Opublikowano dnia 30 listopada 1962 r. i*BLI( OTEKAI JUrzedu Patentowej POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46382 KI. 21 c, 46/52 KI, internat, g 05 f VEB Vakutronik*) Drezno, Niemiecka Republika Demokratyczna Urzadzenie do unieruchomiania drgajacpch lub wirujacych elektrpcznuch czlonów regulujacych Patent trwa od dnia 5 listopada 1959 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia do zmniejsze¬ nia wzglednie stlumienia W obwodach regulu¬ jacych wahanie sie czlona nastawiajacego w okolo dokladnie okreslonego punktu zadanego.Przy stosowaniu serwomotorów, których na przyklad kierunek obrotu lub liczba obrotów w polaczeniu z przekaznikami lub wzmacnia¬ czami elektrycznymi zalezy od polozenia fazy biegunowosci lub wysokosci napiecia steruja¬ cego, istnieje czesto ta niedogodnosc, ze nie nastepuje natychmiastowe nastawienie wartosci zadanej, lecz powstaje tlumione drganie w ob¬ wodzie regulujacym, przez co wartosc wyjs¬ ciowa, na przyklad wskaznika napedzanego za pomoca silnika przyrzadu piszacego waha sie ze zmniejszajaca sie amplituda okolo wartosci za¬ danej. Wlasciwosc ta prowadzi czesto do nie- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Ernest Alfred Frommhold. stabilnosci w obwodach regulujacych lub nawet do wzniecenia niepozadanych dodatkowych drgan.Znane srodki do zapobiegania takim waha¬ niom polegaja na stosowaniu i odpowiednim laczeniu elektrycznych elementów laczeniowych, np. pojemnosci lub indukcyjnosci z opornikami omowymi, dla uzyskania znanego ujemnego sprzezenda zwrotnego.Dzialanie takich czysto elektrycznych ele¬ mentów sprawia o tyle trudnosci, ze ich pomiar i wzajemne dostrojenie wymaga osobnego na¬ kladu pracy przy pierwszym ich nastawiariiu i ciaglym nadzorowaniu. Ewentualnie nalezy tez specjalnie zwracac uwage na stale warun¬ ki napiec zasilajacych. Wymiary i wzajemne przystosowywanie uzywanych przy tym ele¬ mentów trzeba w kazdym [poszczególnym urza¬ dzeniu stosowac odmiennie, gdyz tylko wtedy mozna oczekiwac optymalnych wyników.Dalsze znane srodki do zajobiefania waha¬ niom w obwodzie regulujacym stanowia stale dzialajace urzadzenia hamujace lub tlumiace, np. hamulce powietrzne, olejowe, elektryczne lub tym podobne. Wskutek ciaglego oddzialy¬ wania takich srodków do zapobiegania waha¬ niom jest jednoczesnie takze utrudnione szyb¬ kie i swobodne osiagniecie wartosci zadanej.Bledów ulozyskowania, których przy drganiach lub wahaniach w okolo wartosci zadanej za sadniczo nie bierze sie pod uwage, nie mozna juz wtedy pominac.Wynalazek unika wszystkich tych wad urza¬ dzen znanych przez zastosowanie bardzo pros¬ tych srodków, które polegaja na tym, ze sto¬ suje sie zapadki i wspóldzialajace z nim kolo zapasowe, które w przypadku braku impulsów regulujacych, na skutek zazebienia sie zapadek i kola zaporowego powoduja natychmiastowe unieruchomienie urzadzenia, a zapadki sa ut¬ worzone lub sterowane przez kotwice, zwlasz¬ cza dwu przekazników, przy czym zapadki i kola iza(porowe ustanawiaja chwilowe pola¬ czenie stykowe i równoczesnie dociskowe. Taki przekaznik albo uklad kilku przekazników moze byc tak zbudowany, ze mozna sie obyc bez dal¬ szego wzmacniacza elektrycznego. Jako czuly przekaznik sterujacy, reagujacy na prad staly znajduje zastosowanie na przyklad spolaryzo¬ wany przekaznik uzywany w telegrafii.Przyklady wykonania wynalazku sa uwidocz¬ nione na rysunku, na którym fig„ 1 przedsta¬ wia uproszczone urzadzenie z kolem zaporowym* dwoma przekaznikami i kotwicami przekaz¬ nikowymi, dzialajacymi jako zapadka, fig. 2 — urzadzenie z tarcza otworowa i (lub) tarcza ma¬ sywna i z zazebianiem sie kólka oraz z dodat¬ kowym magnetycznym urzadzeniem do hamo¬ wania w ukladzie pradu wirowego, a fig. 3 — takie samo urzadzenie jak fig. 2, z ta jednak róznica, ze elementy hamujace lub zaporowe sa uwidocznione w polozeniu spoczynkowym, w którym na skutek braku wzbudzenia przekaz¬ nika 11 obwód .pradu przekaznika 9 jest zam^ knliety poprzez styk 10 i nastepuje wtedy ha¬ mowanie lub unieruchomienie.Z kolem zebatym 1, osadzonym na wale sil¬ nikowym 2, zazebiaja sie w stanie spoczynko¬ wymi dwie sprezyny 3a, 3b. które przy braku impulsów sterujacych powoduja przymusowe w sposób mechaniczny ustawienie silnika ste¬ rujacego w polazeniu zadanym. Jesli ksztalt plaskich sprezyn 3a, 3b jest przystosowany do uzebienia kola zaporowego 1, przy ich zaze¬ bianiu sie otrzymuje sie chwilowe polaczenie stykowe i dociskowe. Elektromagnesy wzbu¬ dzajace 4a, 4b dwu przekazników umieszczone sa w obwodzie pradowym w szereg z bateria 5.W tym samym obwodzie znajduje sie jeszcze wylacznik 6, który zostaje dopiero wtedy zam¬ kniety kiedy nie uwidoczniony na rysunku silnik nastawozy lub silnik sterujacy otrzyma prad. Jezeli sa trudnosci z natychmiastowym ustaleniem silnika nastawczego wskutek zwie¬ kszonej bezwladnosci masy, wówczas celowo wlacza sie pomiedzy silnikiem sterujacym i kolem zaporowym sprzeglo cierne, przenoszace sily tylko do okreslonego momentu obrotowego.Po przekroczeniu dopuszczalnego granicznego momentu obrotowego, sprzeglo zaczyna sie slizgac i wtedy ustaje przenoszenie sily. Ponow¬ ne sprzezenie nastepuje dopiero wtedy, gdy przenoszony moment obrotowy osiagnie dopusz¬ czalna wartosc graniczna.Fig. 12 uwidacznia odmienny przyklad wyko¬ nania, w którym na wale silnika sterujacego 2 nasadzona jest tarcza hamulcowa 7, która jest umocowana miedzy ruchoma kotwica 8 na przy¬ klad ^normalnego przekaznika telefonicznego 9 i jego rdzeniem.Sposób dzialania jest taki sam jak w przy¬ kladzie wedlug fig. 1.Wymieniona tarcza 7 moze byc ewentualnie wykonana jako tarcza z otworami, a takze (mozna w urzadzeniu wedlug przykladu wyko¬ nania uwidocznionego na fig. 2 zastosowac sprzeglo do ograniczenia momentów obroto¬ wych miedzy tarcza hamulcowa, wzglednie ko¬ lem zaporowym 7 i silnikiem sterujacym 2.Stosowane do tego celu sprezynujace sprzegla petlicowe odrózniaja sie od sprzegiel ciernych tylko tym, ze w tych pierwszych zwykle sto¬ sowana okladzina sprzeglowa jest zastapiona sprezyna srubowa, której srednica zmniejsza sie przy obrocie w jednym kierunku i która umieszczona w niej czesc zabierze ze soba na skutek dzialania zakleszczajacego, zas przy obrocie w drugim kierunku jej srednica sie zwieksza przy czym zwalnia sprzezanie, jakie ^ dotychczas istnialo.Lplig. 3 uwidocznia przyklad dotyczacy hamo¬ wania w ukladzie pradu cieklego. Kotwica 8 elektromagnesu lub przekaznika 9 (zatrzymuje tarcze hamujaca 7 przez sile elektromagne¬ tyczna, w polozeniu zadanym, poniewaz prze¬ kaznik 9 pozostaje nadal wzbudizony poprzez zestyk 10 i baterie 5, dopóki po przylaczeniu silnika przekaznik 11 w obwodzie pradu silnia ka nie zostanie wzbudzony, i obwód sterowania — 2 —hamujacego nie zostanie otwarty (przez wy¬ lacznik 10.Do tego dochodizi jeszcze dodatkowe dzialanie baniujace przeplywu magnetycznego z przekaz¬ nika 9 na tarcze 7, wywierane przez prady wirujace w tairczy 7.Uklad na prad ciagly posiada te zalete, ze pole elektromagnesu lub przekazniki 9, a wiec i prad wzbudzajacy na skutek znikomego odste¬ pu kotwicy w stanie przyciagnietym moga byc znacznie mniejsze niz w ukladzie wedlug fig. 2. PL