc poglebiony na swym wewnetrznym koncu, koniec plecionej oslony rozszerzony i poglebienie wypelnione niskotopli- wym stopem metalowym, takim jak metal Wooda, lub innym odpowiednim przewodzacym prad klejem, w celu utworzenia pierscienia 145.Material ten otacza koncowa czesc plecionki, unieruchamia ja i zarówno mechanicznie jak i elektrycznie laczy z blokiem 55. Srodkowy drut 140 wraz z swymi dwiema plastykowymi powlokami 141 i 142 przechodzi dalej do góry, do tylnego ramienia 36 kadluba 34, az do miej¬ sca w poblizu tylnej koncówki 137 opornika, gdzie koncza sie dwie plastykowe powloki a krótki wystajacy koniec srodkowego drutu jest zawiniety, tak jak to jest pokazane w miejscu oznaczonym liczba 146 (fig. 3), w celu stworze¬ nia skutecznego styku z koncówka 137. Piers¬ cien 145 nie tylko tworzy glowice zapobiegajaca wyciagnieciu przewodnika 27 z pistoletu, ale równiez za pomoca powiazania zarówno z dru¬ ciana oslona 143 jak i z metalowym blokiem 55, uziemia oslone-rekojesc 50, 51 za pomoca elektrycznego polaczenia jej z oslona 143.Okazalo sie wskazanym zabezpieczenie o ile moznosci przed ewentualnym stykaniem sie farby z opornikiem, i w tym celu kadlub 34 jest nieprzepuszczalny pomiedzy przednim kon¬ cem przedniego ramienia 35 i dolnym koncem tylnego ramienia 36. Klej nalozony na powierz¬ chnie czolowa glowicy 131 korka 130 oraz po¬ miedzy te glowice a przedni koniec ramienia 35 obudowy 34 i opornik 125, uszczelnia wne¬ trze obudowy 34 na jej przednim koncu, nato- — t —miast uszczelka 148, w postaci pierscienia 0, otacza przewód doprowadzajacy, spelniajac po¬ dobne zadanie w tyle kadluiba 34.Polietylen okazal sie odpowiednim materia¬ lem na kadlub 34, chociaz i inne nadajace sie do prasowania plastyki, majace zgodne z wy¬ maganiami wlasciwosci izolujace, moga byc za¬ stosowane. Wskazane jest aby korek 43, nasadka 45 dla farby oraz nasadka 46 dla powietrza byly wykonywane z jakiegos twardszego i bardziej sztywnego materialu, takiego jak acetalowa zy¬ wica oznaczona przez E. I. du Pont de Nemours and Co., Inc. znakiem fabrycznym „Delrin". Gdy natryskiwany jest material powodujacy duze scieranie, to do nasadki 45 dla farby moze byc wkladana walcowa metalowa, szafirowa lub in¬ na wkladka. Wzmocniony wyrób z epoksy zy¬ wicy jest wskazany na tuleje 42. Rurki dla po¬ wietrza i farby wewnatrz lufy, moga byc wy¬ konane z dowolnego odpowiednio' izolujacego materialu. Poniewaz obsada zaworowa 53 styka sie z przewodzaca prad rekojescia-obudowa 50-'- 51, która jest uziemiona, wiec moze ona byc wykonana z metalu; jednakze ze wzgledów eko¬ nomicznych obsada zaworowa moze byc pra¬ sowana z jakiegos odpowiedniego, zachowujace¬ go wymiary plastyku, takiego jak wzmocniony szklem nylon. Jezyk spustowy 56 oraz rurki dla farby i powietrza 87 i 88 wewnatrz rekojesci — chwytu, wskazane jest wykonac z metalu.W pistolecie skonstruowanym w podany wy¬ zej sposób, wszystkie omówione przewodzace prad elementy, za wyjatkiem wierzcholka elek¬ trody 120, sa umieszczone w tylnym koncu pi¬ stoletu, i tylko ten element o znacznych wy¬ miarach i pojemnosci elektrycznej (rekojesc) ma potencjal ziemi na mocy swego elektrycz¬ nego polaczenia z uilemionym przewodem — oslona 143. Qpornósc opornika, w miare moz¬ nosci powiekszona przez dodatkowa opornosc 150 (fig. 1) w zespole napieciowym 28, ograni¬ cza przeplyw pradu do elektrody 120; wielkosci tych opornosci moga byc proporcjonalne do nominalnego napiecia zespolu maszynowego, azeby zebezpieczyc sie przed tym aby zadne podtrzymywane wyladowanie z elektrody nie stwarzalo niebezpieczenstwa iskrzenia albo bu¬ dzilo sprzeciw, jezeli mialby je znosic personel obslugujacy. Taki wynik jest zapewniony, gdy zespól maszynowy 28 ma nominalne napiecie wyjsciowe 65 kilowolt przy stosowaniu opor¬ nosci o wielkosci 160 i 100 megaomów, odpo¬ wiednio dla opornika 125 i opornosci 150 w ze¬ spole maszynowym. Opornik 125 powinien miec dlugosc wystarczajaca do zapobiezenia iskrzeniu pomiedzy jego koncówkami przy maksymalnym spadku napiecia jaki moze zdarzyc sie Wzdluz niego; tylne raimle 36 kadluiba powinno miec dlugosc wystarczajaca do zapobiezenia iskrzeniu pomiedzy koncem 146 przewodu lub tylna kon¬ cówka 137 opornika a uziemionym blokiem 55 lub oslona 50, 51 rekojesci. Przy wielkosciach napiecia i opornosci wyzej podanych, opornik 125 moze miec dlugosc okolo 115 mm, a ramie 36 kadluba — dlugosc okolo 127 mm.W czasie montazu lufy pistoletu, po tym gdy tylna koncówka 131 opornika oraz korek 130 zostaly juz zalozone w opisany wyzej spo¬ sób, dobrze jest najpierw wkleic we wlasciwy sposób w kolnierze 37 i 38 kadluba krótka rurke 79 dla rozpylajacego powietrza oraz ustawic i uszczelnic w korku 43 dlugie rury 81 i 82 dla farby i powietrza. Nastepnie korek 43 wkleja sie w przedni koniec tulei 42 i tuleje te na¬ suwa sie na przednia czesc ramienia 35 kadlu¬ ba, przy czym rurki 81 i 82 wchodza i prze¬ chodza poprzez kolnierze tego kadluba, a prze¬ dni koniec ramienia 35 kadluba wchodzi w tyl¬ ny koniec srodkowego otworu 44 w korku 43.Rurki 81 i 82 zostaja wklejone do kolnierzy obudowy, a przedni koniec ramienia obudowy zostaje wklejony do otworu 44; nastepnie w celu zamocowania tulei 42 we wlasciwym po¬ lozeniu, mozna ja przykleic do kolnierzy 38 i 39 obudowy.Obsada zaworowa 53, moze stanowic czesc stalego podzespolu obejmujacego blok 55 oraz rurki 87 i 88 dla farby i powietrza, osadzone pomiedy tym blokiem i wlotowymi otworami obsady zaworowej, przy czym rurki te sa wkle¬ jone w te otwory wlotowe i w przeloty dla farby i powietrza w bloku 55. Jednakze wska¬ zane jest aby obsada zaworowa 55 mogla byc latwo wymontowywana z lufy wraz z reszta jej podzespolu, a wylotowe otwory obsady za¬ worowej sa wówczas pokazane (fig. 3 i 4) jako zaopatrzone w uszczelki 158 w postaci pierscieni 0, w których osadzone sa tylne konce rurek 79, 81 i 82 lufy. Przed zalozeniem wspomnia¬ nego podzespolu do lufy, przewód wysokiego napiecia wraz z jego poszczególnymi powlokami i oslona odpowiednio porozsuwanymi zostaje przeprowadzony poprzez otwór przewidziany w tym celu w bloku 55 i w nim zamocowany.Nastepnie odsloniety koniec przewodu zostaje wsuniety do tylnego ramienia 36 kadluba wraz z zagietym koncem 146 jego srodkowego drutu, zmuszonego w ten sposób do mocnego zetknie¬ cia sie z koncówka 137 opornika, a obsada za- — 9 —worowa zostaje umieszczona na tylnych kon¬ cach rur 79, 81 i 82. Zalozenie z kolej polówek 50 i 51 rekojesci przygotowuje pistolet do wsu¬ niecia eletkrody 120 wraz z jej obsada 121 oraz do zalozenia nasadek dla farby i dla powietrza.Dzialanie pistoletu 20 jest sterowane za po¬ moca jezyka spustowego 56. Dopóki ten jezyk jest nie nacisniety, dopóty sprezyny 111, polaczo¬ ne z elementami zaworowymi 107 i 107' dla farby i powietrza, utrzymuja obydwa zawory w sta¬ nie zamknietym. Uszczelnienie zaworów w po¬ lozeniu zamknietym jest wspomagane przez cis¬ nienia jakie panuja w zródlach zasilajacych 24 i 26, dostarczajacych farbe i powietrze. Po przesunieciu do tylu jezyka spustowego, kol¬ paki 109 trzpieni zaworowych zaczynaja prze¬ suwac sie i dwa elementy zaworowe poruszaja sie do tylu w celu otwarcia obydwóch zawo¬ rów. Najkorzystniej jest gdy pistolet zaopa¬ trzony jest w nastawne elementy, sterujace ko¬ lejnoscia w jakiej te dwa zawory otwieraja sie, gdy jezyk spustowy zostaje pociagniety do tylu, przy czym tego rodzaju elementy w tym pistolecie stanowia naciskajace wkrety 160, osa¬ dzone w jezyku spustowym w taki sposób, ze stykaja sie z odpowiednimi kolpakami trzpieni zaworowych. Trzeci nastawiany wkrel 161 jest osadzony w jezyku spustowym w taki sposób, aby stykal sie z chwytowa czescia oslony 50,51 rekojesci i ograniczal otwieranie obydwóch za¬ worów. W razie potrzeby jezyk spustowy 56 moze byc wykonany w taki sposób, aby stero¬ wal wlaczanie zródla 28 wysokiego napiecia, gdy do dodatkowego przewodu prowadzacego do tego zródla wlaczy sie normalnie otwarty przelacznik 162 (fig. 1), przystosowany do zwie¬ rania obwodu wówczas, gdy powietrze prze¬ plywa w przewodzie powietrznym. 25.Pistolet, skonstruowany wedlug fig. 2—10 ma lufe. takiej dlugosci, ze osiowa odleglosc pomie- powierzchnia nasadki 46 dla powietrza wynosi okolo 133 mm. W celu zapewnienia wystarcza¬ jacej, strefy.ladowania strumienia natryskujace- ao w poblizu elektrody 120 tego rodzaju pisto¬ letu,, stosowany jest zespól maszynowy majacy nominalne napiecie (ujemne) 65 kilowoltow. W .cehi zacewnienia bezpiecznego uzytkowania pi~ stól,eftu stosuje sie opornik 125 o opornosci lWTMtp, (megaomów) i dodatkowa opornosc w wysokosci 100 MQ w wyjsciowym obwodzie fce$|Kfftifn&szynowego. Gdy pistolet jest tak u- TO^itony, zepodleglosc pomiedzy wierzcholkiem slHfeRffli^y li© a uziemiona rekojescia nie jest wieksza niz odleglosc pomiedzy wierzcholkiem elektrody a dowolnym innym uziemionym. przedmiotem, to wierzcholek elektrody bedzie mial potencjal ujemny okolo .50 kilowoltów, a pole pomiedzy elektroda 120 a rekojescia 50, 51 bedzie mialo sredni gradient potencjalu w powietrzu nieco powyzej 3,2 kilowoltów na cm, jaki odpowiada warunkowi utrzymywania stre¬ fy wymaganej wysokiej koncentracji jonów atmosferycznych w poblizu elektrody 120.Dzieki opornikowi 125 (wraz z dodatkowa opornoscia w zespole maszynowym) i malej po¬ jemnosci elektrycznej (okolo pojemnosci kuli metalowej o promieniu 0,2 cm) przewodzacych prad elementów* umieszczonych z przodu opor¬ nika, pistolet wedlug fig. 2—10 wykazuje zu¬ pelnie wytarczajace cechy bezpieczenstwa. Prze¬ lot dla cieczy w tyle pistoletu zawiera czesc polaczona eletkrycznie z uziemiona rekojescia, co umozliwia bezpieczne natryskiwanie farba¬ mi lub innymi cieczami, majacymi taka prze¬ wodnosc elektryczna, ze w braku takiego pola¬ czenia wysokie napiecie byloby przekazywane do tylu przez przewód dla farby az do zródla cieczy i byc moze tworzylo tam niebezpieczne magazynowanie energii elektrycznej. Jednoczes¬ nie polaczenie slupa cieczy z uziemiona reko¬ jescia stwarza na drodze od eletkrody 120 do ziemi tor przecieków, który zaleznie od prze¬ wodnosci cieczy moze obnizac napiecie elektro¬ dy. Z tych wzgledów jest wskazane stosowanie farb o takiej opornosci wlasciwej, zeby opor¬ nosc slupa far a miejscem w którym jest ona uziemiona, byla wystarczajaco duza dla zabezpieczenia poten¬ cjalu ladowanej eletkrody od spadku ponizej wartosci, która bedzie zapewniala sredni gra¬ dient potencjalu co najmniej dwa, a najkorzy¬ stniej blizej czterech kilowoltów na cm w polu, rozciagajacym sie od ladujacej eletkrody. Cho¬ ciaz dobre przewodnictwo cieczy moze obnizac wydajnosc odkladania, to z drugiej strony nie wplywa ono na strumien natryskujacy i nie ob¬ niza czynnika bezpieczenstwa.Mala odleglosc pomiedzy ladujaca eletkroda i przeciwelektroda, umozliwia w pistolecie 120' zachowanie zgodnej z wymaganiami skutecznej strefy naladowanej przy elektrodzie 120, przy zastosowaniu raczej niskiego napiecia; mozli¬ wosc stosowania niskiego napiecia umozliwia z kolei zastosowanie mniejszego i mniej wydaj¬ nego zespolu maszynowego oraz lzejszego i bar¬ dziej gietkiego przewodu wysokiego napiecia 27, Ta ostatnia cecha ma duze znaczenie dla trzy- — 10 —manego w reku pistoletu, poniewaz ciezki sto¬ sunkowo sztywny przewód, wymagany przy wysokim napieciu, móglby utrudniac operato¬ rowi poslugiwanie sie pistoletem.Zmniejszenie rozstawienia elektrod ponizej rozstawienia istniejacego w opisanym wlasnie pistolecie 20, umozliwialoby zastosowanie zespo¬ lu maszynowego o mniejszym mimo wszystko napieciu wyjsciowym. Niemniej jednak jezeli pistolet ma pozostac bezpiecznym odnosnie iskrzenia i porazenia obslugujacego personelu* to rozstawienie elektrod i zastosowane napiecie nie moga byc zmniejszone dalej od ich wiel¬ kosci zastosowanych w pistolecie 30, bez spo¬ wodowania zmniejszenia wydajnosci odkladania.Powodem tego wydaje sie byc zaleznosc istnie¬ jaca pomiedzy takimi czynnikami jak opornosc, która musi miec opornik, aby czynic pistolet bezpiecznym w uzytkowaniu, oraz wplyw na calkowity prad pola ladunków w przestrzeni pomiedzy elektrodami. Jezeli zastosowane na¬ piecie oraz odleglosc pomiedzy ladujaca elek¬ troda i przeciwelektroda bylyby jednoczesnie stopniowo zmniejszane, przy utrzymywaniu opor¬ nosci opornika na minimalnym poziomie odpo¬ wiadajacym wymaganemu stopniowi bezpieczen¬ stwa, to zostalyby osiagniete warunki w jakich zaczelaby malec wydajnosc odkladania. Polep¬ szenie wydajnosci odkladania mogloby byc spo¬ wodowane badz przez zmniejszenie opornosci, badz tez przez zwiekszenie zastosowanego na¬ piecia, ale kazdy z tych zabiegów obnizalby charakterystyki bezpieczenstwa.Jezeli dopuszczalne jest pewne obnizenie cha¬ rakterystyk bezpieczenstwa lub wydajnosci od¬ kladania, to oddalenie elektrod moze byc po¬ waznie zmniejszone ponizej odleglosci, przewi¬ dzianej w opisanym wyzej pistolecie 20. Dla pistoletu przeznaczonego do recznego manipulo¬ wania jest godne polecenia zachowanie wyso¬ kiego wspólczynnika bezpieczenstwa; a moze to zachodzic przy stosunkowo' malych oddaleniach elektrod i napieciach, przy wydajnosciach od¬ kladania, które chociaz sa ponizej wartosci przewidzianych dla specjalnego pistoletu 20, sa jeszcze o wiele powyzej wartosci, uzyskiwa¬ nych z nieelektrostatycznych pistoletów natry¬ skowych. Na przyklad pistolet, na ogól podobny do pistoletu 20, lecz skonstruowany z oddale¬ niem przodu rekojesci lub innej przeciwelek- trody od czolowej powierzchni nasadki dla po¬ wietrza, wynoszacym tylko 32 mm, bedzie mial wystarczajace charakterystyki bezpieczenstwa i bedzie dawal dobra wydajnosc odkladania, je¬ zeli bedzie zaopatrzony w opornik 12$ o opor¬ nosci okolo 40 megaomów, do którego bediie przykladany potencjal 20 kilowoltów, poprzez dodatkowa opornosc w zespole napieciowym; wynoszaca 40 megaomów.Inna postac powietrznego pistoletu natrysku¬ jacego, skonstruowanego wedlug niniejszego wynalazku, przedstawia fig. 11. Pistolet natry¬ skujacy 210 jest zamontowany za pomoca obsa¬ dy 211 na koncu trzpienia 21%, wykonanego z dobrze izulujacego materialu. Pistolet 210 sklada sie zasadniczo z glównego kadluba 214, nasadki 215 dla cieczy i nasadki 216 dla powietrza, wy¬ konanych z metalu, z metalowym pretem 217, przechodzacym osiowo przez kadlub i nasadki.Ponadto sa przewidziane elementy do dostarcza¬ nia rozpylajacego powietrza dla cieklego ma¬ terialu natryskiwanego, do dostarczania powie¬ trza, do wlaczania i wylaczania pistoletu oraz do doprowadzania wysokiego napiecia do pisto¬ letu natryskujacego. Przelot 220 jest przezna¬ czony do przylaczenia weza dostarczajacego ciekly material, przelot 221 — do przylaczania weza rozpylajacego powietrza, przelot 222 — do przylaczenia zródla sprezonego powietrza, ste¬ rujacego dzialaniem pistoletu natryskujacego; nasadka gwintowana 223 jest laczona ze zró¬ dlem wysokiego napiecia.Nasadka 215 dla cieczy jest polaczona z ka¬ dlubem 214 pistoletu i jest zaopatrzona w osio¬ wy przelot 215a. Nasadka 216 dla powietrza, jest zamontowana wspótsrodkowo dokola nasad¬ ki 215 dla cieczy, za pomoca gwintowanego piers¬ cienia 225. Nasadka 216 moze zawierac jeden lub wiecej otworów dla rozpylajacego powie¬ trza, przy czym najwazniejszym jest umieszczo¬ ny osiowo kolowy otwór, który otacza przednia czesc nasadki 215 dlapowietrza, w cehi utworze¬ nia pierscieniowegootworu powietrznego 216a do¬ kola przelotu 21Sa dla cieczy. Moga byc prze¬ widziane dodatkowe otwory powietrzne przy czym osie kazdego z tych otworów powietrz¬ nych sa tak umieszczone, aby kierowaly stru¬ mienie powietrza w poprzek osi drucianej elek¬ trody 217c. Nasadka 216 dla powietrza zaopa¬ trzona jest równiez w dwa powietrzne rozki 227 i 228, które ksztaltuja slady strumienia na¬ tryskujacego, i które wystaja do przodu poza nasadke 216. Rozki powietrzne 221 i 22% sa wy¬ konane z dobrze izolujacego materialu, takiego jak nylon i zawieraja jeden lub wiecej otworów powietrznych, które beda skierowywac strumie¬ nie powietrza w poprzek projektowanej osi pi¬ stoletu 210. — 11 —Pret 217 spelnia trzy czynnosci, a mianowicie steruje dostarczaniem cieklego materialu pow¬ lekajacego i powietrza do przedniego konca pi¬ stoletu 210, oraz stwarza wysoce zjonizowana strefe na przednim koncu pistoletu natryskuja¬ cego. Pret 217 ma moznosc przesuwania sie tam i z powrotem wzdluz osi pistoletu 210 i zaopa¬ trzony jest w walcowy zawór 217a, który mo¬ ze byc urzadzony dla zamykania przelotu 221 sprezonego powietrza, oraz w stozkowy grzybek zaworowy 217b, który jest przeznaczony do osia¬ dania w wybraniu nasadki 215 dla cieczy, w celu sterowania przeplywem cieczy przez przelot 215a. Przedni koniec preta 227 ma bardzo mala srednice i moze byc wykonany z drutu 217c o srednicy okolo 0,5 mm lub nawet mniejszej, który gdy pret znajduje sie w swym tylnym polozeniu i pistolet natryskowy dziala, bedzie wystawal mniej wiecej o 12,7 mm poza przed¬ nia powierzchnie czolowa nasadki 216 dla po¬ wietrza.. Pret 217 jest przesuwany ze swego przedniego (nieroboczego) polozenia do swego tylnego (ro¬ boczego) polozenia za pomoca konwencjonalne¬ go mechanizmu na sprezone powietrze. Sprezy¬ na srubowa 230, dociskana do tloka 231 zamon¬ towanego na tylnym koncu preta 2171 zmusza ten pret do przesuwania sie do przodu, tak ze grzybek zaworowy 2175 osiada wówczas w gniezdzie nasadki 215 dla cieczy, a tloczek za¬ worowy 217a zamyka przelot powietrzny 221.Gdy sprezone powietrze zostanie doprowadzone przez przelot 222 do komory powietrznej 232, to tlok 231 zostanie cofniety w strone sprezyny 230 i przesunie pret 217 do tylu w celu otwarcia przelotu 215a dla cieczy i przelotu 221 dla po¬ wietrza.Ciekly material powlekajacy jest normalnie dostarczany poprzez przelot 220 pod nieznacz¬ nym cisnieniem, normalnie 0,14 lub 0.21 kG/cm2, a sprezone powietrze jest dostarczane poprzez przelot 221 pod cisnieniem 0,84 lub 1,05 kG/cm2, a najkorzystniej pod cisnieniem nie przekra¬ czajacym 1,4 kG/cm2. Gdy pret 217 jest cofniety do tylu, to ciekly material powlekajacy bedzie wyplywal przez przelot 215a, dokola drutu 217e.Jednoczesnie powietrze pod cisnieniem bedzie przeplywalo przez pierscieniowy otwór powie¬ trzny 216a i przez otwory powietrzne 216b i 216c, w celu rozpylania strumienia cieczy, wyrzuca¬ nej do otwartej atmosfery z konca przelotu 215a, w natryskujacy strumien rozdrobnionych cza¬ stek cieklego materialu powlekajacego. Ten na¬ tryskujacy strumien, jezeli nie jest dalej mody¬ fikowany, móglby byc odkladany na natryski¬ wany przedmiot, na ogól kolowymi sladami.Strumienie powietrza sa wyrzucane w poprzek rozpylanego strumienia natryskujacego z rozków powietrznych 227 i 228, jak to pokazuje fig. 11, azeby ^rozdmuchiwac" strumien natryskujacy z zewnatrz w dlugi waski eliptyczny slari^ który jest pozadany dla wiekszosci operarrji przemy¬ slowego powlekania natryskujacego.Caly pistolet 210 ma stale wysok? ujemny po¬ tencjal rzedu 100 kilowoltów przez nasadke gwintowana 223, która jest polaczona z zródlem 234 wysokiego napiecia. Najkorzystniejsze jest •ustawianie pistoletu w odleglosci okolo 305 mm od uziemionego przedmiotu natryskiwanego, który moze byc przesuwany mimo pistoletu na linii przenosnikowej, azeby mógl on wyrzucac natryskujacy strumien cieklego materialu pow¬ lekajacego wprost na przeznaczony do powle¬ czenia przedmiot; niemniej jednak w pewnych okolicznosciach moze byc wskazane umieszcze^ nie pistoletu pod pewnym katem w stosunku do powlekanego przedmiotu lub do linii szere¬ gu przedmiotów, przesuwanych mimo pistoletu na przenosniku.Gdy wierzcholek drutu 217c elektrody ma po¬ tencjal okolo 100 kilowoltów, to wysoce zjoni- zowana strefa bedzie powstawala w srodku strumienia natryskujacego i bedzie zapewniala wyjatkowo skuteczne naladowanie i rozklad odkladania dla czastek strumienia natryskuja¬ cego, rozpylonych w strefie poza wierzcholkiem drutu 217c. Czastki beda wyrzucane za pomoca strumienia powietrza wychodzacego z otworów powietrznych (otwory powietrzne 216a itd.) na ogól wzdluz linii sil rozchodzacych sig z wierz¬ cholka drutu 217c i konczacych sie na przezna¬ czonym do powleczenia przedmiocie. Poniewaz rozki powietrzne 227 i 228 sa z izolujacego ma¬ terialu, a równowaga pistoletu 210, chociaz jest on wykonany z metalu, jest znacznie przesu¬ nieta do tylu od wierzcholka drutu 217c, i po¬ niewaz nie zawiera on ostrych krawedzi lub wystajacych czesci, wiec linie sil wychodzace z powlekanego przedmiotu beda sie koncentro¬ wac na drucie 217c w poblizu jego wierzcholka.Jezeli rózki powietrzne 227 i 228 sa wystarcza¬ jaco zaokraglone i umieszczone nieco w tyle od wierzcholka drutu, o 12,7 mm, to moga one byc wykonane równiez z metalu, bez powaznego szkodzenia dobrym wynikom, uzyskiwanym dzieki niniejszemu wynalazkowi.Przykladem ukladu dajacego bardzo dobra wydajnosc odkladania jest pistolet pokazany na — 12 —fig. 11, który byl ustawiony w odleglosci 305 mm przed powlekanym przedmiotem i zastoso¬ wany byl potencjal 100 kilowoltów (ujemny) do wierzcholka drutu 217c z zespolu napiecio¬ wego wykazujacego 5°/a-owe tetnienie pradu zmiennego. Ilosc 100 cnWmin powszechnie sto¬ sowanej przemyslowej emalii do wypalania by¬ la dostarczana do przelotu 220, a przez przelot 221 bylo doprowadzane rozpylajace powietrze o cisnieniu 0»84 kG/cm*. Drut 217c wystawal 12,7 mm poza czolo nasadki 216 dla powietrza i mial srednice 0,25 mm. W tych warunkach strefa rozpylania cieczy byla przesunieta okolo 3,2 mm lub nieco mniej w przód od czolowej powierzchni nasadki 216 dla powietrza. Przedni koniec nasadki 215 dla cieczy, otaczajacej drut 217c, byl cienkoscienna walcowa rurka o we¬ wnetrznej srednicy 1 mm i zewnetrznej sred¬ nicy 2,5 mm, a jej przedni koniec lezal w tej samej plaszczyznie co przednia powierzchnia czolowa nasadki 216 dla powietrza.W tych warunkach predkosc powietrza wy¬ twarzana w poblizu powierzchni powlekanego przedmiotu, który byl oddalony o 305 mm od przedniego konca pistoletu natryskujacego, wynosila mniej wiecej 365 m/min. Stwierdzone zostalo, ze przy ukladzie ladujacym i od¬ kladajacym wedlug wynalazku, wskazane jest aby predkosc na powierzchni powle¬ kanego przedmiotu nie przekraczala 610 m/min, gdyz predkosci powietrza na powierzchni przed¬ miotu powlekanego, o wiele wieksze niz ta pred¬ kosc, powoduja wyrazne zmniejszanie wydajno¬ sci odkladania.W przedstawionych i opisanych wyzej pisto¬ letach elementem ladujacej elektrody jest poje¬ dynczy cienki drut, wystajacy do przodu poprzez i poza otwór dla cieczy w pistolecie. Chociaz ta po¬ stac i uklad daja najlepsze wyniki i sa najko¬ rzystniejsze, to jednak nie jest to istotne. Pod¬ stawa elektrody jest mniej wazna niz pozostala jej czesc i moze miec srednice wieksza niz tam¬ ta, jezeli zostanie ona zgodnie z wymaganiami pomniejszona, chociazby za pomoca zaostrzenia.O ile chodzi o umieszczenie, to ladowana elek¬ troda moglaby byc umieszczona równiez i po jednej stronie otworu dla cieczy; jednak gdy jej boczne oddalenie od wyplywajacej cieczy wzra¬ sta, to jej zdolnosc ladowania czastek cieczy i powodowania dobrej wydajnosci odkladania spa¬ da gwaltownie. A zatem przesunieta na bok elek¬ troda, umieszczona na zewnatrz toru strumienia natryskujacego przewaznie nie bedzie stosowana, chyba ze bedzie ona umieszczona nie wiecej niz okolo 12,7 mm od osi otworu dla cieczy, a naj¬ korzystniej nie wiecej niz 6,35 mm od tej Osi, poniewaz proporcja czastek atmosferycznych na¬ ladowanych przez te elektrodei wyrzucanych do strumienia natryskujacego zostaje znacznie zmniejszona gdy wzrasta odleglosc elektrody ód tego strumienia. Jezeli elektroda jest przesunieta na bok, to jej wierzcholek powinien byc bliz¬ szy osi otworu dla cieczy niz plaszczyzny tego otworu. Skutecznosc przesunietej na bok elek¬ trody odnosnie ladowania czastek strumienia natryskiwanego moze wzrosnac w pewnym stop¬ niu za pomoca wysuniecia elektrody do przodu do wewnatrz strumienia natryskujacego. Dobre wydajnosci odkladania zostaly uzyskane z dru¬ tem o srednicy 0,25 mm wysunietym do przodu o 152 mim od otworu dla cieczy i przesunietym na bok od osi o 19 mm, przy utrzymywaniu po¬ tencjalu 90 kilowoltów, jednakze wydajnosc wy¬ tracania moze byc wyraznie poprawiona za po¬ moca zmniejszenia przesuniecia na obok elektro¬ dy do 6,35 mm. Najkorzystniejszy wynik lado¬ wania bedzie osiagany za pomoca tylko jednej elektrody ladujacej, gdyz kazda dodatkowa elek¬ troda zmniejsza skutecznosc ladowania, wyma¬ gana wedlug niniejszego wynalazku. W wiekszo¬ sci warunków przemyslowych nie tylko pojedyn¬ cza elektroda osiewa, ale nawet pojedyncza elek¬ troda nieco przesunieta promieniowo odi osi stru¬ mienia natryskujacego daje lepsze wyniki lado¬ wania, niz para elektrod oddalonych o ta sama odleglosc od osi. Na przyklad pojedyncza elektro¬ da wystajaca o 12,7 mm od czola nasadki dla po¬ wietrza, przesunieta na bok o 127 mm od osi cieczy i majaca potencjal 100 kilowoltów daje wydajnosc odkladania taka, ze wydajnosc ta jest porównywalna z wydajnoscia jaka moglaby byc uzyskana za pomoca pary naprzeciw siebie umieszczonych elektrod wystajacych o 12,7 mm od nasadki dla powietrza, jedynie gdyby byly one utrzymywane w odleglosci 3,2 mm od osi otworu dla cieczy i naladowane do potencjalu 100 kilowoltów. Sadzi sie, ze dodatkowe elek¬ trody wywoluja wzajemny efekt ekranowania, który usiluje obnizyc natezenie pola pomiedzy nimi, i który wywiera odrzucajace dzialanie na jony atmosferyczne, wytwarzane przez kazda z nich. W kazdym badz razie zastosowanie do¬ datkowych elektrod wyraznie zmniejsza kon¬ centracje jonów w strefie jonizowanej. W pe¬ wnych okolicznosciach wiecej niz jedna elektro¬ da moze byc zastosowana z dobrymi wynikami, ale tylko w ograniczonych warunkach. Para krótkich elektrod, wystajacych o 12,7 mm do przodu od nasadki dla. powretrza, bedzie dawac — 13 —lepsze ladowanie niz dawniejsze przemyslowe uklady pistoletu natryskujacego tylko wówczas, gdy sa one wzajemnie oddalone nie wiecej niz okolo 19 mm. Nawet bardzo dlugie elektrody nia moga zapobiec temu zmniejszeniu sprawno¬ sci ladowania przez druga elektrode poniewaz elektrody, kt6re wystaja o 152 mm do przodu od czola nasadiki w kierunku strumienia natryskuj a- cego, becja dawac tego rodzaju polepszone ladowa- wanie jedynie jezeli nie beda wzajemnie oddalone wiecej niz o 25,4 mm. Toco bylo wlasnie powie¬ dziane odnosnie dlugosci i umieszczenia laduja¬ cych elektrod, stosuje sie zasadniczo z ta sama moca do pistoletu podobnego do przedstawione¬ go na fig. 1—10, który jest zaopatrzony w prze- ciwelektrode, oraz do pistoletu podobnego do przedstawionego na fig. 11, który nie ma prze- ciwelektrody.Srednica elektrody ma duze znaczenie odnos¬ nie jej pojemnosci dla wytwarzania naladowa¬ nych jonów atmosferycznych, przy czym druty o mniejszych srednicach sa bardziej skuteczne niz druty o duzych srednicach. W przypadku pistoletu stosowanego do malowania i majacego elektrode umieszczona w strumieniu natrysku¬ jacym lub siegajaca do niego, srednica jest waz¬ niejsza od innych wzgledów. Tego rodzaju elek¬ troda bedzie miala sklonnosc do gromadzenia farby, która bedzie zabierana z niej zarówno za pomoca dzialania elektrostatycznego, jak i za pomoca zdmuchujacego dzialania strumienia po¬ wietrznego, w którym czastki farby sa zawie¬ szone, a im wieksza srednica elektrody tym wieksza bedzie wielkosc czastek farby w ten sposób zabieranych z niej. Istnienie duzych cza¬ stek w strumieniu natryskujacym farby, moze ujemnie oddzialywac na jakosc wykonczonego wyrobu, a dla wykonczen najwyzszej jakosci wymaganych w przemysle, wskazane jest aby natryskiwany strumien dawal maksymalna wielkosc sladów nie wieksza niz 0,4 mm. Za¬ stosowany tu zwrot „maksymalna wielkosc sla¬ dów" oznacza srednia srednice dziesieciu naj¬ wiekszych sladów mierzonych na plaskiej uzie¬ mionej tarczy o wymiarach 100 X 150 mm przesu¬ wanej wystarczajaco szybko przez strefe strumie¬ nia natryskujacego w plaszczyznie prostopadlej do osi rozpylacza, w odleglosci 305 mm od jego najbardziej do przodu wysunietej czesci, tak ze zasadniczo wszystkie czastki odlozone ze stru¬ mienia natryskujacego tworza nie pokrywajace sie slady.Oddzialywanie elektrod umieszczonych w na¬ tryskujacym strumieniu na jakosc uzyskiwane¬ go rozpylania nie polega tylko na ich srednicy, lecz równiez pewien wplyw maja inne czynni¬ ki, takie jak dlugosc na jaka one wystaja w strumieniu natryskujacym, oraz oddzialywanie strumieni powietrznych, do których zostaja one wsuniete. W ten sposób elektroda z drutu o srednicy 0,25 mm, wystajaca przez otwór dla cieczy i poza niego na odleglosc 6,35 mm, ma maly wplyw lub nie ma zadnego wplywu na jakosc rozpylania, nawet przy stosunkowo ma¬ lym cisnieniu rozpylajacego powietrza, 'w pobli¬ zu 0,84 kG/cm*; lecz jezeli elektroda ta wystaje znacznie dalej lub do obszaru gdzie strumien lub strumienie rozpylajacego powietrza maja widoczny rozrzut i traca predkosc, to mozna spodziewac sie pogarszania sie rozpylania.Sklonnosc kazdej elektrody wystajacej z otworu dla cieczy, do pogarszania jakosci rozpylania moze byc w znacznej mierze usunieta za pomo¬ ca zwiekszenia cisnienia rozpylajacego powie¬ trza, a zatem predkosci tego powietrza ponad powierzchnia tej elektrody; jednakze koniecz¬ nosc zwiekszenia cisnienia rozpylajacego powie¬ trza jest w pewnym stopniu wada. Z cieczami latwo ulegajacymi eletkrostatycznemu rozpyla¬ niu elektrody o kilkuset milimetrach dlugosci i ponad 1,27 mm srednicy, wykazuja mniejsza sklonnosc do pogarszania rozpylania niz wy¬ kazuja to elektrody o tej samej srednicy, ale o dlugosci 25,4 mm lub podobnej. Chyba, ze elektroda lub jej obsada sa przesadnie grube, to wówczas kazdy ujemny wplyw na rozpylanie elektrody wystajacej daleko do wewnatrz na¬ tryskujacego strumienia moze byc skutecznie wyeliminowany za pomoca skierowania jednego lub wiecej poprzecznych strumieni na elektrode.To co bylo powiedziane wyzej odnosnie sklon¬ nosci ladowanych elektrod, umieszczanych we¬ wnatrz natryskujacego strumienia, do powiek¬ szania wymiarów wiekszych czastek w natry¬ skujacym strumieniu stosuje sie z równa jezeli nie wieksza sila do przeciwelektrody. Przeciw- elektrody w urzadzeniu do natryskowego po¬ wlekania nie zawsze sa umieszczane wprost na drodze strumienia natryskujacego, lecz po¬ przedniego rodzaju przeciwlektrody, o których juz byla mowa, moga byc mimo wszystko umieszczane dostatecznie blisko strumienia na¬ tryskujacego w celu gromadzenia czastek tego strumienia. Nalezy zaznaczyc w zwiazku z tym, ze przeciwelektrody zawsze maja potencjal przy¬ ciagajacy strumien natryskiwany. Nagromadzo¬ na farba na przeciwelektrodzie jest przyciaga¬ na do tylu w kierunku strumienia natryskuja- — 14 —cego i opuszcza przeciwelektrode w postaci du¬ zych czastek, które zostaja wlaczone do stru¬ mienia natryskowego i sa odkladane z normal¬ nymi czastkami tego strumienia na przed¬ miocie powlekanym, gdzie pogarszaja one wykonczenie. Umieszczenie przeciwelektrody da¬ leko poza kazdym z polozen, w którym ona moglaby gromadzic czastki strumienia natrysku¬ jacego, nie daje sie pogodzic z skutecznym la¬ dowaniem strumienia natryskujacego. Najko¬ rzystniej jest gdy przeciwelektroda jest umiesz¬ czona duzo w tyle od przedniego konca pisto¬ letu; jednakze przy korzystnym napieciu i ci- snienu rozpylajacego powietrza, moze ona byc umieszczona mniej wiecej w plaszczyznie tego konca pistoletu, jezeli oddalona jest wystarcza¬ jaco daleko, powiedzmy 50 mm lub wiecej, od osi strumienia natryskujacego. Zwiekszenie na¬ piecia zwieksza sklonnosc przeciwelektrody do powlekania sie, natomiast wzrost cisnienia roz¬ pylajacego powietrza daje skutek przeciwny.Wieksze wydajnosci odkladania zostaly uzy¬ skane za pomoca pistoletów wyposazonych w przeciwelektrody, niz za pomoca pistoletów, które nie mialy przeciwelektrod. Sadzi sie, ze jest to spowodowane zaleznoscia pomiedzy dro¬ gami ' przebieganymi odpowiednio przez czastki strumienia natryskujacego i przez naladowane czastki atmosferyczne. Te ostatnie czastki, wsku¬ tek ich stosunkowo malych mas, sa o wiele bardziej wrazliwe na sily elektrostatyczne niz czastki farby. Zgodnie z tym, gdy poczatkowe czesci torów przebiegane przez czatki farby sa prawie calkowicie wyznaczane przez dmuch roz¬ pylajacego powietrza, to tory naladowanych czastek atmosferycznych sa zasadniczo wyzna¬ czane przez pole elektrostatyczne. Ladunek na czastkach farby jest stwarzany przez zderzenia z naladowanymi czastkami atmosferycznymi ^ takie zderzenia jak sadzi sie sa bardziej czeste jezeli dwa rodzaje czastek przebiegaja przeci¬ najace sie tory niz gdy przebiegaja one zasad¬ niczo tory równolegle, zwlaszcza, ze kazda czastka farby, majaca nawet zaczatkowy ladu¬ nek, usiluje odpychac podobnie naladowana czastke atmosferyczna. Tam gdzie skuteczne pole od naladowanej elektrody rozciaga sie do przeciwelektrody, umieszczonej daleko poza strumieniem natryskujacym, tam naladowane czastki atmosferyczne znajdujace sie wewnatrz strumienia natryskujacego i przyciagane w kie¬ runku przeciwelektrody przebiegaja tory roz¬ ciagajace sie prostopadle do strumienia natry¬ skujacego, a nawet byc moze, czesciowo skie¬ rowane do tylu zwiekszajac w ten sposób cze¬ stosc zderzen, przy których powstaja ladunki na czatkach strumienia natryskujacego. W tai sposób mozna wytlumaczyc uprzednio podany fakt, ze uziemiona przeciwelektroda moze spo^ wodowac dostrzegalny wzrost wydajnosci' odkla¬ dania, nawet chociaz jej odleglosc od ladowanej elektrody jest wieksza niz odleglosc uziemione^ go przedmiotu powlekanego.Chociaz wysoce skuteczne ladowanie czastek strumienia natryskujacego moze byc uzyskiwa¬ ne za pomoca pola pomiedzy ladujaca elektroda a przeciwelektroda, i chociaz takie skuteczne ladowanie czastek bedzie wyrazac sie dobrymi wydajnosciami odkladania, to ma to jednak pe¬ wne znaczenie, ze podstawowe pole istnieje pomiedzy ladujaca elektroda i powlekanym przedmiotem. W kazdym podanym ukladzie co najmniej zgrubny pomiar skutecznego nateze¬ nia pola rozciagajacego sie od ladujacej elek¬ trody do natryskiwanego przedmiotu jest prze¬ prowadzany za pomoca pomiaru wielkosci pra¬ du pola, który plynie do natryskiwanego przed¬ miotu, gdy pistolet nie jest zasilany ani cie¬ cza ani sprezonym powietrzem.' Najkorzystniej¬ sze sa uklady, w których natezenie pradu pola, jaki plynie w tych warunkach do powlekane¬ go przedmiotu wynosi co najmniej okolo jed¬ nego mikroampera, a bardzo wskazane jest aby natezenie to wynosilo piec mikroamperów. Ten czynnik ma wplyw na okreslanie minimalnej praktycznej odleglosci pomiedzy ladowana elek¬ troda i przeciwelektroda.Azeby niniejszy wynalazek mógl osiagnac lep¬ sze wydajnosci wytracania niz dawne przemy¬ slowe elektrostatyczne uklady pistoletu po¬ wietrznego, trzeba ladowac czastki strumienia natryskujacego do takiej wysokosci, aby uzys¬ kac co najmniej pewien minimalny stosunek la¬ dunku do masy. Jeden sposób wyznaczania sto¬ sunku ladunku do masy polega na wytracaniu naladowanych czastek na odpowiednia tarcze, mierzeniu pradu przeplywajacego do tarczy przez czastki i mierzeniu ciezaru czastek wytra¬ conych na tarcze w jednostke czasu. Aby tego rodzaju pomiar dal niezawodne wyniki, to trzeba uwzgledniac kazdy prad wywolywany przez jony atmosferyczne wyladowujace sie na tarczy. Jest zatem konieczne znormalizowa¬ nie predkosci wyrzucania farby z pistoletu, predkosci powietrza i rozpylonej farby. Podane dalej postepowanie przy wykonaniu tego po¬ miaru daje zadawalajaco dokladne wyniki jako pomiar wzglednych wydajnosci róznych ukla¬ dów ladujacych strumien natryskujacy. — 15 —Stosowana jest do tego celu uziemiona tarcza w postaci plaskiego arkkusza, najstosowniej wy¬ konanego z folii aluminiowej, o okolo 1016 mm dlugosci i 508 mm wysokosci, ustawiona w pio¬ nowej plaszczyznie. Pistolet natryskujacy jest umieszczony w odleglosci 610 mm od tej tarczy oraz jest tak skierowany aby wyladowywanie bylo prostopadle do niej i skierowane w stro¬ ne jej srodka. Jezeli natryskiwany slad nie jest kolowy* to duza os powinna byc pozioma.W polowie drogi pomiedzy tarcza a pistoletem, wysrodkowana wzgledem obydwóch, umiesz¬ czona jest uziemiona siatka w postaci 24 piono- 'wych pretów o srednicy 25,4 mm i 1067 mm dlugosci, o osiach wzajemnie oddalonych o 76 mm i o plaszczyznie równoleglej do tarczy. Je¬ den mikroamperomierz jest wlaczony do uzie¬ miajacego przewodu siatki, a drugi — do uzie¬ miajacego przewodu tarczy. Wyrzucanie powie¬ trza z pistoletu jest tak nastawione, aby zape¬ wnialo maksymalna predkosc 732 m/min w od¬ leglosci 305 mm od pistoletu. Prawie wszystkie zjonizowane czastki powietrza beda przyciagane do siatki i tam rozladowywane, ale mala czesc jonów atmosferycznych bedzie przechodzila przez siatke aby rozladowac sie na tarczy.Za pomoca tego opisanego wyzej urzadzenia, ustawionego w spokojnym powietrzu, oraz za pomoca elementów ladujacych strumien natry¬ skujacy, doprowadzonych do napiecia robocze¬ go, farba zostaje doprowadzona do pistoletu w ilosci 100 cm3/min i zapisuje sie odczyty oby¬ dwóch amperomierzy. Doplyw farby zostaje na¬ stepnie odciety, co na ogól powoduje wzrost wartosci odczytywanej na pierwszym mikroam- peromierzu. Gdy nastapi taki wzrost wskazania, napiecie zostaje zmniejszane dopóty, dopóki od¬ czyt pierwszego mikroamperomierza nie osiag¬ nie swej pierwotnej wartosci i notuje sie od¬ czyt drugiego mikroamperomierza. Róznica po¬ miedzy tym ostatnim odczytem i pierwotnym odczytem drugiego mikroamperomierza zada- wajaco dokladnie podaje prad plynacy do tarczy przez czastki farby, jedynie w warunkach dos¬ wiadczenia, Jezeli odczyt pierwszego mikro¬ amperomierza nie wzrosnie gdyodetnie sie do¬ plyw farby, to natezenie pradu plynacego przez farbe uzyskuje sie za pomoca odjecia natezenia pradm plynacego przez drugi mikroamperomierz, przy roboczym napieciu bez przeplywu farby, od odczytu natezenia pradu tego mikroamperomie¬ rza gdy farba przeplywa.Stosunek (R) ladunku elektrycznego do cieza¬ ru farby rozpylonej w czasie doswiadczenia, który moze byc wygodnie wyrazony w mikro- culombach na gram, okresla wzór: I-S R= W2—Wt t gdzie: I — natezenie w mikroamperach pradu plynacego przez naladowana farbe do tarczy, tak jak to bylo podane wyzej; WA — ciezar tar¬ czy w gramach przed pomiarem; W2 — ciezar tarczy w gramach po wystawieniu na dzialanie strumienia farby w warunkach pomiaru na przeciag dokladnie okreslonego czasu mniej wiecej 10 sek, i po wypaleniu nastepnie poma¬ lowanej tarczy przez 20 minut w temperaturze 150°C; t — dokladny czas w sek., w czasie któ¬ rego tarcza jest poddawana dzialanu strumie¬ nia natryskujacego oraz S — jest frakcja przed¬ stawiajaca ciezar cial stalych zawartych w ba¬ danej farbie.Na stosunek ladunku do masy, uzyskany z do¬ wolnego ukladu w wysokosci 3 mikroculom- bów/gram lub nawet wyzszy, natomiast zmody¬ fikowany reczny pistolet opisany wyzej, jako stosujacy napiecie 20 kilowoltów moze zapewnic ten stosunek równy 0,75 mikrokulomba/gram.Ten ostatni pistolet chociaz nieco mniej spraw¬ ny niz inne, ma te zalete, ze zarówno koszt jak i ciezar jego zespolu maszynowego stanowia po¬ nadto maly ulamek kosztu i ciezaru jakie spo< tyka sie przy innych pistoletach. O ile chodzi o elementy ladujace, to sa one zdolne do lado¬ wania strumienia natryskujacego co najmniej do pewnej liczby mikrokulombów/gram, gdy te elementy dzialaja w warunkach wyzej opi¬ sanego pomiaru.O ile chodzi o termin „farba" to rozumie sie ze obejmuje on lakiery, emalie, stopione sklad¬ niki szkliwa porcelanowego i w ogóle kazdy rodzaj tezejacych materialów cieklych, które po nalozeniu na powierzchnie przedmiotu i w wy¬ niku, zarówno swych wlasnych przyrodzonych wlasciwosci jak i nastepnych procesów, beda tezaly w celu utworzenia suchej warstewki na tej powierzchni.Termin „pole elektrostatyczne" stosuje sie tu w odniesieniu do pola, które w normalnej pracy nie daje luku ani iskier.W przemyslowym, elektrostatycznym powle¬ kaniu wielu nieprzewodzacych pradu przedmio¬ tów, jest w zwyczaju stosowanie wewnatrz ta¬ kiego przedmiotu lub poza nim podpierajacej elektrody, majacej ten sam potencjal (w prakty- — 16 —ce ziemia), który bylby przylozony do powie* kanego przedmiotu, gdyby byl on przewodni¬ kiem pradu. O ile taka elektroda indukuje pole i prad pola oraz daje wydajnosci odkladania, to taki uklad jest równowazny ukladowi, w którym powlekany przedmiot jest przewod¬ nikiem pradu. O ile chodzi o powlekane przed¬ mioty, gdy tworza czesc wspólpracujacych ele¬ mentów elektrody, i o natezenie pola pomiedzy takim przedmiotem i ladujaca elektroda, to na¬ lezy przyjac, ze nadaja sie do zastosowania niezaleznie od tego czy przedmiot powlekany jest przewodnikiem pradu, czy tez nie prze¬ wodzi pradu, bedac zaopatrzonym w podpiera¬ jaca elektrode.Poczynione wyzej wzmianki o mozliwosci, ze elektrostatyczne rozpylanie moze odbywac sie od ladujacych elektrod, umieszczanych we¬ wnatrz strumienia natryskujacego, nie nalezy przyjmowac jako stwierdzenie, ze niniejszy wy¬ nalazek polega na silach elektrostatycznych do powodowania lub wyraznego polepszania rozpy¬ lania. Raczej wydajnosc, przy jakiej odbywa sie mechaniczne rozpylanie przy zastosowaniu wza¬ jemnego oddzialywania farby i powietrza — wydajnosc co najmniej 10 cm3/min (a byc moze jako maksymalna 500 cm3/min /lub wiecej) — jest wielokrotna wydajnoscia, przy której farba moglaby byc elektrostatycznie rozpylana w po¬ równywalnym stopniu rozdrobnienia od elemen¬ tu ladujacej elektrody, co realizuje sie w niniej¬ szym wynalazku.Opisane pistolety przewiduja strumienie na¬ tryskujace wysoko naladowanych czastek ma¬ terialu powlekajacego, które sa skutecznie od¬ kladane na przedmiot lub przedmioty przezna¬ czone do powlekania, ale z malymi stratami wynikajacymi z nadmiernego natryskiwania. Pi¬ stolet przedstawiony na fig. 1—10 ma maly cie¬ zar i jest latwy do manipulowania. Metalowa oslona rekojesci ma uziemiona czesc chwyto¬ wa, która sluzy do zapewnienia operatorowi po¬ tencjalu ziemi, a równiez ma przeciwelektrode zabezpieczajaca istnienie minimalnego sredniego gradientu potencjalu dla pola elektrostatycznego rozciagajacego sie od elektrody, ladujacej stru¬ mien natryskujacy. Skuteczna pojemnosc elek¬ tryczna ladujacej elektrody oraz element zasto¬ sowany do polaczenia jej z przednim koncem opornika zmniejsza do minimum magazynowana energie elektryczna, która moglaby byc wyla¬ dowywana, gdyby elektroda zblizyla sie lub zet¬ knela z osoba lub przedmiotem uziemionym.Jednolity kadlub 34, zawierajacy opornik i przy¬ legajaca do niego czesc koncowa doprowadzaja¬ cego prad przewodnika jest wolny oA polaczen tworzacych potencjonalne tory, po których iskry moga przeskakiwac lub wysokie napiecie przeciekac do uziemionych czesci pistoletu.Uszczelnienia przewidziane na przeciwleglych koncach kadluba 34 chronia opornik od sty¬ kania sie z farba lub innym czynnikiem, który móglby go uszkodzic lub wplywac na jego dzia¬ lanie. Stykanie sie zewnetrznej strony cienkiej scianki przodu ramienia 35 kadluba 34 z roz¬ pylonym powietrzem, przeplywajacym przez lu¬ fe do nasadki dla powietrza, sluzy do odpro¬ wadzania ciepla wytwarzanego przez prad w oporniku, a sterujacy przeplywem przelacznik 162 (który moze byc typu znanego) w przewo¬ dzie powietrznym 25, zapewnia istnienie prze¬ plywu powietrza chlodzacego opornik, gdy tyl¬ ko przeplywa przez niego prad. Sposób w jaki zewnetrzna tuleja lufy jest przymocowana do kolnierzy kadluba 34 powieksza swobode wy¬ boru odpowiedniego materialu na tuleje i ka¬ dlub. Tego rodzaju cechy znamienne, a równiez inne podane w zastrzezeniach patentowych przy¬ czynia sie do rozwiazania zagadnienia, które dawniej ograniczalo zakres stosowania i przy¬ jecie sie w przemysle elektrostatycznych pisto¬ letów natryskujacych takich typów, w których rozpylanie odbywa sie zasadniczo mechanicznie.Rozumie sie samo przez sie, ze specjalne pi¬ stolety natryskujace, przedstawione na rysunku i powyzej opisane zostaly podane jedynie tytu¬ lem przykladu, i ze przez to wynalazek niniej¬ szy nie ogranicza sie do pistoletów natryskuja¬ cych, w których ciecz jest rozpylana za pomoca sprezonego powietrza; do wynalazku tego naleza cechy znamienne, które mozna z powodzeniem zastosowac w hydrostatycznych pistoletach na¬ tryskujacych, w których ciecz jest wyrzucana pod wysokim cisnieniem przez maly otwór i jest rozpylana przez zetkniecie sie z atmosfera. PL