£ S" j»i*2ro POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45383 Aleksander Szpunar Kraków, Polaka Józef Sikora Kraków, Polska KI. 12 q, 5- lfapy tylo: Fotopólprzewodnikowy regulator i sygnalizator bezkontaktowy Patent trwa od dnia 13 pazdziernika 1960 r.Wynalazek dotyczy fotopólprzewodnikowego regulatora 1 sygnalizatora bezkonfcaktowego wskazan systemem bezkontaktowym w urza¬ dzeniach wskaznikowych przekroczen nasta- wialinych wartoscL Wynalazek moze miec za¬ stosowanie we wskaznikowych przyrzadach po¬ miarowych np. w miernikach elektrycznych, w manometrach, vacuumetrach, przeplywomie¬ rzach, termometrach cieczowych Lub termome¬ trach bimetalowych.Regulator wedlug wynalazku moze sluzyc do regulacji temperatury w piecach elektrycz¬ nych, do dozowania gazu i powietrza przy re¬ gulacji temperatury w piecach gazowych, do regulacji) przeplywu cieczy, do sygnalizacji przekroczen niebezpiecznych stezen gazów wy¬ buchowych, do sygnalizacji przekroczen do¬ puszczalnych cisnien w kotlach parowych.Dotychczasowe rozwiazania systemów regu¬ lacji czy sygnalizacji sa oparte glównie na mechanicznych urzadzeniach stykowych. Urza¬ dzenia takie posiadaja te wspólna wade, ze dla ich uruchomienia potrzebna jest pewna moc, pobierana z ukladu wskaznikowego, co powoduje duze niedokladnosci wskazan i mo¬ zliwosci awarii. W niektórych urzadzeniach tego typu konieczna jest moc doprowadzana z zewnatrz, czesto w uklada nych, wymagajacych nieraz calych ukladów styków, przekladni, silniczków i innych urza¬ dzen.Znane sa równiez urzadzenia sygnalizacyjne bezkontaktowe, pracujace na zasadzie odekra¬ nowania przez uklad wskaznikowy (metalowa przyslona) sprzezenia cewek oscylatora i zer¬ wanie drgan wielkiej czestotliwosci, przez couzyskuje sie zmiany natezenia pradu. Wada tych urzadzen jest wprowadzenie w uklad przyrzadów elektromagnetycznych wielkiej czestotliwosci, co moze bez specjalnych ekra- nowan powodowac z czasem niekorzystny wplyw na prawidlowosc wskazan i trwalosc tych przyrzadów.Wad tych nie posiada fotopólprzewodnikowy regulator i sygnalizator bezkontaktowy, który jest zasilany pradem stalym.Istote wynalazku stanowi zespól, skladajacy sie ze zródla swiatla 3, soczewki 4 oraz foto¬ pólprzewodnika 5. Zespól ten moze byc wy¬ konany jako przesuwalny i nastawiany na do¬ wolne polozenie na skali znanego wskaznika konwencjonalnymi ukladami nastawczymi. Jako fotopólprzewodnika mozna uzyc fototranzystor lub fotodiode. Do tych celów nadaje sie rów¬ niez kazdy tranzystor lub dioda (germanowa), którym udostepni sie oswietlenie przejscia p-n.Na rysunku fig. 1 uwidoczniony jest sche¬ matyczny uklad poszczególnych elementów.Wskazówka 1 przyrzadu elektromagnetycznego 9 ma osadzona lekka przyslone 2. Na ramie¬ niu 6 umocowana jest zarówka 3, soczewka 4, fotopólprzewodnik 5 oraz zderzak 11. Ramie 6 jest zakonczone wskazówka 7, która jest wi¬ doczna przed skala S. Ustawienie ramienia 6, a co za tym idzie wskazówki 7 odbywa sie za pomoca pokretla 10.Uklad wedlug wynalazku moze posiadac jed¬ no lub dwa ruchome ramiona 6 i 6', dowolnie nastawiane na skali przyrzadu. Dwa ramiona 6 i 6' moga znalezc zastosowanie w przypad¬ ku, gdy konieczne sa dwa sygnaly ostrzegaw¬ cze: dla wartosci minimalnej i maksymalnej.Budowa obu ramion 6 i 6* jest analogiczna.Na rysunku fig. 2 uwidacznia schemat ukla¬ du w zastosowaniu do przyrzadów wskazniko¬ wych cieczy. Uklad sklada sie ze szklanego przyrzadu 61, zarówki 31, soczewki 41 (o ile jest to konieczne), przyslony 21 oraz fotopól¬ przewodnika 51, fig. 3 — schemat polaczen elektrycznych w zastosowaniu jako fotopól¬ przewodnika fototranzystora Ti ze wzmocnie¬ niem uzyskanym za pomoca tranzystora T2, fig. 4 — schemat polaczen elektrycznych przy zastosowaniu fotodiody germanowej z tranzy¬ storowym wzmocnieniem impulsu, fig. 5 — schemat polaczen elektrycznych przy zastoso¬ waniu diody germanowej (podobnie jak fig. 4), ale bez wzmocnienia impulsu elektrycznego.Zmiana pradu w ukladach przedstawionych na fig. 3, 4, 5 jest spowodowana przerwa stru¬ mienia swietlnego pochodzacego z zarówki 3 i padajacego na fotopólprzewodnik 5. Z chwila przerwania strumienia swietlnego zmienia sie opornosc przejscia p-n, co powoduje zmiane pradu w Tx i po wzmocnieniu lub bez wzmoc¬ nienia uruchamia, znany przekaznik P. PL