X BI BI. ~ 9Lm •Vi Opij^ikowanp fednla 23 sierpnia 1962 r.(Mb £ ^ SJW7 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEI LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45953 Politechnika Warszawska*) (Zaklad Konstrukcji Telekomunikacyjnych i Radiofonii) Warszawa, Polska KI. 21 g, 18/10 Spektrometr elektronowy do analizowania widma energetycznego promieniowania jonizujacego Patent trwa od dnia 21 grudnia 1959 r.Znane elektronowe spektrometry posiadaja miedzy innymi wade znieksztalcania mierzo¬ nego widma na skutek skonczonej wartosci stalej czasu integratora, mala rozróznialnosc amplitudowa rejestrowanego przebiegu, bledy chwilowe wywolane pelzaniem ustalonych punktów pracy nakladajace sie na rejestro- widmo nierównomiernie i wypaczajace rzeczy¬ wisty przebieg.Przedmiotem wynalazku jest spektrometr elektronowy dynamiczny nie posiadajacy wy¬ zej wymienionych wad oraz majacy szereg innych zalet.Istota wynalazku polega na zastosowaniu do analizowania widma przebiegu w postaci ciagu zebów pily, dzieki czemu bledy chwilowe roz¬ kladaja sie równomiernie na caly zakres anali¬ zowanego widma. Wedlug wynalazku uzycie do analizy Widma przebiegów w postaci ciagów *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Jerzy Polonski. pilowych zostalo umozliwione dzieki zastoso¬ waniu w spektrometrze pamieci, np. bebnowej mb ferrytowej.W spektrometrze wedlug wynalaziku mozna analizowac widmo energetyczne promieniowa¬ nia jonizujacego, którego czas polowicznego rozpadu jest wspólmierny z czasem trwania pomiaru, [poza tym spektrometr umozliwia ob¬ serwacje calego widma energetycznego w cza¬ sie trwania (pomiaru. Poza tym, w spektroime'- trze wedlug wynalazku, dzieki zastosowaniu pamieci, która pozwala na przechowywanie wyników, mozliwe jest porównywanie widma badanego z zapamietanym wzorem.Przyklad wykonania ukladu polaczen spektro¬ metru wedlug wynalazku jest podany na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy, fig. 2 — przebieg napiec pnzestraja- jacyoh dy^kryminator pasmowy i ich podzial na kanaly segregacji. Na fig. 1 literami Ds jest oznaczony detektor scyntylacyjny, Wl — wzmacniacz liniowy, Dp — dyskryminaijor pas-mowy, G — generator napiec pilowych, L — zespól licznika, R — rejestr, P —uklad pamieci, O — uklad obserwacji i odczytu, S — zespól sterowania, 2 sumator Na fig. 2 cyfra 1 jest oznaczone pasmo pierw¬ szego kanalu, 2 — drugiego kanalu, 3 — trze¬ ciego kanalu, 4 — czwartego kanalu, i — i-tego kanalu, m ostatniego kanalu. Literami rt jest oznaczony pierwszy okres napiecia pilowego generatora G, t2 — drugi okres napiecia pilo¬ wego, tm — ostaitni okres napiecia pilowego.Literami Uf jest oznaczone napiecie pilowe i-tego kanalu Litera V — wspólrzedna napie¬ cia.Impulsy wychodzace z detektora scyntyla¬ cyjnego Ds sa wzmacniane liniowo wzmacnia¬ czem WL i doprowadzane do dyskryminatora pasmowego IV Wodtaig wynalazku dyskrymi- nator przestrajany jesl napieciem pilowym ge¬ neratora G, który jest. synchronizowany sygna- latnf z ukladu pamieci P. Impulsy wychodzace z dyskryminatora sa doprowadzone do zespolu licznika L, który je zlicza.W czasie trwania jietbiego okresu napiecia pilowego licznik jest m razy zerowany. Przed kazdorazowym zerowanaem zawartosc liczni¬ ka (w postaci liczby impulsów lezacej w pasmie energetycznym Ut proporcjonalnie do amplitu¬ dy Vi +AU) jest przekazywana do rejestru R.Litera m okresla liczbe kanalów rejestracji, na które zostalo podzielone obserwowane wid¬ mo energetyczne badanego zródla. W odste¬ pach czasu pomiedzy kolejnymi informacjami przekazywanymi do rej estru zawartosc jego jest z kolei przekazywana do sumatora ^ i po przekazaniu swojej zawartosci równiez jest ze¬ rowana.Liczba okreslajaca ilosc impulsów wchodzac do rejestru jest umiej»scowiooa w i-tym pasmie energetycznym i posiada ceche mi. Z rejestru kryterium okreslajace liczbe impulsów prze¬ chodzi do sumatora. Do sumatora v dochodzi dnagr ahfaAnMr sumy, .otrzymywany z ukladu pamieci P, który dla. danej chwili posiada równiez, te sama cecha m*.Suma wychodzaca z sumatora posiada nadal te sama ceche iru i jest zapamietywana dalej w ukladzie pamieci.Zawartosc sumatora wychodzaca do ukladu pamieci jest obserwowana na ukladzie obser¬ wacji i odczytu O.W czasie trwania pomiaru dyskryminator jest przestrajany wielokrotnie napieciem pilowym generatora, skladajacym sie z M okresów na¬ piecia pilowego od zt do tm. Koniec pomiaru okresla ilosc impulsów, która ma sie znajdo¬ wac w danym kanale przy zalozonej doklad¬ nosci statystycznej.Zespól sterowania S sluzy do uruchamiania, zatrzymywania i synchronizacji urzadzenia.Wedlug wynalazku istnieje mozliwosc od¬ miany wykonania spektrometru przez zasto¬ sowanie bezposrednio na wyjsciu przestraja- nego dyskryminatora pasmowego ukladu prze¬ laczajacego kanaly.W tym przypadku impulsy wychodzace z dyskryminaibora pasmowego uliczane sa bezpo¬ srednio na ukladzie pamieci. Natomiast prze¬ lacznik kanalów jest przestrajany tym samym napieciem pilowym co i dyskryminator pasmo¬ wy.Przy zastosowaniu dodaticowego ukladu odej¬ mujacego mozna otrzymac przebieg widma energetycznego i jego zmiany w czasie, a tym- samym okres polowicznego rozpadu. PL