Opublikowano dnia 2 stycznia 1963 r.WfoK 4u t POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46317 KI. 21 r, 4/05 KI. internat. H 01 h Centralne Laboratorium Akumulatorów i Ogniw*) Poznan, Polska Przekaznik magnetoelektryczny odporny na przeciazenia o zwiekszonej pewnosci zadzialania Patent trwa od dnia 5 lipca 1961 r.Znane dotychczas przekazniki magnetoelek- tryczne sa wrazliwe na przeciazenia. Jezeli wartosc napiecia Vst sterujacego przekaznikiem przekroczy najwyzej kilkanascie razy wartosc nominalna, wówczas moze ulec przepaleniu cewka, wzglednie uszkodzony zostanie delikatny uklad ruchomy przekaznika. Szczególnie szkodli¬ we sa zas dla tych przekazników przeciazenia udarowe.Ponadto w znanych dotychczas przekaznikach magnetoelektrycznych wlaczanie obwodu stero¬ wanego nie jest wystarczajaco pewne. Spowodo¬ wane jest to niedostatecznym kontaktowaniem styków przez to, ze sila dociskajaca te styki przekaznika przy nominalnej wartosci napiecia sterujacego U8t jest bardzo mala.W przekazniku magnetoelektrycznym wedlug *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwór¬ cami wynalazku sa mgr Stanislaw Olszanski i mgr Zenon Sezaniecki.. wynalazku wrazliwosc na przeciazenia usunie¬ to dzieki zastosowaniu w obwodzie cewki tego przekaznika dowolnego elementu -lufb ukladu pólprzewodnikowego o tak dobranej charakte¬ rystyce, aby prad plynacy przez cewke w pew¬ nym zakresie praktycznie nie zalezal od wartosci napiecia Ust sterujacego przekaznikiem, a za¬ stapienie zas styków ukladem fotoelektrycz- nym zwiekszylo pewnosc zadzialania.Na zalaczonym rysunku przedstawiono dla przykladu ,i schematycznie na fig. 1 dawne urzadzenie, fig. 2 przedstawia w rzucie perspek¬ tywicznym istotne elementy przekaznika TOedlug wynalazku, fig. 3 — schemat polaczen elektrycz¬ nych przekaznika wedlug wynalazku, zas fig. 4 — pelen schemat najkorzystniejszego rozwia¬ zania przekaznika wedlug wynalazku.Przylozenie napiecia sterujacego Ust powodu¬ je obrót cewki, a polaczona z nia wskazówka W odslania fotokomórke F, która oswietlona po¬ przez szczeline S zarówka Z przewodzi pradelektryczny. Prad fotokomórki uruchamia prze¬ kaznik pomocniczy, który wlacza obwód stero¬ wany.Uruchomienie przekaznika wedlug wynalazku nastepuje juz przy nieznacznym obrocie wska¬ zówki, który prowadzi do oswietlenia fotokomór¬ ki, tak ze jakiekolwiek sily dociskowe staly sie zbedne. Zwiekszylo to pewnosc zadzialania prze¬ kaznika.Element lub uklad pólprzewodnikowy Ep po¬ siada tak dobrana charakterystyke, ze ograni¬ cza prad plynacy przez cewke w taki sposób, ze wartosc tego prajdu w pewnym zakresie nie wzrasta proporcjonalnie ze wzrostem napiecia Ust sterujacego przekaznikiem, przez co zabez¬ piecza go przed przeciazeniem, gdy napiecie sterujace przekroczy wartosc nominalna.Zastosowanie elementu lufo ukladu pólprze¬ wodnikowego zabezpiecza jak sie okazalo prze¬ kaznik przed uszkodzeniem nawet wtedy, gdy wartosc napiecia sterujacego Ust przekracza 10.000 razy wartosc nominalna.Przedstawiony na fig. 3 schemat elektryczny przekaznika magnetoelektrycznego wedlug wyna¬ lazku pracuje w ukladzie róznicowym. Przekaz¬ nik ten jest tu sterowany róznica napiec Up odniesienia oraz napiecia mierzonego Ux. Na¬ piecie odniesienia Up przyklada sie do zacisków 1 i 2, napiecie mierzone Ux do zacisków 3 i 4.W zaleznosci od tego, które z tych napiec jest wyzsze, wskazówka wychyli sie w jedna lub druga strone, odslaniajac wTzglednie zaslania¬ jac fotokomórke. Wlaczony w szereg z cewka C element lub uklad pólprzewodnikowy Ep ogra¬ nicza prad plynacy przez cewke, gdy róznica pomiedzy napieciami Up oraz 17* jest zbyt wielka. Oswietlenie fotokomórki F przez zarów¬ ke Z uwarunkowane przemieszczeniem sie wskazówki powoduje przeplyw pradu przez fotokomórke. Prad fotokomórki zasilanej na¬ pieciem 17Z uruchamia przekaznik pomocniczy Pp, który zamyka obwód sterowany, podlaczo¬ ny do zacisków 5 16.Przekaznik wedlug wynalazku nadaje sie do automatów do' ladowania akumulatorów srebro^ cynkowych, do zastosowania do woltomierzy sortujacych, do automatycznej kontroli ogniw i baterii oraz moze znalezc zastosowanie w kaz¬ dym ukladzie sterujacym, gdzie jako kryterium wlaczenia sterowania jest osiagniecie dokladnie okreslonej wartosci napiecia.Pelen schemat elektryczny przykladowego rozwiazania przekaznika wedlug wynalazku przedstawiono na fig. 4. W mysl wynalazku jako uklad pólprzewodnikowy zastosowano tu warstwowe diody germanowe D polaczone przeciwsobnie. < Napiecie odniesienia Up, którego wartosc woltomierz V wskazuje, nastawia sie potencjo¬ metrami R5 i R6- Potencjometry te sa zasilane z typowego dwustopniowego stabilizatora, któ¬ rego elementami sa: transformator T, lampa prostownicza Lu filtr RC oraz jarzeniowe sta¬ bilizatory napiecia L2 i L3. Mierzone napiecie Ux przykladamy do zacisków 1 i 2. Jezeli na¬ piecie badane Ux jest mniejsze od napiecia od¬ niesienia 17P, wówczas posiadajaca podparcie wskazówka nie wychyli sie i fotokomórka pozostaje zaciemniona. W przeciwnym przypadku wskazówka odslania fotokomórke, która oswie¬ tlona zarówka Z przewodzi prad. Prad fotokomórki zasilanej z tego samego dwusto¬ pniowego stabilizatora powoduje wzrost nar piecia na opornosci Rg. Napiecie to urucha¬ mia tyratron, w którego obwodzie anodo¬ wym miesci sie przekaznik pomocniczy Pp. Tyratron L4 jest zasilany napieciem zmiennym z transformatora T. Spadek napiecia na opornosci Ri zatyka tyratron, jezeli przez fotokomórke nie plynie prad. Styki A-A prze¬ kaznika pomocniczego Pp wlaczaja obwód ste¬ rowany. PL