Wynalazek dotyczy sprezarki tlokowej kon¬ strukcji jedno- lub wielostopniowej, a takze wielokorbowej z tlokami napedzanymi pionowo i poziomo od walu wykorbionego w szeregach cylindrów umieszczonych w tzw. ukladzie kato¬ wym.W znanych wykonaniach tego rodzaju kon¬ strukcji (fig. 1), które powstaly z polaczenia stojacego i lezacego ukladu, dragi tlokowe cy¬ lindrów ustawionych wzajemnie pod katem chwytaja za te sama szyjke wykorbienia. W tej konstrukcji odleglosc pomiedzy wykorbieniami jest wyznaczona nie tylko przez cylinder niskie¬ go cisnienia, lecz miarodajnym jest tu równiez to, aby odleglosci miedzy osiami lezacych cy¬ lindrów byly duze, ze wzgledu na zapewnienie *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Manfred Malick. dostepu do zaworów i wlasciwego ich ukladu, a to pociaga za soba duza dlugosc ca1:ej kon¬ strukcji oraz mniejsza wytrzymalosc walu wy¬ korbionego na zginanie i skrecanie. W patencie niemieckim DAS 1 0 66699, z ki. 27b, 7 propo¬ nuje sie specjalne wykonanie takiej konstrukcji w taki sposób, ze cylindry pierwszego stopnia, lub cylindry obydwóch pierwszych stopni, a w tym przypadku równiez obydwóch ostatnich stopni, umieszczone byly poziomo naprzeciw sie¬ bie, natomiast dla pozostalych stopni posrednich wybrano uklad stojacy. Taki uklad pomimo wie¬ lu zalet ma jednak te wade, ze wymaga duza liczbe wykorbien. Poza tym jest on zwiazany z okreslonym przeznaczeniem, tzn., ze ten na¬ ped nie da sie zastosowac do maszyn duzej mo¬ cy wylacznie niskiego cisnienia.Dalsza wada jest to, ze w tych znanych wy¬ konaniach waly wykorbione maja w wielu przy-$*dkacfa rózne wzajemnie przesuniete wykor- bienia, sa wiec elementami trudnymi do kucia, a zatem kosztownymi.Zadaniem wynalazku jest skonstruowanie sprezarki w katowym ukladzie cylindrów, która nit mialaby nierównych odstepów miedzy wy- korbieniami, skomplikowanych walów wykor¬ bionych z duza liczba wykorbien oraz duzej dlu¬ gosci konstrukcyjnej, przy czym jej naped nie mialby okreslonego tylko przeznaczenie, a jed¬ noczesnie bylyby spelnione wymagania odnosnie dostepu i zrównowazenia mas.Wedlug wynalazku osiaga sie to przez zasto¬ sowanie walu wykorbionego o trzech róznych wykorbieniach jednakowo skierowanych i leza¬ cych w jednej plaszczyznie, z których zewnetrz¬ ne podporzadkowane sa stojacym cylindrom stopnia nizszego cisnienia, natomiast wykorbie- nia srodkowe napedzaja dragi stopniowych tlo¬ ków w cylindrach wyzszego cisnienia.Korzystne uksztaltowanie wedlug wynalazku polega na tym, ze powstaje jednostopniowa ma¬ szyna odpowiedniej mocy, przez wbudowanie ta¬ kich samych cylindrów dla czesci stojacej i le¬ zacej.Z dalszego rozwiniecia wynalazku wynika wy¬ konanie dwustopniowe, trzystopniowe, cztero¬ stopniowe a nawet szesciostopniowe, wówczas gdy cylindry rzedów stojacych i lezacych beda odpowiednio postopniowane.Dla dwukorbowych sprezarek tlokowych w ukladzie szeregowym z cylindrami stojacymi, z konstrukcji wedlug wynalazku, wynika ko¬ rzysc racjonalnego wykonania prostego rozwia¬ zania konstrukcyjnego przy korzystnych warun¬ kach standaryzacji, gdyz wedlug wynalazku wy¬ korzystuje sie elementy napedu z trzykoibowego wykonania, a zwlaszcza wodtik i korbowód, oraz ich prowadzenie i ulozyskowania, a takze skrzy¬ nie korbowa, w której otwór dla przylaczania rozlacznie umieszczonej, posredniej czesci dla wodzika poziomego zespolu cylindrów zamknie¬ ty jest pokrywa, natomiast wal wykorbiony jest jak wiadomo wykonany z dwoma wzajemnie przestawionymi wykorbieniami.Wedlug wynalazku, szczególnie dla konstrukcji z trzema wykorbieniami, wynika wyjatkowo zwarty czterokrotnie ulozyskowany wal wykor* biony, przy dobrym dostepie do calej sprezarki.Wskutek tego, ze jednakowo skierowane wykor- bienia walu wykorbionego leza w jednej plasz¬ czyznie, a poruszajace sie ruchem nawrotnym masy czesci pionwyeh sa wzajemnie równe i równe sa oscylujacynf masom czesci pozio¬ mych, konstrukcja ta daje w wyniku doskonale wywazenie mas, przy.czym nie wystepuja mo¬ menty masy, nawet te wyzszego rzedu. Przy za¬ stosowaniu odpowiedniej przeciwwagi mozna zupelnie usunac sily masowe pierwszego rzedu.Oczywiste sa równiez korzysci zwiazane z wy¬ twarzaniem walów wykorbionych. Odpada nie tylko przestawianie katowe wykorbien przy ku¬ ciu, lecz takze wielokrotne mocowania przy obróbce wykorbien. Wyrównanie mas pogorszy sie tylko nieznacznie, gdy ze wzgledów kon¬ strukcyjnych nie uda sie uzyskac, aby oscyluja¬ ce masy elementów pionowych oraz masy ele¬ mentów poziomych byly jednakowe. W tym przypadku pozostaje tylko odpowiednia sklado¬ wa róznicy sil masowych pierwszego rzedu, o kierunku pionowym, która nie wywiera zad¬ nego powaznego wplywu na wielkosc funda¬ mentu. Jak wykazalo doswiadczenie, skladowa ta stanowi jadynie ulamek calkowitego ciezaru maszyny. Wystepujace poziome sily przesuwa¬ jace sa tak male, ze mozna je pominac. Wyrów¬ nanie oscylujacych mas zostaje ulatwione przez odpowiedni dobór materialu oraz przez to, ze z powodu znacznie wiekszego nacisku draga tlo¬ kowego elementy konstrukcyjne czesci poziomej musza byc wytrzymalsze, a wiec miec wieksza mase, niz elementy czesci pionowej, znacznie mniej obciazone.Pomimo jednakowo skierowanych wykorbien wystepuje charakterystyczny przebieg sil skre¬ cajacych, które nie uleglyby znacznej poprawie, gdyby zastosowac katowe przesuniecie wykor¬ bien. W tego rodzaju maszynach wielkosc kola zamachowego i tak nie ma zadnego znaczenia, poniewaz z reguly na stale sprzezone silniki na¬ pedowe daja wymagany moment zamachowy, co pozwala uniknac stosowania dodatkowych mas zamachowych.Przyklad wykonania wedlug wynalazku przed¬ stawiony jest na fig. 2. Napedzany od silnika 7 wal wykorbiony 6 za pomoca swych trzech jed¬ nakowo skierowanych, lezacych w jednej plasz¬ czyznie wykorbien, napedza poprzez przynalezne wodziki tloki li 2 pionowych cylindrów oraz tlok ze stopniami 3, 4 i 5 cylindra poziomego.Czesc posrednia 8 dla wodzika poziomego cy¬ lindra przymocowana jest do obudowy 9. PL