Przedmiotem niniejszego wynalazku jest przetwornica wibratorowa do przetwarzania pradu stalego na zmienny, stanowiaca zwlasz¬ cza wyposazenie srodków komunikacyjnych i umozliwiajaca uzytkowanie w nich róznego rodzaju odbiorników sieciowych, na przyklad maszynek do golenia, zelazek turystycznych, radioodbiorników sieciowych itp.Znane dotychczas przetwornice wibratorowe posiadaja w obwodzie wtórnym transforma¬ tora równolegle wlaczony kondensator sluza¬ cy do zblizenia ksztaltu fali napiecia wtórnego do sinusoidy oraz zmniejszenia napiec szczy¬ towych, które moglyby spowodowac przepiecia i uszkodzic izolacje uzwojenia transformatora.Zasadnicza wada tego typu przetwornic jest fakt, ze okreslona wartosc pojemnosci tego kondensatora, wlaczonego równolegle w ob¬ wód wtórny transformatora, musi byc scisle dostosowana do charakterystyki 'odbiornika wlaczonego w ten obwód. Natomiast przy sto¬ sowaniu odbiorników o innej charakterystyce, niedopasowanej do tej pojemnosci, moga wy¬ stepowac przepiecia w obwodzie wtórnym, a ksztalt fazy napiecia wtórnego odbiega od sinusoidy. W zwiazku z tym znane dotychczas, typy przetwornic moglyby byc praktycznie za¬ stosowane wylacznie do jednego typu odbior¬ ników, na przyklad odbiorników radiowych.Próby szeregowego wlaczenia kondensatora w obwód wtórny transformatora nie znalazly praktycznego zastosowania, poniewaz w czasie biegu jalowego pradnicy kondensator nie pra¬ cuje i moze spowodowac przepiecia w obwoT dzie transformatora.Powyzsza wade usuwa przetwornica wibra¬ torowa wedlug wynalazku, posiadajaca w ob¬ wodzie wtórnym szeregowo wlaczony konden-sator dzieki temu, ze jest zaopatfcona w gniaz¬ da samozwierajace ainiemozliwiajace jej bieg .jalowy. W znanych dotychczas przetwornicach wibratorowych, majacych zastosowanie glów¬ nie do zasilania jednego typu odbiorników, na przyklad odbiorników radiowych, nie od¬ grywalo równiez specjalnego znaczenia utrzy¬ manie stalej czestotliwosci poniewaz po prze¬ tworzeniu prad byl powtórnie prostowany.Natomiast w przypadku przetwornicy wedlug wynalazku, której zastosowanie przewiduje sie dla róznego typu odbiorników sieciowych u- zyskuje sie czestotliwosc utrzymana w grani¬ cach czestotliwosci sieciowej, dzieki nadaniu r kotwicy wibratora specjalnego ksztaltu w po¬ staci parabolicznych wewnetrznych wyciec.Przetwornica wedlug wynalazku, której wi¬ brator jest zaopatrzony w dodatkowy styk do zasilania cewki posiada ponadto kondensator gasikowy wlaczony równolegle do tych styków, który zmniejsza iskrzenie i przedluza ich trwalosc.Wynalazek jest wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat elektrycz¬ ny przetwornicy wibratorowej, fig. 2 — przy¬ kladowe rozwiazanie konstrukcyjne wibratora przetwornicy w przekroju podluznym, fig. 3 — kotwice wibratora w widoku z przodu, a fig. 4 — przykladowe rozwiazanie konstruk¬ cyjne gniazda samozwierajacego w przekroju.Przetwornica wibratorowa wedlug wynalazku sklada sie z nastepujacych zespolów: z wibra¬ tora synchronicznego W, sluzacego do wytwa¬ rzania pradu pulsujacego, z transformatora Tr do zmiany napiecia przetworzonego pradu, z ukladu gasikowego kondensatorów C± i C2 dla styków roboczych Si wibratora i konden¬ satora gasikowego C4 dla styków dodatkowych S2 zasilajacych cewke elekromagnesu L, z kon¬ densatora C3 wlaczonego szeregowo w obwód wtórny transformatora Tr w celu zblizenia ksztaltu fali napiecia wtórnego do sinusoidy oraz zmniejszenia napiec szczytowych oraz z ukladu gniazd samozwierajacych sie G. Po¬ nadto jest ona zaopatrzona w opór Rlt wla¬ czony szeregowo do uzwojenia cewki elektro¬ magnesu L i sluzacy do dopasowania prze¬ twornicy do róznych napiec zasilajacych oraz w opór buforowy R2 wlaczony szeregowo do obwodu zasilania wibratora w celu zmniej¬ szenia niekorzystnych gwaltownych zmian ob¬ ciazenia zródla zasilania przetwornicy.Wibrator W przetwornicy wedlug wynalaz^ ku, tym rózni sie od znanych podobnych wi¬ bratorów, ze jego kotwica 1 (fig. 2 i 3) posia¬ da wewnetrzne wyciecia 2 w ksztalcie para¬ boli lub zblizonej do niej krzywej, umozliwia¬ jace uzyskanie czestotliwosci rzedu okolo 50 Hz oraz utrzymanie jej w granicach tolerancji (+ — 5°/o). Doswiadczenie wykazalo, ze naj¬ korzystniejsze jest zastosowanie dwóch wy¬ ciec 2, jednego w górnej, a drugiego w dolnej czesci kotwicy.Samozwierajace gniazdo wyjsciowe G prze¬ twornicy sklada sie z dwóch zasadniczych cze¬ sci: ze znanego gniazda 3 z tulejami styko¬ wymi 4, wtyczki 5 odbiornika oraz z wlacz¬ nika 6 obwodu zasilania przetwornicy, którego styki 7 sa zwierane za pomoca sworznia 8, osadzonego w tulei stykowej 4 gniazda 3 i prze¬ suwanego przez wtyczke 5 po uprzednim wla¬ czeniu odbiornika.Dzialanie przetwornicy wibratorowej wedlug wynalazku jest nastepujace. Wibrator jest za¬ silany przez znane zródlo napiecia stalego, na przyklad akumulator lub pradnice, za posred¬ nictwem oporu R±, umozliwiajacego dopaso¬ wanie go do róznych napiec zasilania, przy czym w celu zmniejszenia niekorzystnych, gwaltownych zmian obciazenia zródla zasila¬ nia — przetwornica jest zaopatrzona w opór R2 wlaczony szeregowo w obwodzie zasilania wibratora W. Ponadto jest ona zaopatrzona w uklad kondensatorów Ci i C2 wlaczonych równolegle do styków roboczych Si oraz w kondensator C4 wlaczony równolegle do sty¬ ków dodatkowych S2 wibratora, co zmniejsza iskrzenie styków. Prad pulsujacy otrzymany z wyjscia wibratora jest nastepnie transfor¬ mowany przez transformator Tr w celu uzy¬ skania zadanego napiecia wyjsciowego, jednak charakterystyka napiecia na wyjsciu transfor¬ matora Tr odbiega od sinusoidalnych zmian pradu sieciowego. W celu zblizenia charaktery¬ styki do sinusoidalnej oraz zmniejszenia napiec szczytowych przetwornica posiada kondensator C3 wlaczony szeregowo w obwód wtórny trans¬ formatora, którego zastosowanie jest mozliwe dzieki wyposazeniu przetwornicy w gniazda samozwierajace G (fig. 4), wlaczajace ja do¬ piero po wlaczeniu odbiornika, a tym samym eliminujace mozliwosc jej biegu jalowego.Dzialanie tego gniazda jest nastepujace: wtyczka 5 odbiornika wetknieta w tuleje sty¬ kowe 4 gniazda 3 powoduje najpierw wlacze¬ nie odbiornika, a nastepnie, w koncowej fazie wlaczenia, przesuwa sworzen 8 osadzony prze¬ suwnie w jednej z tulei stykowych 4 i zwiera styki 7, zamykajace obwód zasilania przetwor¬ nicy, powodujac tym jej uruchomienie. Dziekitemu unika sie powstawania ewentualnych przepiec w uzwojeniu transformatora, mozli¬ wych przy pracy luzem. « Przetwornica wibratorowa wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie do zasilania od¬ biorników sieciowych ze zródel pradu stalego, zwlaszcza w wagonach kolejowych, autobusach turystycznych i innych srodkach komunikacji. PL